(ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အႀကံေပးေကာ္မရွင္အဖြဲ႕တုိ႔ေတြ႕ဆုံစဥ္။ ဓါတ္ပုံ - ေရႊေစတီဆရာေတာ္)
ေမလ ၉ ရက္၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ရန္ကုန္ (DMG) ။ ။ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကိုဖီအာနန္ဦးေဆာင္သည့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အႀကံေပးေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား၊ အစၥလာမ္ဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ၾကားျဖတ္အစီရင္ခံစာပါအခ်က္မ်ားအား ေမလ ၈ ရက္ေန႔ မြန္းလြဲပိုင္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ရွန္ဂရီလာဟိုတယ္တြင္ သီးျခားစီ တံခါးပိတ္ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။
ထုိေတြ႕ဆံုပြဲသုိ႔ တက္ေရာက္ခ့ဲေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွ ေရႊေစတီဆရာေတာ္အရွင္အရိယာဝံသ က ယခုလုိေျပာသည္။
“ သူတို႔ရဲ႕ ၾကားျဖတ္အစီရင္ခံစာကိစၥပါ။ ေဒသခံေတြလက္မခံႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြကို ေဆြးေႏြြးအႀကံျပဳခဲ့တယ္။ ဥပမာ-မူဆလင္အသိုင္းအဝိုင္းေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေတြမွာ ပါဝင္ခြင့္မရတာေတြ၊ တျခားေနရာေတြမွာ ပါဝင္ခြင့္မရတာေတြကို ပါဝင္ခြင့္ရေအာင္ ေကာ္မရွင္ၾကားျဖတ္အစီရင္ခံစာမွာ ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္ကို ကန္႔ကြက္ခဲ့ပါတယ္။ လက္မခံႏိုင္ေၾကာင္းလည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ၈၂ ဥပေဒနဲ႔ ႏိုင္ငံသားစီစစ္တာကို လက္မခံဘဲ ၈၂ ဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသားမျဖစ္ဘဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားမွာပါဖို႔ဆိုတာ မလြယ္ပါဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္လာခဲ့ရင္ေတာင္ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးကို မရႏိုင္ပါဘူး။ အဲဒီအခ်က္ဟာ ဥပေဒနဲ႔လည္းမညီတာေၾကာင့္ အဲဒီအခ်က္ကိုလည္း ကန္႔ကြက္ေၾကာင္း ေျပာခဲ႔ပါတယ္။ ” ဟု DMG သို႔ မိန္႔ၾကားသည္။
အဆိုပါေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕၊ ေရႊေစတီေက်ာင္းဆရာေတာ္အရွင္အရိယာဝံသ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕မွ ပုလဲရတနာဆရာေတာ္၊ ရန္ကုန္ဗိုလ္တစ္ေထာင္မဂၤလာရာမေက်ာင္းမွ တိုက္အုပ္ဆရာေတာ္ဦးပညာသာရ၊ ရန္ကုန္ေရႊက်င္တိုက္မွ တိုက္အုပ္ဆရာေတာ္ဦးဥာဏစသည့္ရခိုင္လူမ်ဳိးဆရာေတာ္ႀကီး ေလးပါးႏွင့္ ငါးက်မ္းျပန္ေက်ာင္းဆရာေတာ္ ေဒါက္တာဓမၼပီယ၊ ေဆကိႏၵရာမေက်ာင္းဆရာေတာ္ ေဒါက္တာအရွင္ေဆကိႏၵ၊ မႏၱေလးသီတဂူဗုဒၶတကၠသိုလ္မွတစ္ပါးႏွင့္ မႏၱေလးသာသနာ့တကၠသိုလ္မွတစ္ပါးအပါအဝင္ စုစုေပါင္းဆရာေတာ္ႀကီး ၈ ပါးႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။
မူဆလင္မ်ားႏွင့္ ျပႆနာျဖစ္ပြားသည္မွာ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေမာင္ေတာျဖစ္စဥ္အထိ စုစုေပါင္း ၈ ႀကိမ္ရွိေၾကာင္း၊ ကမၻာ့မီဒီယာမ်ားက ေျပာေနေရးေနၾကသလုိ မူဆလင္မ်ားကုိ ေဒသခံရခုိင္မ်ားက အၾကမ္းဖက္ျခင္းမဟုတ္ေၾကာင္း ဆရာေတာ္ အရွင္အရိယာဝံသက မိန္႔သည္။
“ ဒီေန႔ အဖြဲ႔ေလးဖြဲ႔နဲ႔ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ UNSPA နဲ႔ GC တို႔ေပါင္းၿပီး ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။ လူဦးေရစီစစ္ျခင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တိုးတက္မႈရွိ/မရွိဆိုတာကို ေဆြးေႏြြးခဲ့ၾကတာပါ။ UNHCR နဲ႔လည္း ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအဖြဲ႕နဲ႔ကေတာ့ ႏိုင္ငံသားစီစစ္ေရးလုပ္ငန္းမွာ ဘာေတြတိုးတက္မႈရွိလဲ။ IDP CAMP ေတြမွာ ဘာအခက္အခဲေတြရွိလည္း၊ ဘာေတြဆက္လုပ္သင့္သလဲဆိုတာေတြကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာဆရာေတာ္ႀကီးရွစ္ပါးနဲ႔လည္း ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ” ဟု ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ဝင္ေဒၚေစာခင္တင့္က DMG သို႔ေျပာသည္။
ထိုေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးအႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းရိွ ေဒသခံဌာေနတိုင္းရင္းသားရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ဘဂၤလီမ်ား အတူတကြ မည္သို႔ဆက္လက္ေနထိုင္သင့္သလဲ ႏွစ္ဖက္ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကုိလည္း ရယူခ့ဲသည္။
“ ေဆြးေႏြးအႀကံျပဳခ်က္ေတြအကုန္လံုးကိုေတာ့ မွတ္ခ်က္ျပဳမွတ္ထားလိုက္ပါတယ္။ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အခ်က္ေတြကို အတြင္းစည္းမွာ ေဆြးေႏြးစဥ္ဘာေတြပါသင့္တယ္။ ဘယ္ဟာမပါသင့္ဘူးဆိုတာကို ဆက္ေဆြးေႏြးဖို႔ရွိပါတယ္။ ဆရာေတာ္ႀကီးေတြအႀကံျပဳခဲ႔တဲ့ ၁၉၈၂ ဥပေဒနဲ႔စီစစ္မယ့္ဟာကိုလည္း အႀကံျပဳထားပါတယ္။ ရိုးရိုးသာမန္ စိစစ္သလိုမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ စနစ္တက်ဗ်ဴဟာခ်ၿပီးလုပ္သြားဖို႔ ေကာ္မရွင္ဖက္က အႀကံျပဳေပးထားတာေတြရွိပါတယ္။ ၈၂ ဥပေဒနဲ႔ စိစစ္မယ့္ကိစၥကို ဘာသာေရးဆရာေတြဖက္ကလည္း လက္ခံေၾကာင္း ေဆြးေႏြးသြားပါတယ္။ ” ဟု ၄င္းက ဆက္ေျပာသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာအႀကံေပးေကာ္မရွင္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ၊ ၾသဂုတ္လက စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ကာ ယခုႏွစ္မတ္လက ျမန္မာအစိုးရသို႔ ၾကားျဖတ္အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ တင္သြင္းခဲ့သည္။
