ေနဝင္းစံ

အမ်ိဳးသမီးအမ်ားစုတို႔ဟာ ေ႐ွးယခင္အစဥ္အလာေတြအတိုင္းပဲ မိမိတို႔ရဲ႕အိမ္ေထာင္ေရးသာယာဖို႔ မိသားစုကို ဦးစားေပးေလ့႐ွိၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာဟာ သူတို႔နဲ႔မသက္ဆိုင္ဘူးလို႔ ယူဆ ထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြလည္း ႐ွိေနၾကဆဲပါ။

လက္႐ွိရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးပါဝင္မႈႏႈန္းဟာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္ ႏိုင္ေလာက္တဲ့အထိသာ ႐ွိပါေသးတယ္။ ဒီၾကားထဲ အမ်ိဳးသမီးေတြကို လက္တြဲေခၚမႈ၊ တန္းတူ အခြင့္အေရးေပးမႈေတြ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္လည္းပဲ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မႈနည္းပါးေနတာလို႔ အမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕က ေျပာဆိုၾကပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြကို တန္းတူအခြင့္အေရး ဘယ္ေလာက္ပဲေပးတယ္ပဲေျပာပါေစ၊ တကယ့္တကယ္ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္မႈပိုင္းမွာဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးအင္အားနည္းေနတာကိုက တန္းတူမ႐ွိလို႔ေတာ့ ကၽြန္မတို႔ ေျပာလို႔ရတယ္ ” လို႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္ေစာေဝက ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ႐ွိတဲ့ လူဦးေရ ၃ သန္းေက်ာ္(၂၀၁၄ သန္းေခါင္စာရင္းအရ)ထဲမွာ အမ်ိဳးသမီး ဦးေရထက္ဝက္ခန္႔မွ်႐ွိပါတယ္။ အဲဒီအမ်ိဳးသမီးဦးေရနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးထဲမွာအမ်ိဳးသမီးပါဝင္ႏႈန္းကို ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာေကာင္းလွပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္လာႏိုင္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ႐ွိၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဆြဲေခၚဖို႔လိုသလို ေခါင္းေဆာင္မႈပိုင္းမွာလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြကို အေလးထားဦးစားေပးဖို႔လိုအပ္တယ္လို႔ အမ်ိဳးသမီးေတြကဆိုၾကပါတယ္။

ပါတီေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးက႑နဲ႔ လူငယ္က႑ဟာ ေပ်ာက္ေနတယ္။ ဘယ္ပါတီပဲျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသမီး က႑ကို အားတက္သေရာ ဖြဲ႕စည္းၿပီးေတာ့ ဝိုင္းဝန္းလုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔လိုအပ္တယ္။ လူငယ္က႑ ကိုလည္း ဝိုင္းဝန္းျမႇင့္တင္ေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးကြန္ယက္အဖြဲ႕ဥကၠ႒ ေဒၚညိဳေအးက ေျပာပါတယ္။

“ေနာင္တစ္ေခတ္မွာ လူငယ္ႏိုင္ငံေရးသမားနဲ႔ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္ ေျပာလာႏိုင္ဖို႔၊ အသံထြက္လာႏိုင္ဖို႔က သူတို႔ေတြကို ေမြးထုတ္ေပးႏိုင္ဖို႔ လူႀကီးေတြမွာ တာဝန္အမ်ားဆံုး႐ွိတယ္ ” လို႔လည္း ေဒၚညိဳေအးဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူကိုယ္စားျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ ပါဝင္လာမႈမ႐ွိတာကိုလည္း ထင္ထင္႐ွား႐ွား ေတြ႕ျမင္လာရပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ရဲ႕ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲကေန ရခိုင္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္အတြက္ ရခိုင္အမ်ိဳးသား ပါတီက ကိုယ္စားလွယ္ ၂၃ ဦး၊ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီက ကိုယ္စားလွယ္ ၉ ဦး၊ ႀကံ႕ခိုင္ေရးပါတီက ၃ ဦးက အႏိုင္ရ႐ွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို ေ႐ြးေကာက္ခံၿပီးတက္လာၾကတဲ့ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးမွ ပါဝင္လာမႈမ႐ွိတာ ျဖစ္ပါတယ္။

၎နည္းတူပဲ ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕မွာလည္း အမ်ိဳးသမီးပါဝင္မႈမ႐ွိေသးတာကို ေတြ႔ျမင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ တန္းတူအခြင့္အေရး မရ႐ွိတာျဖစ္တယ္လို႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္ေစာေဝက ေဝဖန္ေျပာဆိုပါတယ္။

ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာ အမ်ိဳးသားေတြခ်ည္း႐ွိေနတဲ့အတြက္ တစ္ျခားေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာ ေတြကို တင္ျပမႈေတြ႐ွိေပ့မယ့္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြနဲ႔ပတ္သက္လာလို႔႐ွိရင္ အမ်ိဳးသမီး ထုရဲ႕အသံဟာ ေပ်ာက္ကြယ္ေနဆဲပါ။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေတြ႕ႀကံဳခံစားေနၾကရတဲ့ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈ၊ လူကုန္ကူးခံရမႈ၊ လိင္လုပ္သားအျဖစ္ခိုင္းေစခံရမႈ၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ေစာ္ကားခံရမႈ အစ႐ွိတဲ့အေၾကာင္း ျခင္းရာေတြ မ်ားစြာ႐ွိေနၾကဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီမဖြံ႕ၿဖိဳးေသးတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕က႑ကို ျမႇင့္တင္မယ္ဆိုရင္ ပါတီမူဝါဒ ေရးဆြဲတဲ့အခါ၊ ပါတီရဲ႕ဆႏၵတစ္ခုခုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မႈရာႏႈန္းကို ထည့္ေပးဖို႔လိုအပ္တယ္လို႔ ရမ္းၿဗဲ-အမ္း ႏွစ္ၿမိဳ႕နယ္ရဲ႕ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚထုေမက အႀကံျပဳေျပာဆို ပါတယ္။

ပါတီထဲမွာ ယွဥ္ၿပိဳင္လို႔ အႏိုင္ရရင္လုပ္၊ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ သီးသန္႔လုပ္ေဆာင္တဲ့အေန အထားမ႐ွိတဲ့အခါမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မႈ အင္မတန္အားနည္းေနလို႔႐ွိရင္ ထက္ဝက္မွ်႐ွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ႏႈန္းအားနည္းတဲ့အခါမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕အသံေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ကိုယ္စားျပဳမႈေတြ ကလည္း အားနည္းသြားမယ္ ” လို႔ ေဒၚထုေမက ေျပာပါတယ္။

လက္႐ွိ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းက ႏိုင္ငံေရးပါတီအသီးသီးကိုၾကည့္ရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ ေမွးမွိန္ေနရသလို ႏိုင္ငံေရးမွာအမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မႈမ်ားလာဖို႔အတြက္ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္ေတြ တစ္ခုမွမေတြ႕ရေသးပါဘူး။

ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးကြန္ယက္ ဥကၠ႒ ေဒၚညိဳေအးက “ရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနက ဒီအတိုင္းဆိုရင္ အမ်ားႀကီးႀကိဳးစား ႐ုန္းကန္ရအံုးမယ္လို႔ ျမင္တယ္။ စိတ္ကေတာ့မပ်က္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးပါတီပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ လူငယ္က႑ဟာ ေသေသခ်ာခ်ာ စနစ္တက်နဲ႔ဖြဲ႕စည္းၿပီးေတာ့ ထားသင့္ၿပီလို႔ ယူဆတယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာလည္း အမ်ိဳးသမီး ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပါဝင္ေရးကို ေဖာ္ေဆာင္သြားမယ္လို႔ ေျပာဆိုထားေပမယ့္ ဒီေန႔အခ်ိန္ လက္ေတြ႕မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈအားနည္းေနေသးတယ္လို႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအစည္းအ႐ံုးက ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအစည္းအ႐ံုး ဒု-ဥကၠ႒ (၁) ေစာစံၿငိမ္းသူက အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈကိုပဲ အဓိကေျပာခ်င္ပါတယ္။ ျပည္နယ္အဆင့္မွာ ရခိုင္ေဒသမွာ႐ွိေနတဲ့ အစိုးရပိုင္းတာဝန္႐ွိပုဂၢိဳလ္ေတြ အေနနဲ႔က ကြ်န္မတို႔ေျပာေနတဲ့ အနည္းဆံုးအမ်ိဳးသမီး ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္ေရးကို နားမလည္ ေသးတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အကယ္၍မ်ား နားလည္ခဲ့သည္ ႐ွိရင္ေတာ့ ကၽြန္မတို႔ကဒီဟာကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္႐ြက္လာႏိုင္မယ္လို႔ ယံုၾကည္တယ္။ လုပ္ေနတဲ့သူ၊ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့သူေတြ နားမလည္ဘူးဆိုလို႔႐ွိရင္ ဘယ္ကေနစၿပီး ဘယ္လိုအေကာင္အထည္ ေဖာ္ရမလဲ။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဘယ္လိုမ်ိဳးလွမ္းေခၚရမလဲမသိဘူး ” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဇူလိုင္လကက်င္းပခဲ့တဲ့ တတိယအႀကိမ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးက႑ာမွာ က်ား-မ တန္းတူေရးဆိုင္ရာအေျခခံမူေတြကိုေဆြးေႏြးၾကတဲ့အခါ အစုအဖြဲ႕ေတြအၾကား က်ား-မ တန္းတူေရးအေပၚ စိတ္ပါဝင္စားမႈနဲ႔ နားလည္မႈမ႐ွိတာ၊ ေဆြးေႏြးညႇိႏိႈင္းသူေတြထဲမွာ အမ်ိဳးသမီး ကိုယ္စားလွယ္အလြန္နည္းပါးတယ္လို႔  ျမန္မာႏိုင္ငံအမ်ိဳးသမီးမ်ားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ရဲ႕ စက္တင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေန႔စြဲနဲ႔ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၿငိမ္းခ်မ္းေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္မွာ ပါ႐ွိပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးက႑မွာခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ က်ား-မတန္းတူေရးဆိုင္ရာအေျခခံမူေတြဟာ လက္ေတြ႕ အေကာင္ အထည္ေဖာ္ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ အလြန္အားနည္းတယ္လို႔ယူဆေၾကာင္းလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ိဳးမ်ားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ဆိုပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဘက္မွာလည္း ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲကိုဝင္ေရာက္ဖို႔၊ ေခါင္းေဆာင္မႈပိုင္းကို တာဝန္ယူဖို႔၊ တာဝန္ခံဖို႔ကိစၥရပ္ေတြမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ႐ွိေနပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးထုကိုကာကြယ္ခ်င္စိတ္ေတြ႐ွိရင္ ႏိုင္ငံေရးမွာပါဝင္ဖို႔ လိုအပ္ တယ္လို႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္ေစာေဝက တိုက္တြန္း ပါတယ္။

ပါတီ၊ အဖြဲ႕အစည္းမွာ ဦးေဆာင္မႈ အခန္းက႑မွာေပးမယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ အဲဒီအမ်ိဳးသမီးက စိတ္လည္းဝင္စားတယ္၊ အရည္အခ်င္းလည္း႐ွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ဖက္မွာ အိမ္ေထာင္မွဴး တာဝန္ေတြနဲ႔ ျပန္ၿပီးစဥ္းစားမယ္ ဆိုလို႔႐ွိရင္ေတာ့ အဲဒီအမ်ိဳးသမီးက ပါလာႏိုင္ေျခအားနည္းသြားၿပီ။ အဲ့လိုအကန္႔ အသတ္ေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပင္ကိုယ္အရည္အေသြးနဲ႔ စိတ္ပါဝင္စားမႈအေပၚမွာ တိုင္းတာလို႔မရဘဲနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ႐ွိေနတဲ့ လုပ္ငန္းတာဝန္ေတြအေပၚမွာလည္း ပိုၿပီးေတာ့ အကန္႔အသတ္ျဖစ္ေစတယ္ ဆိုတာမ်ိဳး ယူဆလို႔ရပါတယ္လို႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအစည္းအ႐ံုး ဒု-ဥကၠ႒ (၁) ေစာစံၿငိမ္းသူက ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးကြန္ယက္အဖြဲ႕ဥကၠ႒ ေဒၚညိဳေအးကေတာ့ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္မႈ နည္းပါးတာဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြစကားေျပာအတတ္၊ ႏိုင္ငံေရးအတတ္၊ လူမႈေရးအတတ္၊ လူေတာ တိုးမႈ၊ လူရာဝင္မႈေတြနဲ႔ အမ်ားႀကီးသက္ဆိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေဘာင္ပိတ္ထားတယ္ ဘာညာေပါ့၊ ေဘာင္ပိတ္ထားတယ္လို႔ဆိုတာထက္ အဲဒီေဘာင္ကိုတန္းၿပီးေတာ့ ကိုယ္ဝင္တတ္ဖို႔လိုတယ္”  လို႔ ေဒၚညိဳေအးက ေျပာပါတယ္။

ရခိုင္ေတြမွာ အဘက္ဘက္ကနိမ့္က်တဲ့လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးအေနနဲ႔ စိတ္ဓါတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ညံ့ဖ်င္းမႈ ႐ွိလာတဲ့အေနအထားမွာ ၿပီးစလြယ္မ်ိဳး၊ ၿပီးစလြယ္ေနတဲ့ဟာကို ေပ်ာ္ေနတဲ့အေျခအေနဟာ လက္႐ွိအခ်ိန္ထိ ဟုတ္တယ္ဆိုလည္း မမွားဘူးလို႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအစည္းအ႐ံုး ဒု-ဥကၠ႒ (၁) ေစာစံၿငိမ္းသူက ဆိုပါတယ္။

တကယ္ပဲ တစ္ခုခုကို ေလးေလးနက္နက္ထားၿပီးေတာ့ ႀကိဳးပမ္းမယ္၊ ေဆာင္႐ြက္မယ္၊ တာဝန္ ယူမယ္ဆိုတဲ့အပိုင္းေတြမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး အားနည္းေနတယ္” လို႔ ေစာစံၿငိမ္းသူက သံုးသပ္ ျပာဆိုပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲကိုဝင္ေရာက္ဖို႔ ဘာေၾကာင့္တြန္႔ဆုတ္ေနၾကသလဲ၊ အမ်ိဳး သမီးေတြမွာ ဘယ္လိုစိန္ေခၚမႈေတြ႐ွိေနသလဲဆိုတာကို ဆန္းစစ္ဖို႔အခ်ိန္တန္ပါၿပီ။ ဒီလိုမွမဟုတ္ပဲ မူလအတိုင္းသာ ေ႐ွ႕ဆက္သြားေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ိဳးဆက္သစ္ေတြပါ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ ကင္းကြာသြားေပလိမ့္မည္။