ရခိုင္ျပည္နယ္၏ အေျခအေနသည္ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ မြတ္ဆလင္အေရးတို႔ျဖင့္ ရႈပ္ေထြးသည့္ ျပည္နယ္တစ္ခုျဖစ္ၿပီး လတ္တေလာတြင္ ေျဖရွင္းရန္ အေရးႀကီးဆံုး လိုအပ္ေနသည္မွာ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔ ျဖစ္ပြားေနသည့္ စစ္ေရးျပႆနာႏွင့္ စစ္ေရးေနာက္ဆက္တဲြျပႆနာမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ 

“အခု ခရီးသြားေတြကိုယ္တိုင္က လံုၿခံဳမႈမရွိဆိုၿပီးေတာ့ မလာၾကာတာေလ။ ေျမျမင္အေျခအေနမွာလည္း အာမခံလို႔မရဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အရပ္သားျပည္သူေတြေတာင္မွ ဖမ္းဆီးေမးျမန္းခံရတာေတြရွိတယ္။ ေျမာက္ဦးအေပၚမွာ အမ်ားႀကီး သက္ေရာက္မႈရွိတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကအစ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကအစ၊ အားလံုးရပ္ဆိုင္းသြားတယ္လို႔ ေျပာလို႔ေတာင္ရတယ္”

ယေန႔ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၁၄ ရက္ေန႔သည္ ရခိုင္-ျမန္မာပ႑ိတ္ ဆရာႀကီးဦးဦးသာထြန္း ကြယ္လြန္သည့္ (၂၉) ႏွစ္ေျမာက္ေန႔ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ႏွင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳး၊ ရခိုင္တို႔၏ ရိုးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ စာေပ၊ သမိုင္းမ်ားအေပၚထားရွိေသာ ဆရာႀကီး၏ စိတ္ဓာတ္သည္ကား ရခိုင္လူမ်ိဳးတိုင္းအတြက္ ေလးစားအတုယူစရာျဖစ္သကဲ့သို႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးတိုင္း တန္ဖိုးထားျမတ္ႏိုးရမည့္ စံျပေခါင္းေဆာင္ႀကီး တစ္ဦးပင္ျဖစ္သည္။

လက္ရွိႏိုင္ငံေတာ္သည္ ျပည္သူမ်ားေမွွ်ာ္လင့္သည့္အတိုင္း ဒီမိုကေရစီအေရြ႕တစ္ခုဆီသို႔ ဦးတည္ ေရြ႕လ်ားေနသည္။ သို႔ရာတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲတြင္ေတာ့ စစ္လက္နက္ေပါက္ကြဲသံမ်ား၊ ငိုယိုၿငီးတြားသံမ်ား၊ ျငဴစူေစာင္းေျမာင္းသံမ်ား၊ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကဆင္းရဲဒုကၡမ်ားႏွင့္သာ ခရီးဆက္ေနၾကရသည္။ ကယ္တင္ရွင္ကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကရသည္။ ႏိုင္ငံေရးတြင္လည္းေကာင္း၊ လူမႈေရးတြင္လည္းေကာင္း၊ စီးပြားေရးတြင္လည္းေကာင္း ႏိုင္ငံေတာ္မွ ရခိုင္ျပည္သူမ်ား၏ ရင္တြင္းထဲထိ ခံစားၾကည့္ရႈႏိုင္ရန္ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္သူမ်ားဖက္သို႕ မ်က္ႏွာမူေပးၾကရန္ လိုအပ္ေနေၾကာင္းအသံမ်ားကို က်ယ္ေလာင္စြာၾကားေနရသည္။

“အရီးမွာသားကို ျပန္မရတာေတာ့မွန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အရီးကေတာ့ လံုးဝမေက်နပ္ဘူး။ အရီးမွာသား တစ္ေယာက္သာရွိတယ္။ ရပ္ရြာမွာလည္း တစ္ခါမွ ျပႆနာမျဖစ္ဖူးဘူး။ ေမာင္ႏွမငါးေယာက္မွာ အႀကီးဆံုး သားတစ္ေယာက္သာရွိတယ္။ က်န္တာမိန္းကေလးေတြ။ ေနာက္ေနာင္ အရီးသားလို မျဖစ္ရေအာင္ ကာကြယ္ ၾကေစခ်င္တယ္။”ဟု ကိုခ်စ္သူေအာင္၏ မိခင္ေဒၚေအးေအးႏုကေတာင္းဆိုသည္။