DMG | ေမ ၁၈

စစ္တပ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ရက္ေပါင္း (၁၀၀) ေက်ာ္အခ်ိန္အတြင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ဘယ္လိုထိခိုက္မႈမ်ိဳးေတြ ရွိေနသလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာရွိတဲ့ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ နိုင္ငံေရးပါတီ၊ ကၽြမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ ေဒသခံေတြကို DMG က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားတာပါ။

ဦးေဖသန္း (လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေဟာင္း)

စီးပြားေရးကလည္း တစ္နိုင္ငံလုံး ရိုက္ခတ္တယ္။  ရခိုင္ျပည္ကလည္း အဲဒီစီပြားေရးရိုက္ခတ္မူဒဏ္ကို ခံရတယ္။ အထူးသျဖင့္ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးေတြ၊ ကုန္စည္စီးဆင္းမူေတြ မမွန္မကန္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္မွာရွိတဲ့ ကုန္စည္ေတြ အရင္ကထက္ ႏွစ္ဆေလာက္ ေဈးတက္သြားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ စားဝတ္ေနေရးက်ပ္တည္းလာတယ္။
ကုန္စည္စီးဆင္းမူ အားနည္းသြားတယ္။ ေနာက္ ကိုဗစ္ဆိုရင္လည္း အခု မစစ္ေဆးနိုင္တာေၾကာင့္ ဘယ္ေလာက္ထိ ျဖစ္ေနၿပီလဲဆိုတာကို တစ္ေယာက္မွ မခန႔္မွန္းနိုင္ၾကဘူး။

စီပြားေရးကေတာ့ လက္လုပ္လုပ္စားကေနအစ အကုန္လုံး က်ပ္တည္းသြားတယ္။ စီပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြလည္း မလည္ပတ္နိုင္ေတာ့ဘူး။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြကလည္း အစကတည္းက  မရွိဘူးဆိုေတာ့  ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲ့ စီပြားေရးအေျခအေနကေတာ့ အဆိုးဆုံးအေျခအေနကို ေရာက္ေနတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။

ေဒသဖြံ့ၿဖိဳးေရးကေတာ့ အခုကုန္သြားတဲ့ ဘတ္ဂ်က္ႏွစ္မွာ အာဏာသိမ္းသြားတဲ့အတြက္ ဧၿပီလမွာစမယ့္ RE ဘတ္ဂ်က္ေတြ လုံးဝမခ်နိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္သြားတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဘတ္ဂ်က္မခ်နိုင္တဲ့ အေနအထားျဖစ္သြားတယ္။ လာမယ့္ ဘတ္ဂ်က္ေတြမွာလည္း ရာခိုင္ႏူန္းဘယ္ေလာက္ ေထာက္ပံ့နိုင္မွာလဲ ဆိုတာကို ေမးခြန္းတစ္ခုျဖစ္လာတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႔ ဖြံ့ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြကို  မလုပ္ေပးနိုင္ရန္ အရင္ကေတာ့ ၁၆၀ ဘီလီယံေလာက္ေပးတယ္။ အခုကေတာ့ ဘီလီယံ ဘယ္ေလာက္ ေထာက္ပံ့ေပးနိုင္မလဲဆိုတာ အေျခအေနၾကည့္ရတာေတာ့ အဲဒီေလာက္ထိ လုပ္နိုင္မယ္လို႔ မျမင္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ မၿပီးျပတ္ေသးတဲ့ လုပ္ငန္းအက်ိဳးဆက္ေတြကိုပဲ လုပ္နိုင္မယ္လို႔ ထင္တယ္။ လုံးဝအသစ္ေတြကိုေတာ့ လုပ္လာနိုင္မယ္လို႔ မျမင္ရပါဘူး။  အဲဒါေၾကာင့္ သူတို႔ ဘတ္ဂ်က္အေျခအေနကေတာ့ RE မွာ မေရးဆြဲနိုင္ခဲ့တာေၾကာင့္ လာမယ့္ PE မွာေကာ အရင္ေလာက္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ဘတ္ဂ်က္ေရးဆြဲနိုင္မွာလား၊ အရင္ေလာက္ ဘတ္ဂ်က္ေတြကို ဖြင့္ေပးနိုင္ေသးလား၊ လုံးဝ က်ဆင္းသြားမွာလား မၾကာခင္ ျမင္လာရမွာေပါ့။ အဲဒါက စိန္ေခၚမႈတစ္ခုေပါ့ေနာ္။ အဖက္ဖက္ကေတာ့ ထိခိုက္မႈေတြ ရွိေနတယ္။ ေကာင္းတာက တစ္ခုမွ မရွိပါဘူး။

ေစာစံၿငိမ္းသူ ( ဥကၠဌ၊ ရခိုင္‌ေရွ႕ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕)

ရခိုင္ေဒသအေျခအေနက နိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲနဲ႔အတူ ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မူကို လုပ္တဲ့အခါမွာလည္း ေနာက္အက်ဆုံး ျပည္နယ္တစ္ခုျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ အာဏာမသိမ္းခင္ ကာလက စၿပီးေတာ့ ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မူကို ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုၿပီးေတာ့ စီမံကိန္းခ်တဲ့ၾကားထဲက ကိုဗစ္ျဖစ္လာတယ္။

ကိုဗစ္အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ပိုၿပီးစီပြားေရးအခက္အခဲျဖစ္တယ္။ တစ္ဖက္မွာကလည္း စစ္ပြဲေတြက ဆက္တိုက္ျဖစ္ေနေသးတယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမွာ တိုက္ပြဲျဖစ္လိုက္၊ ကိုဗစ္ျဖစ္လိုက္နဲ႔ ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မူေတြက ပိုၿပီးေတာ့ အခက္အခဲျဖစ္တဲ့အေနအထားျဖစ္တယ္။ အဲဒီၾကားထဲမွာမွ အာဏာသိမ္းလိုက္တဲ့ေနာက္မွာဆို ပိုၿပီးေတာ့ အခက္အခဲအက်ပ္အတည္းေတြက ျဖစ္ေပၚလာတယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကိုဗစ္အခက္အခဲ အက်ပ္အတည္းေၾကာင့္ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးအခက္အခဲ အေနအထားေတြမွာ စီးပြားေရးအခက္အခဲ အက်ပ္အတည္းေတြျဖစ္လာတယ္။ အခုဆိုလို႔ရွိရင္ ကုန္သြယ္မူေတြကလည္း အခက္အခဲျဖစ္တာေၾကာင့္ ကုန္စည္ႏႈန္းေတြ တက္လာတယ္။ တစ္ဖက္နိုင္ငံက ျဖစ္ေစ၊ တျခားျပည္မက ျဖစ္ေစ၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကုန္ပစၥည္းေတြက အဲဒီဖက္ကလာေရာက္မွ သုံးစြဲလို႔ရတဲ့အေနအထားျဖစ္တာေၾကာင့္ ကုန္သြယ္မႈအခက္အခဲေၾကာင့္လည္း ပိုၿပီးေတာ့ အက်ပ္အတည္းျဖစ္လာတယ္။

ဦးတင္ေအာင္ဦး (ဥကၠဌ ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ ကုန္သည္မ်ားႏွင့္ စက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း)

တစ္နိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႔ပဲ ကုန္ေဈးႏႈန္းႀကီးမားတဲ့ ဒဏ္ေတြကို ခံေနရတာေပါ့။ အဲဒါကေတာ့ ရခိုင္တစ္ခုတည္း ကြက္ၿပီးျဖစ္ေနတဲ့အေနအထား မဟုတ္ပါဘူး။ အားလုံးတစ္နိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႔ Inputs သြင္းတဲ့အတိုင္းအတာနဲ႔ အားလုံးက ေဈးႏူန္းျမင့္တက္လာတာ ရွိတာကိုး။

အခက္အခဲကေတာ့ စားဝတ္ေနေရး အခက္အခဲမွာေတာ့ ကုန္ေဈးႏႈန္းတက္တာေတာ့ အရမ္းကိုတက္တယ္။ ေနာက္အိမ္ေဆာက္ပစၥည္းမွာဆိုလည္း သံေခ်ာင္းေတြ၊ ဘီလပ္ေျမေတြ အကုန္လုံးက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို တက္လာတယ္။  သံေခ်ာင္းေတြဆိုလို႔ရွိရင္ အရင္ကထက္ ၅၀ ရာခိုင္ႏူန္းေက်ာ္ေလာက္ ထပ္တက္သြားတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြျဖစ္ေနတယ္။ ဆိုေတာ့ အလုပ္လုပ္ရတဲ့အပိုင္းမွာ အကုန္လုံးက အခက္အခဲျဖစ္တာေပါ့။

ေငြေၾကးလည္ပတ္မႈအပိုင္းကေတာ့ လက္ရွိဘဏ္စနစ္ေတြက ေကာင္းေကာင္းႀကီး မလည္ပတ္နိုင္တဲ့အခါမွာ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီးၾကဳံရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လုပ္ငန္းတကယ္လုပ္ေနၾကတဲ့လူေတြမွာ ဘဏ္မွာ အပိုအလၽွံေတြ အပ္ထားတဲ့လူေတြအတြက္ ျပႆနာမရွိေပမဲ့ လုပ္ငန္းလည္ပတ္ၿပီးေတာ့ ဘဏ္နဲ႔ပဲ အဝင္အထြက္လုပ္ၿပီးေတာ့ သြားေနရတဲ့လူေတြမွာ ဒီအတိုင္းပိတ္လိုက္တဲ့အခါမွာ  ပိတ္မိက်န္ခဲ့တဲ့ ေငြေတြက လက္ရွိမွာ ဘယ္ေလာက္ဘယ္ေလာက္ဆိုၿပီးေတာ့ ထုတ္ေနရတဲ့အခ်ိန္မွာ အဲဒီလိုအခက္အခဲေတြကေတာ့ ဘဏ္ကေန ေငြထုတ္ရတဲ့အခက္အခဲေၾကာင့္ပဲ  ေငြေၾကးစီးဆင္းမႈအပိုင္းကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို  အခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္လို႔ သုံးသပ္လို႔ရတယ္။

ေဒၚႏွင္းမိုးလွိုင္ (ပုဇြန္လက္လီလကၠားဒိုင္ပိုင္ရွင္)

ရန္ကုန္ကလူေတြ အလုပ္မလုပ္နိုင္ေတာ့ က်မတို႔ဘက္က ပို႔တဲ့လုပ္ငန္းေတြမွာလည္း ရိုက္ခတ္မႈရွိတယ္။ ရန္ကုန္ကို ပုဇြန္ပို႔တဲ့အပိုင္းမွာလည္း အရင္က တပိႆာကို ႏွစ္ေသာင္းေလးေထာင္ရတယ္။ အခုက တစ္ေသာင္းတစ္ေထာင္ပဲရတယ္။ အဲဒီလို ေဈးက်သြားေတာ့ ေအာက္ေျခက လူတန္းစားေတြကလည္း ႏွစ္ေထာင္ေလာက္ေလ်ာ့ၿပီး ဝယ္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္လည္း အကုန္လုံး ခက္ခဲသြားတာေပါ့။
ေလွသမားေတြက အရင္က ေလွနဲ႔ ပုဇြန္ဖမ္းထြက္ဖို႔အတြက္ ေငြက ငါးေထာင္ေလာက္အသုံးျပဳရတယ္။ ဆိုေတာ့ ရလာတဲ့ ပုဇြန္ေတြက စရိတ္ေလာက္ပဲဆိုေတာ့ မိသားစုစားဝတ္ေနေရးအတြက္ မဖူလုံဘူးေလ။

အစကတည္းက ရခိုင္က ကိုဗစ္တမ်ိဳး၊ ေနာက္ စစ္ပြဲကပါ ရွိတဲ့ၾကားမွာေတာ့ အကုန္လုံး အထိနာေနၾကတယ္။ ဆိုေတာ့ အျပင္မထြက္နိုင္၊ အလုပ္မလုပ္နိုင္ဘူးဆိုေတာ့ ပိုခက္ခဲတာေပါ့။ စားဝတ္ေနေရး မဖူလုံၾကေတာ့ဘူး။ အစစအရာရာ ေဈးတက္သြားေတာ့ အကုန္ခက္ခဲသြားတာေပါ့။ အခုလိုအေျခအေနမ်ိဳးနဲ႔ ေရွ႕ဆက္ရင္ အခက္အခဲျဖစ္လာနိုင္တာေၾကာင္း အေကာင္းဆုံးအေျခအေနတစ္ခုကို လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။

ဦးခိုင္ေကာင္းစံ(ဒါရိုက္တာ၊ ဝံလက္ေဒသဖြံ့ၿဖိဳးေရးေဖာင္ေဒရွင္း - ရခိုင္ျပည္)

အဓိကေတာ့ စီပြားေရးေပါ့။ ကုန္စည္ႏႈန္းေတြ ျမင့္မားလာတယ္။ ျပည္သူေတြအတြက္က အရင္က ဆီတစ္ဗူးကို ၁၇၀၀ က်ပ္ အခုကေတာ့ ၂၀၀၀ ေက်ာ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ကုန္ေဈးႏႈန္းေတြ ျမင့္မားတဲ့ဒဏ္ကို ျပည္သူေတြ ခံရတယ္။ ေနာက္ ျပည္သူေတြမွာ အပ္ႏွံထားတဲ့ ေငြေတြကို လြယ္လင့္တကူ ထုတ္ယူလို႔မရဘူး။ အဲဒီလို ေငြေၾကးဆိုင္ရာ၊ ေနာက္တစ္ခါ ေဒသဖြံ့ၿဖိဳးေရးအတြက္ လုပ္ေနၾကတဲ့ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြေသာ္လည္းေကာင္း၊ နိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြေသာ္လည္းေကာင္း သူတို႔မွာလည္း ေငြေၾကးစီးဆင္းမူေတြ မရွိေတာ့တဲ့အတြက္ နစ္နာမူေတြရွိတယ္။
ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈလုပ္ငန္းေတြဆိုရင္လည္း ျပည္မမွာ မရင္းႏွီး မျမဳပ္ႏွံတဲ့အတြက္ ျပည္နယ္ေတြကို ဆင္းလာမယ့္ ေငြေၾကးစီးဆင္းမူေတြ  အထူးသျဖင့္ ျပည္သူလူထုေတြက ကုန္စည္စီးဆင္းမူဒဏ္ကို ခံရတယ္ေပါ့၊

စီပြားေရးအရဆိုရင္ေတာ့ စီပြားေရးမွာ ေငြေၾကးေဖာင္းဖြမူေပါ့၊ စီပြားေရးမွာ အေရးႀကီးတယ္။
အစကတည္းက ရခိုင္ျပည္နယ္က ဆင္းရဲတဲ့ျပည္နယ္တစ္ခုေပါ့ေနာ္။  အဲဒီလိုဆိုေတာ့ ကုန္ေဈးႏႈန္းျမင့္မားတယ္ ဆိုတဲ့အခါမွာ စီပြားေရးအရလည္း ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈဒဏ္ကို ခံရတယ္။

အဓိကေတာ့ အာဏာသိမ္းတယ္ဆိုတာက အာဏာသိမ္းမႈအက်ိဳးဆက္က ရခိုင္ျပည္နယ္မွာေတာ့ ဆူပူမႈမရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ ဆႏၵေဖာ္ေဆာင္မူေတြမရွိဘူး။ သို႔ေသာ္လည္း အဲဒါက တနိုင္ငံလုံးမွာ သက္ေရာက္မႈေတြရွိေနတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ရခိုင္မွာရွိေနတဲ့ အသီးအႏွံေတြ၊ ကုန္စည္ေတြကို အားလုံးကအစ ျပည္မကလာတာျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ဆီေဈးေတြတက္တယ္။ ဆီလို႔ေျပာတဲ့အခါမွာ မျဖစ္မေနသုံးေနရတဲ့ ေလာင္စာဆီေပါ့၊ ေနာက္တစ္ခါ စားသုံးဆီတက္တယ္။ ကုန္ပစၥည္းေဈးႏႈန္ေတြလည္းတက္တယ္။ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြက အာဏာသိမ္းမႈေနာက္ကြယ္က ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြျဖစ္တယ္။

Author: DMG