ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔ တိုက္ပဲြေၾကာင့္ စစ္ေဘးေရွာင္ တစ္သိန္းငါးေသာင္း ေက်ာ္အထိရွိလာၿပီး စားဝတ္ေနေရးအခက္အခဲျဖင့္ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ားတြင္ ခိုလံႈေနၾကရသည္။ လက္ရွိတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ ကမၻာ့အႏွံ႔အျပားတြင္ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါျဖစ္ပြားေနၿပီး ေသဆံုးသူလည္း မ်ားျပားေနသည္။

ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား သိရွိထားပံု၊ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားကို အသိပညာေပးမႈ၊ အစိုးရ၏ လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေဘးေရွာင္ကူညီေရး ျပဳလုပ္ေနသည့္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားအစည္းအရုံး(REC)အတြင္းေရးမွဴး ကိုေဇာ္ေဇာ္ထြန္းကို DMG အႀကီးတန္းသတင္းေထာက္ ခင္သရဖီဦးက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားသည္။

DMG-ရခိုင္က စစ္ေဘးေရွာင္ေတြ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုသိထားၾကလဲ။

ZZT- သူတို႔ကေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ေလာက္ပဲသိတယ္။ ဒီေရာဂါက ေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္။ ကူးစက္ျမန္တယ္။ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ အကြာအေဝးေနဖို႔လိုတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးတာေတြ ႏွာေခ်တာေတြက ကူးတယ္။ အဲဒီလို အၾကမ္းအားျဖင့္ အခ်က္အလက္ေတြကို သိထားၿပီးေတာ့ အေသးစိတ္အေျခအေနေတြကို မသိႏိုင္ဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက ဘယ္ေလာက္ကူးစက္ေနၿပီလဲ။ ဘယ္ေလာက္ေသလဲဆိုတာေတြကို အေသးစိတ္မသိႏိုင္ဘူး။ ေရာဂါလကၡာေတြက ေရာဂါျဖစ္လာရင္ ဘယ္လိုခံစားရလဲဆိုတာေတြကို ေနာက္ၿပီး ေရာဂါျဖစ္ေနေပမဲ့ ေရာဂါလကၡာဏမျပဘဲ ဘယ္ေလာက္ထိ ေနႏိုင္လဲ ။ ေရာဂါျဖစ္လာရင္ က်န္းမာေရးဌာနက ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ေနလဲ၊ ဘယ္လိုထိန္းခ်ဳပ္လဲ ၊ေရာဂါကူးစက္ေနတဲ့ မိသားစုေတြက လူေတြကို ဘယ္လိုထိန္းခ်ဳပ္လဲ ေရာဂါျဖစ္လာရင္ ကူးစက္တာက ဘယ္လုိကူးစက္လဲဆိုတာကို သူတို႔မသိဘူး။သူတို႔ကို ေျပာလာတဲ့ အၾကမ္းေလာက္ကိုပဲ သူတို႔သိတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ဆို မေၾကာက္တဲ့လူေတြရွိတယ္။ အဲဒါက ဘယ္လိုလဲဆိုရင္ သူတို႔ကို သတင္းအခ်က္အလက္ေပးေနတဲ့ လူေတြနဲ႔ဆိုင္တယ္။ သတင္းအခ်က္ အလက္ေပးတဲ့လူေတြက ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ ေပးခဲ့လဲဆိုတာနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။

DMG- စစ္ေဘးေရွာင္ေတြ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဘယ္ကေန ရရွိေနလဲ။

ZZT-အခုကေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္က တစ္ဆင့္စကားနဲ႔ သိၾကတာပိုမ်ားတယ္။ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းက လူေတြက တျခားၿမိဳ႕ေတြကို သြားတဲ့အခါနဲ႔ တျခားေနရာေတြကို သြားတဲ့အခါမွာ ၾကားတာက ပိုမ်ားတယ္ေပါ့။ သူတို႔စခန္းေတြကို လာၿပီးေတာ့ အသိပညာေပးေတြ လုပ္ၾကတယ္။ အဲဒါကတစ္ဆင့္ သိၾကာတာပိုမ်ားတယ္။ အဲဒါက သိတာပိုမ်ားတာေပါ့။ က်န္တာကေတာ့ (အင္တာနက္)လိုင္းက၊ TVက သိတာေတြက လံုးဝမရွိဘူးေပါ့။ Facebook က သတင္းေပးတာေတြလည္း သူတို႔မသိဘူး။ တခ်ိဳ႕စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြက လူေတြမွာ ဖုန္းမရွိတာမ်ားတယ္။

DMG- စစ္ေဘးေရွာင္ေတြ အမ်ားဆံုးရွိေနတဲ့ ေနရာေတြမွာ အင္တာနက္ေတြပိတ္ထားေတာ့ သူတို႔ေတြ သတင္းအခ်က္အလက္ ရရွိေရးအပိုင္းမွာ ဘယ္လိုသက္ေရာက္မႈေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႔ေနရလဲ။

ZZT- သူတို႔က စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ အသိပညာေပးေတြ လုပ္ေနတာကတစ္ဆင့္ သိတာရွိတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ဒီေရာဂါအေျခအေနကို သတိရွိဖို႔ ဆင္ျခင္ဖို႔အတြက္ ဆိုလို႔ရွိရင္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ေလာက္နဲ႔ မရေတာ့ဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ေနရာေတြမွာ ေရာဂါနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ဘယ္လုိခံစားေနရတယ္။ ဘယ္လို အျဖစ္အပ်က္ေတြရွိလဲ။ ဘယ္လိုခံစားေနရလဲဆိုတာေတြကို ဗိဒီယိုဖိုင္ေတြကို အရုပ္ကေန ျမင္ေနရတဲ့ပုံစံနဲ႔ အခုလိုမ်ိဳး သြားစကားေျပာေနတာနဲ႔ မတူဘူး။ သူတို႔က မျမင္ႏိုင္ဘူးေပါ့။ အဲဒါေတြက အင္တာနက္မရတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြေပါ့။ သူတို႔မွာက TVေတြနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ေတြနဲ႔ ေနရတာမဟုတ္ဘူးေလ။ ၿမိဳ႕ေပၚစခန္းေတြမွာက တခ်ိဳ႕ေပါ့။ အင္တာနက္မရတဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္ စခန္းေတြမွာဆိုရင္ မီးလည္းမရဘူး။ TVလည္းမရွိဘူး။ သူတို႔က စာနဲ႔ဖတ္တာေလာက္ပဲ သိရၿပီးေတာ့ အျဖစ္အပ်က္နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ရွင္းျပတဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင္ေတြ၊ ေနာက္ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြကို မၾကည့္ရဆိုေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕က သိၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ခ်ိဳ႕က ငါတုိ႔ဆီမွာ မျဖစ္ပါဘူးဆိုတာေတြ ရွိတယ္။ ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး အယံုအၾကည္ နည္းတာေပါ့။ ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားမႈ အားနည္းတာေပါ့။

DMG- ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ လူစုလူေဝးမလုပ္ရဆိုၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔အားကစား ဝန္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားတာရွိပါတယ္။ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းတစ္ခ်ိဳ႕မွာေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ပူးကပ္စြာ ေနထိုင္ေနရတာေတြကို ေတြ႔ရပါတယ္။ စစ္ေဘးေရွာင္ေတြ ဘယ္လိုေနထိုင္ေနရတာေတြကို ေတြ႔ရလဲ။

ZZT-ေသခ်ာတာကေတာ့ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမွာ ေနၾကတဲ့လူေတြကေတာ့ ေရာဂါမရွိဘူးေပါ့။ ေရာဂါက အျပင္ကပဲ လာတာေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခားက ျပန္လာတဲ့သူေတြက စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းကို မလာရင္ အဲဒီလူေတြမွာ ေရာဂါမရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီး အဓိကေတာ့ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ ၃ ေပ အကြာေနရ မယ္ဆိုတာက လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ အဓိကက စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ လုပ္ရမွာက တစ္ခုပဲရွိတယ္။ အျပင္ကလာတဲ့လူေတြကို အဝင္အထြက္ မလုပ္ခိုင္းဖို႔ပဲ။ အျပင္ကလာတဲ့ လူေတြကို သတ္မွတ္ေနရာ တစ္ခုထားၿပီးေတာ့ ထားသင့္တယ္။ ေနာက္ၿပီး အျပင္က စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမွာရွိတဲ့ မိသားစုဝင္ေတြကို  ေတြ႔ဖို႔လာတယ္ဆိုရင္လည္း စခန္းအျပင္မွာေတြ႔ေပါ့။ စခန္းကလူေတြကလည္း ဒီေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ၿမိဳ႕ျပေတြနဲ႔ တျခားေနရာေတြကို မသြားဖို႔အတြက္ ေျပာရမယ္ေပါ့။ တကယ္လုိ႔ မသြားမျဖစ္ သြားရမယ္ဆိုရင္လည္း စခန္းကသိတဲ့လူေတြကို တိုင္ၿပီးေတာ့မွ သြားတာေတြလုပ္သင့္တယ္။ အဲဒီနည္းနဲ႔မွပဲ စခန္းအတြင္းကို ေရာဂါမေရာက္ေအာင္လုပ္လို႔ရမယ္။ တျခားနည္းကေတာ့ မရွိဘူးေပါ့။ ၆ေပအကြာ ၃ေပအကြာေတြကေတာ့ စခန္းေတြမွာ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

DMG- စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ လူအဝင္အထြက္ ကန္႔သတ္ထားတာမ်ိဳးေတြရွိလား။

ZZT-တစ္ခ်ိဳ႕ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာက လူအဝင္အတြက္ ရွိတယ္။ အဲဒီလူေတြကို ေစာင့္ၾကည့္မႈ အပိုင္း မွာလည္း အားနည္းေနတာေတြ႔တယ္။ က်ေနာ္တို႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ စခန္းအသီးသီးမွာ ေစာင့္ၾကည့္ခိုင္းထားတဲ့ အဖြဲ႔ေတြေတာ့ ရွိပါတယ္။ တျခားအဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႔ေတာ့ အဲလိုလုပ္ထားမ်ိဳးမရွိေသးဘူး။

DMG-ရခိုင္ျပည္သူေတြဟာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကို ေၾကာက္ရမလား။ စစ္ပဲြေၾကာက္ရမလား။ ႏွစ္ခုစလံုး ေၾကာက္ စရာေတြခ်ည္းပဲ။ ဒါေပမယ့္ စစ္ပဲြေတြလည္း မရပ္ေသးဘူး။ ဆိုေတာ့ လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔ေတြကို ဘယ္လို တိုက္တြန္းခ်င္လဲ။

ZZT-အခုက ဘာျပႆနာရွိလဲဆုိေတာ့ ေျမျပင္က သတင္းေတြဝင္လာတာေပါ့။ ေျမျပင္အေျခအေနက သတင္းဝင္လာတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕စစ္ေဘးေရွာင္ေတြက ရြာျပန္ၾကတယ္။ ဒီေရာဂါက လူစုလူေဝးေနလို႔ အဆင္မေျပဘူးဆိုတာကို သိတာေၾကာင့္ ေၾကာက္ရြံၿပီးေတာ့ မျဖစ္မေန ရြာျပန္သြားတယ္။ ေနအိမ္ေတြ မီးမေလာင္ေသးဘဲ ရွိေသးတဲ့ ေနအိမ္ေတြနဲ႔ စစ္မျဖစ္ပြားတဲ့ ေနရာေတြက လူေတြအားလံုးက ရြာျပန္ၾကတယ္။ ရြာကို ျပန္လို႔ရတဲ့အေျခအေနက ျပန္ၾကတာမဟုတ္ဘဲ အႏၱရာယ္ေတြ ၾကားထဲက ရြာျပန္ၾကတာျဖစ္တယ္။ ဆိုေတာ့ ေရာဂါကို စိုးရိမ္လို႔ စခန္းေတြမွာ လံုးဝ အဆင္မေျပလို႔ အိမ္ျပန္သြားတဲ့ လူေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔က ကာကြယ္ေပးဖုိ႔လိုတယ္။ သူတို႔ မထိခိုက္ေအာင္ သူတို႔ေနတဲ့ ေနရာေတြမွာ တုိက္ပြဲမေဖာ္ေဆာင္ဖို႔ လိုတယ္။ အဲဒီအနီးနားမွာ လက္နက္ႀကီးေတြနဲ႔ ပစ္တာေတြ မလုပ္ဖို႔လိုတယ္။ ဒီေရာဂါက လူစုလူေဝးနဲ႔ ေနဖို႔အဆင္မေျပလို႔ ေရာဂါကို ေၾကာက္လို႔ အႏၱရာယ္ေတြ ၾကားက ကိုယ့္ေနရပ္ကိုျပန္သြားတယ္။ အဲဒါကို ထပ္ၿပီးေတာ့ တိုက္ပြဲေတြေဖာ္ေဆာင္တာနဲ႔ နယ္ေျမရွင္းလင္းၿပီးေတာ့ ထပ္ၿပီး ထြက္မေျပးလာေအာင္လုပ္ဖို႔လိုတာေပါ့။

DMG-တိုက္ပဲြျဖစ္ေနေတာ့ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကာကြယ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္လုပ္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုအခက္အခဲေတြ ရွိေနလဲ။

ZZT- ရခိုင္ျပည္နယ္မွာက တိုက္ပြဲေတြရွိတယ္။ သြားလာ လို႔မရတဲ့အေျခအေနေတြမွာ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အကန္႔အသတ္ေတြ မ်ားေနတယ္ေပါ့။ ကိုရိုနာေရာဂါကို ကာကြယ္တားဆီးေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္ စစ္ပြဲက အဟန္႔အတား ရွိတယ္။ စစ္ပြဲက စိုးရိမ္ရတဲ့အတြက္ အကူညီေပးဖို႔အတြက္ကို မသြားႏိုင္တာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ စစ္ပြဲနဲ႔ ကိုရိုနာနဲ႔ေပါင္းၿပီးဆိုေတာ့ လုပ္ကိုင္ရတာက ပိုၿပီးေတာ့ အခက္ခဲရွိတယ္။

DMG- စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကာကြယ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစိုးရက ဘာေတြလုပ္ေန တာေတြ႔ရလဲ။

ZZT- အစိုးရဌာနေတြကေတာ့ ဘာမွ ေပးတာမရွိဘူး။ အစိုးရက နယ္မွာရွိတဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ လုပ္ေဆာင္တာ တစ္ခုမွမရွိဘူး။  စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာက ၿမိဳ႕က စခန္းေတြမွာက လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ  ဌာနဆိုင္ရာအဖြဲ႕ေတြက ပညာေပးတာေတြ လုပ္ေဆာင္တာေတြ႔ရတယ္။ သို႔ေပမဲ့ နယ္ဖက္ေတြက စစ္ေရွာင္စခန္းေတြက်ေတာ့ အလွမ္းေဝးေတာ့  တျခားအဖြဲ႔ေတြလည္း မေရာက္ႏိုင္ဘူး။ စစ္ေတြက စစ္ေဘးေရွာင္ စခန္းတစ္ခ်ိဳ႕မွာေတာ့ ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႔ေတြက ဆပ္ျပာေတြလာေရာက္ ေပးတာ ေတြ႔တယ္။ အစိုးရက အေရာက္အေပါက္နည္းတယ္။

DMG- အစိုးရကလည္း စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အသိပညာေပးမႈေတြ နည္းပါးေနတယ္ဆိုေတာ့ အသိပညာေပးမႈေတြလုပ္ေအာင္ ဘယ္လိုတိုက္တြန္းခ်င္လဲ။

ZZT-အခုျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာက ဘာလဲဆိုေတာ့ အစိုးရဖက္ကလည္း လံုၿခံဳေရးအရေသာ္လည္းေကာင္း တျခားလိုအပ္တဲ့ အရင္းအျမစ္ေတြ အားနည္းေနေသာ္လည္းေကာင္းေပါ့။ သူတို႔မွာလည္း အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အစိုးရ အဖြဲ႔တစ္ခုတည္းလည္းမဟုတ္ဘူး။ တျခားအစိုးရ ဌာနဆိုင္ရာေတြလည္းပါဝင္တာ ေပါ့။ သူတို႔မွာ တျခားလိုအပ္တဲ့ အရင္းအျမစ္ေတြ မျပည့္စံုတာ လံုၿခံဳေရးစိုးရိမ္ရတာ အဲဒါေတြေၾကာင့္ လုပ္ရကိုင္ရတာ အခက္အခဲေတြ ရွိတယ္လို႔သိရတယ္ေပါ့။ အစိုးရေပါ့ဆတာတစ္ခုက ဘာလဲဆိုေတာ့ ဒီကိစၥမွာ ဒီေရာဂါကို ဒီေနရာတစ္ခုမွာ ဒီၿမိဳ႕တစ္ခုမွာ ဒီျပည္နယ္တစ္ခု မျဖစ္ခ်င္ဘူးဆိုရင္ အဲဒီေနရာေတြ အားလံုးကို လုပ္ရမယ္။ သူတို႔သြားလို႔မရတာေၾကာင့္ အဲဒီမွာ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ ပစ္ထားလို႔မရဘူးေလ။ အဲဒါကို အားလံုးေနရာကို အက်ဳံးဝင္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ ဘယ္သူေတြက လုပ္ရင္ရလဲ ။ ဘယ္သူေတြကလုပ္ႏိုင္လဲ အဲဒါေတြကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြ လူပုဂၢိဳလ္ေတြကို  အဲဒီလူေတြကို ေၾကညာရမယ္။ ေခၚရမယ္။ တန္းတူတန္းမွ်ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ အေျဖရွာရမယ္။ အကုန္လံုးကို ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး မကူးစက္ရေအာင္ အက်ံဳးဝင္ေအာင္ တစ္ေယာက္မွ မက်န္ခဲ့ရေအာင္ စဥ္းစားရမယ္။ အခုက သူတို႔ကက်ေတာ့ သူတို႔သြားလို႔မရဘူးဆိုရင္ မသြားဘူး။ လုပ္လို႔မရရင္ မလုပ္ဘူး။ အခုသူတုိ႔မွာ အေၾကာင္းျပခ်က္ ငါ့တုိ႔ လံုၿခံဳေရးအရ သြားလို႔မရဘူး အဲဒီလိုေျပာေနမယ့္အစား ငါ့တို႔လုပ္လို႔မရရင္ ဘယ္သူေတြက လုပ္လိုရလဲ ဆိုတာေတြကုိ ရွာရမယ္။

DMG- ခုလို ေျဖေပးတာေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

Author: ခင္သရဖီဦး