ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ တပ္မေတာ္နဲ႔ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔ တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တာကာလအတြင္းမွာ လက္နက္ႀကီး၊ လက္နက္ငယ္ထိမွန္မႈေတြေၾကာင့္ အရပ္သား ေသဆံုးဒဏ္ရာရ႐ွိမႈေတြ မ်ားစြာ႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ AA နဲ႔ဆက္စပ္တယ္ဆိုၿပီး သံသယနဲ႔ဖမ္းဆီးခံရသူေတြ ရာနဲ႔ခ်ီ႐ွိေနပါတယ္။
၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ဇြန္လကေန ဒီဇင္ဘာလအထိ ၇ လတာအတြင္း သံသယနဲ႔ဖမ္းဆီးခံရသူ ၁၀၇ ဦး႐ွိခဲ့ၿပီးေတာ့ လက္နက္ႀကီး၊ လက္နက္ငယ္ထိမွန္မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၅၀ ဦး၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရ႐ွိသူ ၁၃၈ ဦး ႐ွိခဲ့ပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္က ၿမိဳ႕နယ္တခ်ိဳ႕နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တို႔မွာ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားတာဟာ ၁၇ လ ေက်ာ္ၾကာျမင့္လာၿပီျဖစ္ပါတယ္။
ဒီလို အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဒီဇင္ဘာ ၁၀ ရက္ေန႔က က်ေရာက္ခဲ့တဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔မွာ ရခိုင္က လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားသူေတြ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ လူငယ္ေတြရဲ႕ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို DMG က စုစည္းတင္ျပလိုက္ပါတယ္။
ဦးေဖသန္း (ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္)
“လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရတယ္ဆိုတာ အဓိက စစ္ပြဲေတြအေပၚမွာ အေျခခံၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာတဲ့ကိစၥေတြျဖစ္တယ္။ စစ္ပြဲေတြဆိုတာကလည္း ႏိုင္ငံေရးအရ မေျပလည္မႈေတြကို စစ္ေရးနဲ႔ေျဖ႐ွင္းရတာျဖစ္တယ္။ ဆိုေတာ့ ဆိုးက်ိဳးေတြအေနနဲ႔ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္တာတို႔၊ မတရားဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္တာတို႔၊ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ေတြနဲ႔ ပတ္သက္တယ္ဆိုၿပီး အေထာက္အထားမဲ့ ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်လိုက္တာတို႔ ျဖစ္လာတယ္။ တာဝန္႐ွိသူေတြအားလုံးကလည္း အကုန္လုံးဟာ လူသားေတြပဲျဖစ္တယ္။ ငါတို႔လုပ္ေနတာေတြဟာ အျပစ္မဲ့ျပည္သူေတြကို ႏွိပ္စက္ရာေရာက္ေနတယ္ဆိုတာ သိရင္ေတာ့ ဒီကိစၥေတြကို ဆင္ျခင္ဖို႔လိုတယ္။ ဆင္လည္း ဆင္ျခင္ေပးပါလို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခုက ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနနဲ႔လည္း အၾကမ္းဖက္ဆိုတဲ့အသုံးအႏႈန္းကို ပယ္ဖ်က္ၿပီးေတာ့ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)နဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရယူပါ။ ၿပီးေတာ့ ရခိုင္မွာ ၂ ႏွစ္နီးပါးျဖတ္ေတာက္ထားတဲ့ အင္တာနက္ကိုလည္း ျပန္ဖြင့္ေပးျခင္းအားျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို အေထာက္အကူျပဳပါလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ တပ္မေတာ္နဲ႔ ေအေအက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစတင္ေဆြးေႏြးေနၾကၿပီျဖစ္တယ္။ ဒါေတြကို အစိုးရက ပိုမိုအားထည့္ၿပီးေတာ့ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ေအာင္ျမင္ေအာင္ သူတို႔နဲ႔ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးျခင္းအားျဖင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းလာတဲ့အခါမွာ ဒီလူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြဟာ တစ္ျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့နည္းသြားမယ္လို႔ ယုံၾကည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ ေအေအတို႔ သုံးဦး၊ သုံးဖလွယ္ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ ရခိုင္မွာ စစ္ပြဲေတြၿငိမ္းသြားေအာင္ ဝိုင္းဝန္းႀကိဳးပမ္းေပးၾကပါလို႔ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါတယ္”
ဦးမ်ိဳးျမတ္ဟိန္း(ခ)ဦးၿငိမ္းခ်မ္း (စီမံကိန္းဒါ႐ိုက္တာ)
သဇင္ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႕
“ရခိုင္ျပည္မွာ႐ွိတဲ့ ရခိုင္သူ/သားေတြအေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာထားဦး၊ တရားဥပေဒရဲ႕ အက်ိဳးခံစားခြင့္ကိုေတာင္မွ ဥပေဒမွာ ျပ႒ာန္းတာ႐ွိေပမဲ့လည္း ခက္ခက္ခဲခဲေတာင္းေနရတဲ့ အေနအထားျဖစ္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတဲ့ စံႏႈန္းနဲ႔ တိုင္းဖို႔ကေတာ့ အလြန္ကို လိုအပ္ေနေသးတဲ့ အရာတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ အခုလို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ကို အရင္တုန္းက က်ေနာ္တို႔ က်င္းပလို႔မရခဲ့ဘူး။ အခုႏွစ္မွာေတာ့ က်င္းပလို႔ရၿပီဆိုတဲ့ အေနအထားမွာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ရခိုင္ျပည္သူ/သားေတြအေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္း အျပည့္အဝ႐ွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းကို အသိအမွတ္ျပဳခံရတဲ့ အေနအထားတစ္ခုကိုလည္း အစိုးရက အသိအမွတ္ျပဳပါေစလို႔ပဲ က်ေနာ္တို႔က ေတာင္းဆိုပါတယ္။
အင္တာနက္ကေတာ့ လူတိုင္းရသင့္တဲ့ အပိုင္းမွာ႐ွိတယ္။ အင္တာနက္ကို ဖြင့္ထားတယ္ဆိုၿပီး လုပ္တာက မလိမ့္တပတ္လုပ္တာေပါ့။ ဘာမွသုံးလို႔မရဘူး။ ဥပမာ - က်ေနာ္တို႔႐ုံးမွာ (Online ကေန) သင္တန္းေတြဘာေတြ ေပးတယ္ဆိုရင္ ေျမာက္ဦး၊ ေက်ာက္ေတာ္က ကေလးေတြ႐ွိတယ္။ သူတို႔ေတြအေနနဲ႔ ဘာမွသုံးလိုမရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အင္တာနက္ရ႐ွိေရးဟာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔အတူ အေရးပါတဲ့အရာျဖစ္ေနလို႔ 4G အင္တာနက္လိုင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ေကာင္းမြန္စြာ ဖုန္းေျပာလို႔ရႏိုင္တဲ့ အေနအထားတစ္ခုကို အစိုးရက ေကာင္းမြန္းေအာင္လုပ္ဖို႔အတြက္ က်ေနာ္တို႔က ေတာင္းဆိုခ်င္ပါတယ္”
မထူးထက္ႏိုင္ (ရခိုင္လူငယ္)
“မတရားသျဖင့္ ဖမ္းဆီးခံရတဲ့သူေတြ႐ွိရင္ အျမန္ဆုံးျပန္လႊတ္ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနေတြ၊ အစိုးရေတြအေနနဲ႔လည္း လူ႔အခြင့္အေရးကို ေလးေလးစားစားနဲ႔ ဖမ္းဆီးခံရသူေတြကို ျပန္လႊတ္ေပးဖို႔ လုပ္ေဆာင္ေပးသင့္တယ္။ မတရားသျဖင့္ ဖမ္းဆီးခံရတဲ့သူေတြအတြက္ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြအတြက္ တရားမွ်တမႈကိုရေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးသင့္တယ္။ တတိယတစ္ခ်က္ကေတာ့ အင္တာနက္ပိတ္ထားတာေပါ့။ ဒါကိုၾကည့္လို႔႐ွိရင္ သာမန္အင္တာနက္ပိတ္ထားတာ၊ အင္တာနက္သုံးလို႔မရေတာ့ဘာျဖစ္လဲ ဆိုတာမ်ိဳးေလာက္ပဲ ေတြးတာ။ တကယ္ေတာ့ အပိတ္ခံထားရတဲ့သူေတြကပဲသိတာ။ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး စတဲ့ကိစၥရပ္ေတြ အကုန္လုံးေနာက္က်က်န္ခဲ့ၿပီးေတာ့ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခံရတဲ့ ေဒသေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ပိုၿပီးဆိုး႐ြားျပင္းထန္လာႏိုင္တယ္။
လူမျမင္ကြယ္ရာမွာ ဗရမ္းဗတာေတြနဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုလို အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားတဲ့ကိစၥကို ကန႔္ကြက္႐ွဳတ္ခ်တယ္။ ျဖစ္ႏိုင္လို႔႐ွိရင္ ဆက္သြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ အင္တာနက္ကို အျမန္ဆုံးျပန္ဖြင့္ေပးသင့္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးကို ေလးစားလိုက္နာတဲ့၊ ဂုဏ္သိကၡာ႐ွိတဲ့ အစိုးရတစ္ရပ္အေနနဲ႔ ရပ္တည္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အင္တာနက္ကို အျမန္ဆုံးဖြင့္ေပးသင့္တယ္။
ေနာက္တစ္ခုက ဒီမနက္ပိုင္းက ၿငိမ္းခ်မ္းစြာနဲ႔ ဆိုင္ကယ္စီးၿပီးေတာ့ ကမ္းေျခမွာ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ စကားေျပာခဲ့ၾကတဲ့ လူငယ္သုံးေယာက္ကို ဖမ္းတယ္။ အဲဒါေတြက မလုပ္သင့္ဘူး။ ဒါက အသံထြက္တဲ့သူေတြကို ဖိႏွိပ္ျခင္းကလည္း တကယ့္ကို ဆိုး႐ြားျပင္းထန္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကို ေဖာက္ဖ်က္ဖို႔ ခြင့္ျပဳေနျခင္းျဖစ္တယ္။ အသံမထြက္တဲ့သူေတြကလည္း မထြက္ရဲၾကဘူး။ အသံထြက္တဲ့သူေတြကိုလည္း အခုလိုဆက္ဖမ္းေနမယ္ဆိုရင္ ဆိုး႐ြားျပင္းထန္တဲ့ကိစၥေတြပဲ ထပ္ၿပီးေတာ့ျဖစ္လာမယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒါမ်ိဳးေတြမလုပ္ဖို႔အတြက္ သတိထားသင့္တယ္လို႔ထင္တယ္’’
ဦးခိုင္ေကာင္းစံ (ဒါ႐ိုက္တာ)
ဝံလက္ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေဖာင္ေဒး႐ွင္း(ရခုိင္ျပည္)
“လူခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြထဲမွာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြမွ မဟုတ္ဘူး။ တစ္ခါတစ္ခါ ဌာနဆိုင္ရာေတြကလည္း သူတို႔ဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ေနပါလားဆိုတာကို မသိဘူး။ ဥပမာ - ရခိုင္ျပည္ထဲမွာ သတင္းေတြ၊ ရင္ထဲမွာ႐ွိတဲ့ဟာေတြကို ေဖာ္ထုတ္လို႔မရဘူး။ ဒီေန႔ဆိုရင္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလူ႔အခြင့္အေရးေန႔ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီမွာ လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ကို ေထာက္ခံတဲ့လူငယ္ေတြက သ႐ုပ္ျပတာၾကတာေပါ့။ ဒါက ဆႏၵေဖာ္ထုတ္တာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ဆိုင္ကယ္ေတြစီးၿပီးေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအလံကို လႊင့္ထူၿပီးေတာ့မွ စစ္ေတြကမ္းေျခမွာ ဓာတ္ပုံသြား႐ိုက္ၾကတာ။ အဲဒါကို ရဲေတြကေနၿပီေတာ့ ကိုသန္းလွအပါအဝင္ လူငယ္ေတြကို ဖမ္းတယ္။ ဒါေတြဟာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တာျဖစ္တယ္။
လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ဆိုတဲ့ အခြင့္အေရးဟာ အပိုဒ္(၁၉)မွာပါတယ္။ ဒါကိုခ်ိဳးေဖာက္တဲ့လူေတြက ဌာနဆိုင္ရာျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ေ႐ွာင္႐ွားၿပီးေတာ့ ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမျဖစ္ေအာင္ ေစာင့္ထိန္းဖို႔လိုတယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒီလိုသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ လုပ္ေနမယ္ဆိုရင္ ျပည္သူေတြယုံၾကည္တဲ့ အစိုးရတစ္ရပ္ ဘယ္ေတာ့မွျဖစ္လာမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလူ႔အခြင့္အေရးေန႔မွာ လမ္းေလွ်ာက္တယ္ဆိုတာ လူ႔အခြင့္အေရးကို လိုလားတာပါ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ရခိုင္မွာ ၂ ႏွစ္တာကာလအတြင္း ျပည္တြင္းစစ္မွာ မတရားဖမ္းဆီးသတ္ျဖတ္ခံရသူေတြ ရာနဲ႔ခ်ီ႐ွိေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ဆက္မလုပ္ဖို႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ေတာင္းဆိုခ်င္ပါတယ္”
ခင္သရဖီဦး ႏွင့္ ႏွင္းႏြယ္ ေမးျမန္းသည္။
