(၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားခ့ဲေသာ ဘဂၤလီ-ရခုိင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခ်ိန္၌ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္မွ အေရးအခင္းျမင္ကြင္းတစ္ခု။ ဓါတ္ပုံ - ကုိေအာင္)
ေမလ ၉ ရက္၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ရခုိင္ (DMG) ။ ။ မာဂရက္မစ္ရွယ္ေရးခဲ့ေသာ ေလရူးသုန္သုန္ (Gone With The Wind) စာအုပ္ထဲမွ ဇာတ္ေကာင္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ရက္ဘတ္တလာ ေျပာခဲ့ေသာစကားကို အမွတ္ရမိသည္။
“တိုင္းျပည္ပ်က္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္ဆဲ ကာလေတြဟာ စီးပြားေရးလုပ္လို႔ အေကာင္းဆံုးပဲ” ဆိုေသာ စကား။
လက္ရွိ ရခိုင္ျပည္၏ အေနအထားကို ၂၀၁၂ ေႏွာင္းပိုင္းကာလမွ ေလ့လာသံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္ ရက္ဘတ္တလာ၏ စကားႏွင့္ ထပ္တူက်ေနသည္မ်ားကို ေတြ႕လာရသည္။ အမ်ိဳးသားေရး နယ္လြန္စိတ္မ်ားကို အေျခခံကာ ျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ပဋိပကၡမ်ားသည္ ရခိုင္လူမႈဘဝမ်ားကို မ်ားစြာအက်ိဳးယုတ္ေစခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ အဆိုပါ ျပႆနာျဖစ္မႈသည္ပင္ အမ်ိဳးသားေရး တပ္လွန္႔မႈမ်ားျဖစ္သည္ဟု ယူဆသူမ်ားလည္းရွိသည္။ လက္ေတြ႕တြင္ ပဋိပကၡအက်ိဳးဆက္မ်ားကို ခံစားေနရသည္မွာ ယခုထိ အကင္းမေသေသး။ ယင္းအေျခအေနမ်ားကို ထပ္ၿပီး ထိန္းထားလိုသူမ်ားလည္း အုပ္စုႏွစ္ခုစလံုးတြင္ ရွိလာသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးထဲမွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တခ်ဳိ႕ေတာင္မွ ႏွစ္ဘက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းဆိုေသာ စကားကို ျငင္းပယ္ေနၾကဆဲ။ အသိအမွတ္ျပဳမႈ အားနည္းဆဲ။ မူဆလင္ အုပ္စုဘက္တြင္လည္း ပဋိပကၡျဖစ္ပြါးလွ်င္ မိမိတို႔ ရည္မွန္းထားေသာ ႏိုင္ငံသစ္ ထူေထာင္းေရးကို အေထာက္အကူျဖစ္ေစေသာ လႈံ႕ေဆာ္မႈမ်ား/ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို ႏိုင္ငံေရးအျမတ္လို႔ ဦးတည္လာသည့္ အင္အားစုမ်ားရွိလာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
အၾကမ္းဖက္မႈမွသည္ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားသို႔
၂၀၁၂ ေမလ (၂၈) ရက္ေန႔တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕မွ အမ်ိဳးသမီးငယ္တစ္ဦး အၾကမ္းဖက္ခံရျခင္းမွ အစျပဳ၍ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာတို႔တြင္ ရုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ယင္းမွတဆင့္ စစ္ေတြ၊ ေျမာက္ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေတာင္ကုတ္၊ ေျမပံု၊ ေက်ာက္ျဖဴ အစရွိသည့္ ၿမိဳ႕မ်ားတြင္ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ မူဆလင္လူမ်ိဳးမ်ား (ေဒသအေခၚ ဘဂၤလီ) တို႔၏ ပဋိပကၡမ်ား ဆက္တိုက္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ပါတီစံု ဒီမိုကေရစီစနစ္ႏွင့္ ေရြးေကာက္ခံကာ အစိုးရျဖစ္လာေသာ USDP ျပည္ေထာင္စု ႀကံ႕ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ အစိုးရသက္တမ္းကာလ သမၼတဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရမွ ဦးေဆာင္၍ မူဆလင္မ်ားအား ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ကာ ၿမိဳ႕ျပင္မ်ားတြင္ ေနထိုင္ေစခဲ့သည္။
ရခိုင္ေဒသခံမ်ားမွလည္း ေနရာေဒသအေလ်ာက္ တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး ကိစၥရပ္မ်ားကို မဆက္သြယ္ဘဲ ျဖတ္ေတာက္ျခင္း၊ Block ခ်ထားျခင္းမ်ိဳးကို ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တခ်ိဳ႕တို႔မွ မူဆလင္ ( ေဒသအေခၚ ဘဂၤလီ)တို႔ႏွင့္ လူမႈေရး၊ စီးပြါးေရးတို႔တြင္ ဘယ္အရာမွ အတူယွဥ္တြဲလုပ္ကိုင္၍ မရဟု မီဒီယာမ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ လည္းေကာင္း ေျဖၾကားၾကသည္။ လက္ေတြ႕တြင္ ေျပာၾကားထားသည့္အတိုင္း ရွိေနၾကသည္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။
ယင္းနဲ႔ ပတ္သက္၍ ေျမာက္ဦး မဲဆႏၵနယ္မွ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးဦးလွေစာမွ “ရခိုင္လူမ်ိဳးေတြက ကိုယ့္ဟာကိုယ္ Block လုပ္ထားတယ္လို႔ ထင္ေနတာပါ။ တကယ္တမ္းက်လို႔ရွိရင္ ေမွာင္ခိုလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ လုပ္ေနၾကတာပဲ။ စစ္ေတြကို သဲေခ်ာင္း (ဒုကၡသည္စခန္း) က ပစၥည္းေတြ ဝင္ခ်င္သလို ဝင္တယ္၊ ထြက္ခ်င္သလို ထြက္တယ္။ ထိုနည္း၎ စစ္ေတြက ပစၥည္းေတြဟာလည္း သဲေခ်ာင္း (ဒုကၡသည္စခန္း) ကို ဝင္ခ်င္္သလို ဝင္တယ္၊ ထြက္ခ်င္သလို ထြက္ေနၾကတယ္။ သို႔ေသာ္ လူေတြကေတာ Block ခ်ထားတယ္လို႔ ထင္တယ္။ ထိုနည္း၎ ဘူးသီးေတာင္-ေမာင္ေတာကို မူဆလင္ေတြနဲ႔ ကုန္မကူရဘူးလို႔ ေျပာၾကတယ္။ စစ္ေတြၿမိဳ႕က သေဘၤာႀကီး/ သေဘၤာငယ္ေတြနဲ႔ သြားေနၾကတယ္။ ရန္ကုန္ကထြက္တဲ့ ပစၥည္းေတြကိုလည္း Block လုပ္လို႔မရဘူး။ သြားေနၾကတာပဲ။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္ေတြက Block လုပ္ထားတယ္လို႔ ေျပာေနၾကတယ္။ ဒါဟာ ေရွ႕ေနာက္မညီဘူး။ Trend မရွိဘူးေလ။ မဆက္ဆံရင္ လံုးဝမဆက္ဆံနဲ႔ အဲ့သလိုမ်ိဳးလည္းမဟုတ္ဘူး။ ဒီလို မၿငိမ္းမခ်မ္း ေရွ႕ေနာက္မညီ ပရမ္းပတာျဖစ္ေလ ရခိုင္လူ႔အဖြဲအစည္း နစ္နာေလ။ အခုစီးပြားေရး၊ လူမႈေရး ဘက္ေပါင္းစံုမွ က်ဆင္းလာၾကတယ္။ ကိုယ္က်င့္တရားက အစေပါ့။ အားလံုး တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဒီလိုေပါက္ကြဲမႈတစ္ခုျဖစ္ရင္ အျမတ္ထုတ္လို႔ရမယ္လို႔ ထင္ေနၾကတယ္။ ဥပမာ ဆိုပါစို႔ တခ်ိဳ႕က ေျပာၾကတယ္ေပါ့ ANP ႏိုင္တာဟာ မူဆလင္ (ေဒသအေခၚ ဘဂၤလီ) ကိစၥေၾကာင့္ ႏိုင္တယ္။ ANP ကို မူဆလင္ေတြ ကယ္ခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ဒါကို ဟုတ္္တယ္လို႔ အရသာခံေနတဲ့ ANP ေခါင္းေဆာင္ေတြလည္းရွိတယ္။ မိမိရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးမူဝါဒကို အေျခခံကိုင္စြဲၿပီး လူထုကို လမ္းညႊန္တယ္၊ လမ္းေၾကာင္းခ်ေပးဖို႔ သြားတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ ျပႆနာျဖစ္ရင္ မီး႐ႈးမီးပန္းလႊတ္မယ္၊ ႏိုင္ငံေရး အျမတ္ထုတ္မယ္၊ မိမိကိုယ္ကို သူရဲေကာင္းျဖစ္ေအာင္လုပ္မယ္။ ပါတီ Identity ကို တပ္ဖို႔ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြ ကိုယ္တိုင္က ႏိုင္ငံေရးပါတီထဲမွာ ရွိေနတယ္။ ဒါကို ရခိုင္သားေတြ သတိထားကိုထားရမယ္။ ” ဆိုၿပီး ၎၏အျမင္ကို ေျပာၾကားထားသည္။
ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ နယ္ေျမမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒီမ်ားက တစ္ဘက္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုိလားသူမ်ားက တစ္ဘက္၊ အက်ိဳးစီးပြား လိုလားသူမ်ားက တစ္ဘက္ ျပင္းထန္ေသာ သေဘာထားကြဲလြဲမႈမ်ား ရွိေနၾကသည္။ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီဟန္ေဆာင္ကာ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ ဆက္ႏြယ္သူမ်ားလည္း ရွိလာသည္။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ခု အတူတကြေနထိုင္ေရးအား အျပင္းအထန္္ ကန္႔ကြက္သူမ်ားမွာ ၎တို႔ျဖစ္ေနၾကသည္။ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ ေမာင္ေတာလမ္းခရီးသည္ ကားျဖင့္သြားလွ်င္ တစ္နာရီသာသာ ကြာေဝးသည္။ သို႔ရာတြင္ ၂၀၁၂ အေရးအခင္းအၿပီးတြင္ စစ္ေဆးေရးဂိတ္မ်ား အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာၿပီး ေမာင္ေတာမွ ဘူးသီးေတာင္သို႔ ခရီးသြားသည့္ မူဆလင္မ်ားအား အထပ္ထပ္အခါခါ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ၾကသည္။ လက္ေတြ႕တြင္ နယ္စပ္မွ ခိုးဝင္လာသူမ်ားအား နယ္စပ္တြင္ တင္းက်ပ္စြာ တားျမစ္ျခင္းမရွိဘဲ လာဘ္ေငြယူကာ ခိုးသြင္း/ခိုးထုတ္မႈမ်ားလည္း ျပဳလုပ္ေနၾကသည္။
အမွန္တကယ္အားျဖင့္ ဘူးသီးေတာင္-ေမာင္ေတာတြင္ ေနထိုင္ေသာ မူဆလင္မ်ားသာ ခရီးသြားသည့္အခါ လိုအပ္သည္ထက္ စစ္ေဆးခံေနၾကရသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ ျဖစ္ရပ္မ်ားက အစိုးရ၏ Rule of Law ကို ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာသည္။ အစိုးရအေနျဖင့္ နယ္စပ္ခိုးဝင္မႈ ျပႆနာမ်ားကို တင္းက်ပ္စြာ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္အစား စစ္ေတြ-ရန္ကုန္လမ္းကို Block ခ်ထားသည္။ မူဆလင္ (ေဒသအေခၚ ဘဂၤလီ) တစ္ဦးအတြက္ တစ္ဘက္ႏိုင္ငံ နယ္စပ္မွ ခိုးဝင္မႈတြင္ လာဘ္ေပး လာဘ္ယူျဖင့္ ေရွာင္ရွားႏိုင္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာ၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေျမာက္ဦးတို႔မွ မူဆလင္တစ္ဦးဦးက ရန္ကုန္သို႔သြားလွ်င္ ႀကီးစြာေသာ ျပစ္မႈမ်ားကို ခံစားၾကရသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ ေရွ႕ေနာက္မညီမွ်ေသာ ဥပေဒမ်ားျဖင့္ မူဆလင္ (ေဒသအေခၚ ဘဂၤလီ)တို႔အား ဖိႏွိပ္ထားျခင္း၊ ျပည္မဘက္သို႔ သြားရန္ တားဆီးထားျခင္းမ်ားသည္ ရခိုင္လူမႈဘဝကို ပို၍အက်ဥ္းတန္လာေစသည္။
“ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာကို သြားမယ္ဆိုရင္ စစ္ေဆးတာတို႔ အမ်ားရွိခဲ့ပါတယ္။ စစ္အစိုးရေခတ္မွာဘဲ ခိုး၀င္ဘဂၤလီေတြ ရွိခဲ့တယ္ဆိုတာကို ျငင္းလို႔ရတဲ့ ကိစၥလည္းမဟုတ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ပံုစံႏွစ္မ်ိဳးနဲ႔ေပါ့။ တိုင္းရင္သားေတြကိုက်ေတာ့ တစ္ဖက္မွာခ်န္ထားသလို ျဖစ္ေနၿပီးေတာ့ အဲ့ဒီေခတ္က တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာထက္ (၀န္ထမ္း) အခ်ိဳ႕ တာ၀န္ရွိသူေတြက သူသေဘာနဲ႔သူ လုပ္ခဲ့တာေတြလည္းရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ လုပ္ထားပါတယ္။ ေနာက္တခုက ရဲရဲ၀့ံ၀ံ့ေျပာရရင္ ႏိုင္ငံသားေျမပိုင္ရမယ္လို႔ က်ေတာ္တို႔ ေျပာၾကတယ္။ ခု ၂၀၁၂ ေျမယာဥပေဒလည္း ႏိုင္ငံသားကိုမွ လယ္လုပ္ခြင့္ေပးရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘူးသီးေတာင္-ေမာင္ေတာမွာေတာ့ ႏိုင္ငံသားမွန္းမသိဘူး၊ ႏိုင္ငံသားသားမဟုန္မွန္းလည္း မသိဘူး၊ ေျမယာပိုင္ဆိုင္သူေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနတယ္ဆိုတာ အခုထိ ထိေရာက္တဲ့ တားဆီးမႈေတြ မလုပ္ေသးဘူး။ ဒါကို တရားဥပါေဒ စိုးမိုးမႈရွိတဲ့ နယ္ေျမတစ္ခုဆိုၿပီး ေျပာႏိုင္ပါ့မလား။ အစိုးရရဲ႕အဏာ မသက္ေရာက္တဲ့ေနရာတစ္ခုလို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ” ဟု အထက္တန္းေရွ႕ေန ဦးမ်ိဳးျမတ္ဟိန္း (ခ) ၿငိမ္းခ်မ္းက ေျပာသည္။
တစ္ဖက္ပိတ္ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေျဖရွင္းလာခဲ့သည့္ အက်ိဳးဆက္မွာ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား ေပါမ်ားလာၾကျခင္းသာျဖစ္သည္။
လက္ရွိတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ အစိုးရအဖဲြ႕ဝင္ နယ္စပ္ေရးရာဝန္ႀကီး ဦးထိန္လင္း၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ ဘဂၤလီဒုကၡသည္စခန္း (၄၃) ခုရွိၿပီး ဒုကၡသည္ဦးေရ ၁၃၈၀၀၀ ဦး ရွိေနသည္ဟု သိရသည္။ ရခိုင့္လူအဖြဲ့အစည္း၏ မ်က္ကြယ္တြင္ ရွိေနျခင္းသည္ပင္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔အတြက္ စိုးရိမ္မႈေရခ်ိန္ကို ျမွင့္တက္ေစသည္။
“က်ေနာ္ကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ မႈဆလင္ေတြကို အတူေနခြင့္ေပးေစခ်င္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေပးလည္းေပးသင့္တယ္။ ဒီလိုေပးမွပဲ က်ေနာ္တို႔ ေရွ႕ဆက္ၿပီးရွင္သန္ႏိုင္မယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ဘူး။ မူဆလင္ဆိုရင္ အားလံုးလိုက္ထုတ္မယ္။ မူဆလင္ဟူသမွ် Against ပဲ လုပ္ေနမယ္ဆိုရင္ တိုက္ခိုက္ေနမယ္ဆိုရင္ ေနာက္တစ္ခါ UN အပါအ၀င္ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဆႏၵျပေနတာေတြဟာ အေျဖမဟုတ္ဘူးလို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ယံုၾကည္တယ္။ တစ္ဖက္မွာလည္း မူဆလင္အုပ္စုဖက္မွာလည္းပဲ အစြန္းေရာက္ေနတာေတြရွိတယ္။ ဒါပယ္မယ့္ အားလံုးလုိ႔ေတာ့ ေျပာလိုက္ရင္ အဆင္ေျပမွာမဟုတ္ဘူး။ ရခိုင္ျဖစ္ခ်င္တဲ့ မူဆလင္ေတြလည္းအမ်ားႀကီးပဲ သူတို႔ေတြကို က်ေနာ္က ရခိုင္ေတြအေနနဲ႔ လက္တြဲယူသြားရမယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။
သူတို႔ေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကတည္းက ဒီေျမမွာေနလာတယ္။ ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ေနလာတယ္။ သူတို႔ဟာလည္းပဲ ရခိုင္သားေတြနဲ႔ တသားတည္းက်ေအာင္ ေနလာခဲ့တာ အမ်ားႀကီးပါ။ ဒီလူေတြကိုလည္းပဲ အခုကိစၥမွာ ရွင္းထုတ္ပစ္မယ္ဆိုရင္ အဆင္မေျပဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက အခုျဖစ္ေနတာဟာ ဘာသာေရးျဖစ္ေနတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ လူမ်ိဳးေရးျဖစ္ေနတာလုိ႔လည္း မဟုတ္ဘူး။ တနည္းအားျဖင့္ ေျပာရရင္ ဒီေန႔ ရခိုင္ျပည္မွာျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥဟာ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ နယ္ေျမ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကို လိုခ်င္တဲ့ မေတာ္ေလာဘတက္ေနတဲ့ အုပ္စုတစ္ခုရွိေနတယ္။ သူတို႔ကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျပတ္ျပတ္သားသားျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ဒီဟာကို မူဆလင္ေတြအားလံုးလို႔ ေျပာလိုက္လို႔ အဆင္ေျပမွာမဟုတ္ဘူး။ ” ဟု ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (ALD) ၏ ဦးေဆာင္ေကာ္မတီဝင္ ဦးမ်ိဳးေက်ာ္က ေျပာသည္။
ဦးမ်ိဳးေက်ာ္ကဲ့သို႔ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းႏွစ္ခုအား အဆင္ေျပေစခ်င္သည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိသူမ်ားလည္း ဘဂၤလီလူမႈ အသိုင္းအဝိုင္းတြင္ လည္းေကာင္း၊ ရခိုင္အသိုင္းအဝိုင္းတြင္လည္း ရွိေနၾကသည္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ဘဂၤလီအားလံုးသည္ ခိုးဝင္မ်ားဟု စြပ္စဲြကာ မည္သည့္ကာလမွ အတူတကြ ယွဥ္တဲြေနထိုင္လို႔မရဟု ျပင္းျပင္းထန္ထန္ တုန္႔ျပန္ကန္႔ကြက္သူမ်ားရွိသည္။ ၁၉၈၂ ဥပေဒအား တိတိက်က် အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ေစခ်င္ၾကေသာ္လည္း လက္ေတြ႕တြင္ ဘဂၤလီမ်ား၏ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ကို အသိအမွတ္မျပဳလိုသူမ်ားကိုလည္း ေတြ႕ရသည္။ အစိုးရ၏ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ပတ္သတ္၍ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားမွာလည္း နည္းလမ္းမက်ဟု လြႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ခ်ိဳ႕မွ သံုးသပ္မႈမ်ားလည္းရွိသည္။
ရခုိင္မ်ားက လူဆလင္မ်ားကုိ ေမတၱာဂရုဏာထားၿပီး ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရခုိင္ေျမမွာ ေနထုိင္လုပ္ကုိင္စားေသာက္ခြင့္ ေပးထားခ့ဲေၾကာင္း၊ သုိ႔ေသာ္ မူဆလင္မ်ားက ေမတၱာဂရုဏာမ်ားကုိ ေဖာက္ဖ်က္ၿပီး အၾကမ္းဖက္ရန္ရွာခ့ဲေၾကာင္း၊ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ မူဆလင္မ်ားႏွင့္ အတူတူေနထုိင္ဖုိ႔ဆုိသည္မွာ ေလာေလာစဥ္ မျဖစ္ႏုိင္ေသးေၾကာင္း စစ္ေတြၿမိဳ႕မွ ေရႊေစတီဆရာေတာ္က ေမလ ၈ ရက္ေန႔က ေကာ္ဖီအာနန္အဖြဲ႕ႏွင့္ေတြ႕ဆုံစဥ္ DVB သတင္းဌာနကုိ ေျပာၾကားခ့ဲျခင္းျဖစ္သည္။
ရခုိင္လူငယ္ စာေရးဆရာ ေဝဟင္ေအာင္က “ အစိုးရက ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းေပးတာ မဟုတ္ေသးဘူး။ ထိန္းထားတဲ့ အဆင့္ပဲရွိေသးတယ္။ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္ ကတည္းက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လက္ထက္အထိ ဒီျပႆနာနဲ႔ ပက္သတ္လို႔ ေျဖရွင္းတဲ့အဆင့္ကို မေရာက္ေသးဘူး။ သူတို႔က ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ ႀကိဳးစားေနတဲ့ အဆင့္ပဲရွိေသးတယ္။ ဒီလိုဆိုေတာ့ ဒီဒုကၡသည္စခန္းေတြကို တစ္သက္လံုးအတြက္ ေရရွည္ထားဖို႔ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း ၁၉၈၂ ဥပေဒကို မကိုင္ခ်င္တဲ့ သေဘာထားရွိတယ္။ ၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒနဲ႔ ကိုင္လိုက္ရင္ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားၾကားမွာ ေရာက္ေနတဲ့အခါ သူလက္မတင္ရဲတဲ့ အေနအထားမွာ ရွိေနတယ္။ သူက ဟိုဘက္ေရွာင္၊ ဒီဘက္ေရွာင္ ေရွာင္ေနတယ္။ အမွန္တကယ္အားျဖင့္ ဒီျပႆနာကို ရွင္းဖို႔အတြက္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအရ ဒီျပႆနာကို ရွင္းလင္းႏိုင္တဲ့ အေနအထားမွာရွိေနတယ္။ အေႏွးနဲ႔အျမန္ ရွင္းကိုရွင္းရမယ္။ ” ဟု သူ၏ သေဘာထားကို ေျပာၾကားသည္။
ရခိုင္အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ဗမာလူ႔အဖြဲ႕အစည္းခ်ဥ္းကပ္ပံုက တူညီမႈမရွိသည္ကိုေတြ႕ရၿပီး ခ်ဥ္းကပ္ပံု (၃) မ်ိဳးရွိသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ဗမာဖက္က ဘာသာေရးႏွင့္ ခ်ဥ္းကပ္လာၾကသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႕မွ လူမ်ိဳးေရးျပႆနာအျဖစ္ ခ်ဥ္းကပ္လာၾကသည္္။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္လူမ်ိဳးဘက္က ဘာသာေရးနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္မႈမရွိ၊ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္မႈမရွိဘဲ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး ျပႆနာအျဖစ္ ရႈျမင္ၾကသည္။ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႔သာ ရွင္းလိုက္လွ်င္ ေျဖရွင္းျပီးသြားမည္ဟု ရခိုင္ကရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္သည္။ အစိုးရက ယင္းကဲ့သို႔ မေျဖရွင္းဘဲ ေဝ့လည္ေၾကာင္ပတ္ လုပ္ေနသည့္အတြက္ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားအေနျဖင့္ သတိထားသင့္ေၾကာင္းလည္း သူ၏အျမင္ကို ေျပာဆိုခဲ့သည္။
ပဋိပကၡမွသည္ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္သို႔
ပဋိပကၡျဖစ္ပြားၿပီးသည့္ေနာက္ ဆံုးရႈံးနစ္နာမႈမ်ားရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းအေျခအေနမ်ားေပၚ ႏိုင္ငံေရးအရ အျမတ္ထုတ္သူမ်ားလည္း ရွိလာခဲ့သည္။ ရခိုင္လူမႈအဖြဲ႕အစည္းထဲတြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖိႏွိပ္ခံလာရမႈမ်ားသည္ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕ႏွင့္ CSO တခ်ိဳ႕တို႔က မွန္ကန္ေသာ သေဘာတရားမ်ားကို ခ်ျပခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့။
ပဋိပကၡေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားလာေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ားအား ေကာင္းမြန္ေသာ ထိန္းေက်ာင္းမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ႏိုင္ဘဲ မိမိသေဘာအတိုင္း လုပ္ေဆာင္ေနၾကသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ယင္းနဲ႔ပတ္သက္၍ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးဦးလွေစာမွ
“ Nationalism နဲ႔ Social media ေပါင္းလိုက္တဲ့အခါ ရခိုင္လူအဖြဲ႕အစည္းမွာ ပရမ္းပတာျဖစ္ေနတယ္။ ဒါဟာ ေရရွည္မွာ မေကာင္းဘူး။ ဒါကိုထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ မႈ၀ါဒတစ္ခုအေနနဲ႔ ခ်မွတ္ေပးႏိုင္တဲ့ စာေပအဖြဲ႕အစည္း၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္း ဆိုတာမ်ိဳးလည္း မရွိဘူး။ ၾသဇာႀကီးမားတဲ့ ႏုိင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ဆိုတာလည္းမရွိဘူး။ ဥပမာဆိုပါစို႔ မူဆလင္ကိစၥနဲ႔ Social media ထက္မွာတက္ၿပီး ေျပာခ်င္တာေျပာၾကတယ္။ လုပ္ခ်င္တာကိုလုပ္ၾကတယ္။ ” ဟု ၄င္း၏ အျမင္ကိုေျပာၾကားခဲ့သည္။
၂၀၁၂ အေရးအခင္းေနာက္ပုိင္း ရခိုင္ျပည္ထဲတြင္ ပဋိပကၡအေျခခံ၍ မီဒီယာမ်ားအေပၚ ဘြင္းဘြင္းရွင္းရွင္း ေျပာတတ္သူမ်ား၊ အမ်ိဳးသားေရး စိတ္အားထက္သန္ေအာင္ လံႈ႕ေဆာ္ေသာသူမ်ား၊ တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္ ျပစ္တင္မႈမ်ားကို အားေပးအားေျမာက္ျပဳသူမ်ား၊ ပရဟိတအဖြဲ႕မ်ား ဆႏၵျပေခါင္းေဆာင္မ်ား အသီးသီးေပၚထြက္လာသည္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္၏ အႏွစ္သာရသည္ မိမိမႀကိဳက္ေသာ လူပုဂိၢဳလ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ယုတ္မာရိုင္းစိုင္းစြာ ဆဲဆိုၿခိမ္းေျခာက္မႈမွာ လမ္းဆံုးေနၾကသည္။ ေကာင္းမြန္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ကူညီေပးသူမ်ား အႏွစ္သာရရွိရွိျဖင့္ အမ်ိဳးသားေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေလွ်ာက္လွမ္းေနသူမ်ားမွာ ပဋိပကၡအေျခအေနအေပၚတြင္ အျမတ္ထုတ္တက္သူမ်ားကဲ့သို႔ ခရီးမတြင္ေတာ့ေပ။ ယင္းကဲ့သို႔ အေျခေနမ်ားမွ ပဋိပကၡကို အေျခခံ၍ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္မႈမ်ား ရွိလာသည္ဟု ယူဆဖြယ္ရွိသည္။
မၿငိမ္မသက္ျဖစ္မႈမ်ားကို အေျခခံကာ အက်ိဳးစီးပြားရွာသူမ်ားရွိသကဲ့သို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလားသူမ်ားလည္း ရွိလာၾကသည္။ တက္ႀကြလႈပ္ရွားသူမ်ား၊ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒီမ်ားထဲမွ တစ္ဖက္ပိတ္သြားလိုသူမ်ား ရွိသကဲ့သို႔ နယ္ေျမေအးခ်မ္းမႈကို လိုလားသူမ်ားလည္း ရွိလာၾကသည္။
“မၿငိမ္မသက္ျဖစ္ရင္ ကိုယ္က်ိဳးရွာဖို႔ဟာကို က်ေနာ္တို႔မလိုလားပါဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုပဲ လိုလားပါတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ၿမိဳ႕တြင္းမွာေနပါတယ္။ ေအာင္မဂၤလာရပ္ကြက္ထဲမွာေနတာပါ။ ၂၀၁၂ အေရးအခင္းၿပီးကတည္းက က်ေနာ္တို႔ (၃)ရက္ကြက္မွာ လူဦးေရ (၄၂၀၀) ရွိတယ္။ က်ေနာ္တို႔က တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကိုပဲ လိုလားပါတယ္။ အယင္ေနခဲ့သလို ႏွစ္ဖက္စလံုး ပူးတြဲၿပီးေနခ်င္တဲ့စိတ္ဆႏၵရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ၿမိဳ႕တြင္းမွာေနတယ္ဆိုေတာ့ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္လဲ Personal အရ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြနဲ႔ လုပ္စားလာတာပါ။ က်ေန႔ာ္အိမ္ေဆာက္တာလည္း ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြေက်းဇူး၊ က်ေန႔ာ္သမီး မဂၤလာေဆာင္တာလည္း ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ေက်းဇူးတရားေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ မၿငိမ္သက္တာကို လံုးဝမလိုလားပါဘူး။ အယင္လိုပူးတြဲၿပီး လူမ်ိဳး (၂) မ်ိဳး အတူတူ ေနခ်င္တဲ့ စိတ္ဆႏၵရာႏႈန္းျပည့္ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္က ၁၉၈၂ ဥပေဒအရ က်ေနာ္ကိုယ္တိုင္ အစစ္ခံၿပီး ႏိုင္ငံသားကဒ္ရလာတာပါ။ က်ေနာ့္ သားသမီးေတြလည္း ရထားပါတယ္။ ” ဟု စစ္ေတြၿမိဳ႕ ေအာင္မဂၤလာရပ္ကြက္လူႀကီး ဦးေရႊလွ (မူဆလင္ဘာသာ၀င္) မွ သူ၏အျမင္ကို ေျပာၾကားထားသည္။
ျပည္တြင္း အျမတ္ထုတ္သူမ်ားမွသည္ ျပည္ပအျမတ္ထုတ္သူမ်ား
၂၀၁၆ ေအာက္တိုဘာ (၉) ရက္က ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ရခိုင္ျပည္ နယ္စပ္ဂိတ္႐ွိ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ က်ီးကန္းျပင္ဌာနခ်ဳပ္အား ဘဂၤလီတခ်ိဳ႕က အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ယင္းျဖစ္ရပ္မ်ားအၿပီး ကုလသမဂၢ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူအခြင့္ေရးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီမွ ငါးႀကိမ္ေျမာက္ခရီးစဥ္အျဖစ္ ဇန္န၀ါရီ (၉) ရက္ေန႔တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ၁၂ ရက္ၾကာ ခရီးစဥ္အတြင္း ရခိုင္၊ ကခ်င္၊ မြန္၊ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေနျပည္ေတာ္သို႔ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ၿပီး ဇန္န၀ါရီ (၂၀) ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ခ်က္ထရီယင္ဟိုတယ္တြင္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ ယင္းရွင္းလင္းပြဲတြင္ ဘူးသီးေတာင္ေထာင္္၊ စစ္ေတြေထာင္၊ အင္းစိန္ေထာင္မ်ားသို႔ လြတ္လပ္စြာ သြားေရာက္ေလ့လာခြင့္ ရရွိခဲ့သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ မတ္လ (၁၃)ရက္ေန႔က ဂ်ီနီဗာၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ (၃၄) ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢ လ႔ူအခြင့္ေရးေကာင္စီ အစည္အေ၀းတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံသားမ်ားသည္ ဘဂၤလီမ်ားအား ၄င္းတို႔၏ ပိုင္နက္ထဲမွ နွင္ထုတ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူနည္းစုမြတ္ဆလင္မ်ားအေပၚ မတရားဖိႏွိပ္မႉမ်ားကို စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ အျမန္ဆံုး စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ျဖစ္သည့္ commission of Inquiry (COI) ဖြဲ႕စည္းေပးရန္ ယန္ဟီးလီကေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ ေျပာဆိုမႈမ်ားသည္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ တစ္ဖက္သက္ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားသာျဖစ္ၿပီး အတည္မျပဳႏိုင္သည့္ ေျပာဆိုခ်က္မ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာႏိုင္ငံ သံအမတ္ႀကီး ဦးထင္လင္းမွ တုန္႔ျပန္ေျပာၾကားကာ ပယ္ခ်ခဲ့သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ တင္းမာသည့္အေနအထားမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွ ေဖာ္ျပမည့္ အဆိုျပဳခ်က္ကို တရုတ္နဲ႔ ရုရွားႏိုင္ငံတို႔က မတ္လ (၁၇) ရက္ေန႔တြင္ ကန္႔ကြက္တားဆီးခဲ့ေၾကာင္း AFP သတင္းတြင္ ေဖၚျပခဲ့သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ အေျခေနမ်ားသည္ ရခိုင္ျပည္တြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ ပဋိပကၡကိုအေျခခံ၍ ႏိုင္ငံေရးအရေသာ္လည္းေကာင္း စီးပြာေရးအက်ိဳးအျမတ္အရ ေသာ္လည္းေကာင္း ကစားလိုေသာသူမ်ား ရွိေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
NLD စိုးရအေပၚတြင္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွာလည္း ပိုမ်ားခဲ့ပံုေပၚသည္။ NLD အစိုးရ၏ ထိပ္ပိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ (ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္) သည္ အတိုက္အခံကာလ တစ္ေလွ်ာက္လံုးတြင္ အေနာက္အုပ္စုမ်ား၏ ပါ၀င္အားျဖည့္မႈႏွင့္ မကင္းခဲ့ေခ်။ တကယ္တမ္းသူမ အစိုးရျဖစ္လာေသာ္လည္း ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို္လည္းေကာင္း၊ ဘဂၤလီျပႆနာကိုလည္းေကာင္း မေျဖရွင္းႏိုင္ေသးသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ရခုိင္ျပည္အတြင္းမွ မူဆလင္ (ဘဂၤလီ) ထိုသူမ်ား၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မွာလည္း သူမလက္ထက္တြင္ အရာမထင္သည္ကို သိရွိလာၾကသည္။ ပထမသက္တမ္းတြင္ သမၼတဦးသိန္းစိန္မွ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသား (၁၃၅) မ်ိဳးရွိသည့္အထဲမွ ရိုဟင္ဂ်ာမရွိဟုလည္းေကာင္း လက္ရွိ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္မွလည္း ရိုဟင္ဂ်ာမရွိဟုလည္းေကာင္း ျငင္းပယ္ထားရာ ဒုတိယသက္တမ္းတြင္ အစိုးရျဖစ္လာေသာ NLD အတြက္ တစ္မ်ိဳးတစ္ဖံုဆန္းသစ္၍ မရႏိုင္ေတာ့ေပ။
ကုလသမဂၢမွ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီမွ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုေသာ အသံုးအႏႈန္းကို သံုးစြဲခဲ့ေသာေၾကာင့္ အမ်ိဴးဘာသာ သာသနာေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕မွ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ဆရာေတာ္ ဦးဝီရသူမွ ျပည္တန္ဆာမဆိုေသာ စကားျဖင့္ ျပန္လွန္တုန္႔ျပန္ခဲ့မႈသည္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ႏွင့္ မူဆလင္အသိုင္းအဝိုင္းအား အားျပင္းစြာ ရိုက္ခတ္ေစခဲ့သည္။ ဆရာေတာ္အား ထိေရာက္စြာ အေရးယူေပးရန္အတြက္ ကုလမွ ျမန္မာအစိုးရအား ဖိအားေပးခဲ့မႈမ်ားလည္းရွိခဲ့သည္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ျပသနာမ်ားျဖစ္ပြားေစမႈမွာ မဘသအဖြဲ႕ကဲ့သို႔ မ်ိဳးခ်စ္၀ါဒီမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု သံုးသပ္မႈမ်ားလည္းရွိသည္။ တစ္ဖက္တြင္လည္း ယင္းကဲ့သို႔ မျငိမ္မသက္မႈကို အေၾကာင္းျပကာ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ႏိုင္ငံေရးအျမတ္ထုတ္လိုသူမ်ားလည္း ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပတြင္ ရွိေနၾကသည္ဟု ေဝဖန္မႈမ်ားလည္း ရွိသည္။
ယင္းသို႔ဆိုလွ်င္ ရခိုင္ျပည္ မၿငိမ္းခ်မ္းေသာ အေျခအေနအား အက်ိဳးအျမတ္ခံစားေနရသူမ်ားမွာ ျပည္တြင္းေရာ ျပည္ပမွ အျမတ္ထုတ္သူမ်ားလည္း ပါဝင္ေနသည္ဟု သံုးသပ္မိသည္။
- ေက်ာ္လင္း (ေရာင္စံု)
