Written by - ေက်ာက္ျဖဴ ေအာင္ဒိုး / DMG
စစ္ေတြၿမိဳ႕ ၀ကၤဘာကြင္းမွာ ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ ညေစ်းေရာင္းပြဲေတာ္ရဲ႕ အေရာင္စံု မီးေရာင္မ်ားေအာက္က မုန္႔မ်ိဳးစံုေရာင္းတဲ့ ဆိုင္ေတြ၊ ေစ်းဆိုင္တန္းေတြမွာ ေစ်း၀ယ္သူေတြနဲ႔ စည္ကားေနပါတယ္။ ျမဴးျမဴးၾကြၾကြ ေတးသီခ်င္းေတြ ဖြင့္ထားတဲ့ ကေလးကစားကြင္းေတြမွာလည္း ကေလးေတြ ကခုန္ကစားေနၾကပါတယ္။
ညေစ်းေရာင္းပြဲေတာ္ကို လာေရာက္လည္ပတ္ေနၾကတဲ့ သူေတြလည္း ရယ္ေမာေပ်ာ္ရႊင္ကာ လႈပ္ရွားသြားလာ ေနၾကပါတယ္။ သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ သူတို႔အားလံုးရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြကုိ “ဒိုင္း”ဆိုတဲ့ အသံတစ္သံက အဆံုးသတ္ေပးလိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအသံကေတာ့ ေစ်းပြဲေတာ္အတြင္းမွာရွိတဲ့ ကုကၠိဳလ္ပင္ေအာက္မွာ လူတစ္ေယာက္ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခံရတာကေန ထြက္ေပၚလာတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
စက္တင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔ က စစ္ဘက္ေရးရာလုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ (စရဖ) က တပ္ၾကပ္၀င္းထိုက္ (ေခၚ) ဖိုးလံုးဟာ သူရဲ႕ မိသားစုနဲ႔အတူ ေစ်းပဲြေတာ္ကို လာရင္း ေစ်းပဲြေတာ္က အျပန္မွာ အမည္မသိ ေသနတ္သမား တစ္ဦးက ဖိုးလံုးကို အနီးကပ္ လုပ္ႀကံလိုက္တာေၾကာင့္ ေသနတ္ဒဏ္ရာနဲ႔ ေဆး႐ုံမေရာက္ခင္ ေသဆံုးသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ သီခ်င္းသံေတြလည္း မၾကားရေတာ့သလို ပဲြကို ေရာက္ရွိေနတဲ့ လူေတြလည္း ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ကိုယ့္အိမ္ကိုယ္ ျပန္သြားၾကၿပီး ေစ်းပြဲေတာ္ဟာလည္း တိတ္ဆိတ္သြားခဲ့ပါတယ္။
ဖိုးလံုးကို လုပ္ႀကံလိုက္တဲ့ ေသနတ္သမားဟာ ဘယ္သူမွန္း မသိလိုက္ၾကပါဘူး။ ဖိုးလံုးေသဆံုးမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သံသယရွိသူေတြကို ရဲစခန္းသို႔ေခၚ ယူစစ္ေဆးၾကတာေတြရွိေပမယ့္ ဖိုးလံုးကို သတ္သြားတဲ့သူဟာ ဘယ္သူလဲ ဆိုတာကိုေတာ့ အခုအခ်ိန္ထိ မသိရေသးပါဘူး။
အိမ္ထဲ၀င္ပစ္တဲ့ ေသနတ္သမား
လူသူ ထူထပ္ေနတဲ့ေနရာမွာ စရဖတပ္က တပ္ၾကပ္၀င္းထိုက္(ေခၚ) ဖိုးလံုး ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခံရမႈျဖစ္စဥ္ဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲ႕ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ အတိုင္းအတာကို ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခံရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုဟာ စိုးရိမ္စိတ္ေတြ ျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလ ၂၄ ရက္ေန႔ကလည္း ေျမပုံၿမိဳ႕နယ္ ၾကာအင္းေတာင္ေက်းရြာမွာ ရခိုင္ဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (ALD) ပါတီ၊ ဗဟိုေကာ္မတီ၀င္ ဦးခင္သန္းေမာင္ကို အမည္မသိ ေသနတ္သမားတစ္ဦးက အိမ္ထဲအထိ ၀င္ေရာက္ၿပီး ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခဲ့တာေၾကာင့္ အသက္႐ႈံးဆံုးခဲ့ရပါတယ္။
အဲ့ဒီျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ဇန္န၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔မွာလည္း မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္ ပန္းေျမာင္းေက်းရြာက ဦးေမာင္ေအးသိန္းကို အမည္မသိ လူတစ္ေယာက္က အိမ္ထဲ၀င္ေရာက္ၿပီး ေသနတ္နဲ႔ အနီးကပ္ ပစ္သတ္လိုက္တာေၾကာင့္ ရင္ဘတ္ႏွင့္ ၀မ္းဗိုက္မွာ ေသနတ္ဒဏ္ရာ ၅ ခ်က္နဲ႔ ပဲြခ်င္းၿပီး ေသဆံုးသြားခဲ့ပါတယ္။
ေသနတ္သမားေတြက ဘယ္သူလဲ
ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)တို႔ၾကား ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလ အေစာပိုင္းက စတင္ၿပီး တိုက္ပဲြေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလိုတိုက္ပဲြေတြ ျဖစ္ပြားေနစဥ္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)က ရဲအရာရွိတခ်ိဳ႕နဲ႔ အရပ္သားတခ်ိဳ႕ကို က်ည္ဆံတစ္ေတာင့္နဲ႔ အတူ ၿခိမ္းေျခာက္စာေတြ ေပးပို႔လာပါတယ္။
ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္ (AA) ရဲ႕ ပထမဆံုး ၿခိမ္းေျခာက္စာ ေပးပို႔ခံရသူကေတာ့ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ႏြား႐ုံေတာင္ေက်းရြာ နယ္ေျမရဲစခန္းက စခန္းမွဴး ဒုရဲအုပ္ သွ်စ္ရွားေအာင္နဲ႔ ေဒသခံႏွစ္ဦးတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ဒီဇင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေန႔မွာ သတိေပးခံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
အလားတူ ဇန္န၀ါရီလ ၆ ရက္ေန႔မွာလည္း ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ တိမ္ညိဳစခန္းမွဴး ရဲအုပ္ေက်ာ္ေက်ာ္လွ ကို သတိေပးၿခိမ္းေျခာက္စာ ေပးပို႔ခဲ့ျပန္ပါတယ္။
အဲဒီ သတိေပးစာမွာေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း အမ်ိဳးသားေရး လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားႏွင့္ AA/ULA က ခ်မွတ္ထားတဲ့ လမ္းစဥ္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေနၾကသူေတြ ကို တစ္စံုတစ္ရာ အေႏွာင့္အယွက္ မေပးဖို႔နဲ႔၊ အေႏွာင့္အယွက္ေပးမယ္ဆိုရင္ လက္တုန္႔ျပန္သြားမယ္လို႔ ပါရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတိေပးခံရသူေတြကေတာ့ တစ္စံုတစ္ရာ ထိခိုက္မႈမ်ား မရွိေသးတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။
ဒီဇင္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔က ပန္းေျမာင္းေဒသခံ ဦးေမာင္ေအးသိန္း ပစ္သတ္ခံရမႈျဖစ္စဥ္မွာ ေဖ့ဘြတ္ခ္ လူမႈကြန္ရက္သံုးစဲြသူ တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ သူဟာ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)ရဲ႕ သတိေပးၿခိမ္းေျခာက္စာ ေပးပို႔ခံထားရသူျဖစ္ၿပီး အဲဒီလို ေပးပို႔ခံရၿပီးေနာက္ အသတ္ခံရတာလို႔ စြပ္စဲြေရးသားမႈေတြ ရွိလာပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA) ကေတာ့ သူ႔ကို ၿခိမ္းေျခာက္စာ မေပးပို႔ဖူးတဲ့အျပင္ သတ္လည္း မသတ္ခဲ့ဘူးလို႔ တုန္႔ျပန္ေျပာဆိုပါတယ္။
“က်ေနာ္တို႔ဘက္က စာပို႔ထားျခင္း မရွိပါ။ ဒီဟာက လုပ္ႀကံတာပါ” လို႔ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္(AA)ရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ခိုင္သုခက ေျပာပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲတပ္ဖဲြ႔ကေတာ့ သူတို႔ကို ဘယ္သူသတ္တာလဲဆိုတာ အခုခ်ိန္ထိ စံုစမ္းလို႔ မရေသးပါဘူး။
“ပစ္သတ္တယ္ ဆိုကတည္းက တရားခံက ရွိေနၿပီးသားေလ။ ဒါကို ေဖာ္ထုတ္ေပးရမွာက တပ္မေတာ္ရဲ႕ တာ၀န္ မဟုတ္သလို ျပည္သူေတြရဲ႕ တာ၀န္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ဒါက အစိုးရက ဦးေဆာင္ၿပီး ေဖာ္ထုတ္ေပးရမွာ ျဖစ္တယ္။ အခုအခ်ိန္ထိ မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေသးတာကေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အစိုးရရဲ႕ အားနည္းခ်က္ျဖစ္တယ္” လို႔ ေက်ာက္ျဖဴေက်းလက္ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအသင္း ညိႇႏိႈင္းေရးမွဴး ကိုထြန္းၾကည္ က ေ၀ဖန္ပါတယ္။
အခုလို အသတ္ခံရမႈျဖစ္စဥ္ေတြ ေပၚေပါက္ေနတာဟာ ေဒသလံုၿခံဳမႈ မရွိဘူးဆိုတာကို ျပသေနတယ္လို႔ ေျမပံုၿမိဳ႕နယ္ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေအာင္၀င္းက ေထာက္ျပပါတယ္။
“အေၾကာင္းမဲ့သက္သက္ အသတ္ခံေနရတဲ့ကိစၥဟာ ေသနတ္္ေတြ အလြန္တရာ ေပါမ်ားေနတယ္။ ဒီေသနတ္ေတြဟာ ဘယ္သူ႔ဆီမွာ ရွိေနတာလဲ။ ဘယ္ကလာတာလဲ။ က်ည္ဆံေတြ ဘယ္က လာတာလဲ”လို႔ ေမးခြန္းထုတ္လိုက္ပါတယ္။
ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲမွဴးႀကီး ၾကည္လင္းကို DMG က တယ္လီဖုန္းနဲ႔ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ့ဲေပမယ့္ ဒီရက္ပိုင္းမွာ အလုပ္မ်ားေနတာေၾကာင့္ မေျဖႏိုင္ေသးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တစ္ျခားေျဖႏိုင္မယ့္ သူကို ျပည္နယ္ရဲတပ္ဖြဲ႔႐ံုးသို႔ လူကုိယ္တိုင္ သြားေရာက္စံုစမ္းခဲ့ေပမယ့္ ေျဖၾကားေပးမယ့္သူ တစ္စံုတစ္ေယာက္မွ မရွိပါဘူး။ သတင္းအခ်က္အလက္ ရရွိဖို႕အတြက္ DMG က ၃ ရက္အထိ ေစာင့္ဆိုင္းခဲ့ေပမယ့္လည္း တစ္စံုတစ္ရာ ထူးျခားမႈ မရွိခဲ့ပါဘူး။
“ရခိုင္ျပည္မွာ အခုလို လုပ္ႀကံမႈေတြက အရင္ကတည္းက ေတြ႔ရတယ္။ အခုဟာ ပိုဆိုးလာတာက အိမ္ေပၚမွာ ထိုင္ေနတာကို လုပ္ႀကံလာတယ္ဆိုေတာ့ ရခိုင္ျပည္မွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ နည္းတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ၿပီး လုပ္ႀကံခံရမႈေတြမွာ တရားခံေတြ မေပၚဘူး။ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲကို နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း ၀င္ေရာက္လာတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အသက္အိုးအိမ္လံုၿခံဳမႈ မရွိလို႔လည္း ခံစားရပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာကလည္း တရားခံကို ေဖာ္ထုတ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္” လို႔ ရခုိင္ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ALD) ပါတီ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးမ်ိဳးေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။
ေဒသခံျပည္သူေတြ လံုၿခံဳမႈမရွိ
ဒီလို ေသနတ္သမားေတြရဲ႕ လုပ္ႀကံခံရမႈေတြေၾကာင့္ အရပ္သားမ်ား ေသဆံုးေနမႈ ျဖစ္စဥ္ေတြေၾကာင့္ ျပည္သူေတြရဲ႕ စိုးရိမ္မႈဟာ တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ ျမင့္တက္လာေနပါတယ္။
“အခုျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ လူသတ္မႈေတြကိုၾကည့္ရင္ မင္းမဲ့စ႐ိုက္ ဆန္ေနသလားလို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရတယ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး နည္းလာတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ေတာ့ ကိုလိုနီေခတ္ကို ျပန္ေရာက္သြားသလို ခံစားရတယ္” လို႔ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးကြန္ရက္ ဥကၠ႒ ေဒၚညိဳေအးက ေျပာပါတယ္။
အခုလို လူပံုအလယ္မွာ ပစ္သတ္ခံရတာေတြ၊ အိမ္အထိလာၿပီး ပစ္သတ္တာေတြဟာ တကယ္ေတာ့ လံုး၀ မျဖစ္သင့္တဲ့ အရာတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္တိုင္းစီရဲ႕ လံုၿခံဳေရးဟာ အစိုးရမွာ အျပည့္အ၀ တာ၀န္ရွိတာေၾကာင့္ ျပည္သူေတြရဲ႕ လံုၿခံဳမႈကို မေပးႏိုင္ဘူးဆိုတာကေတာ့ အစိုးရရဲ႕ ညံ့ဖ်င္းမႈၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ရခုိင္အရပ္ဖက္အဖဲြ႔အစည္းေတြက ေထာက္ျပၾကပါတယ္။
တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈမရွိ
လက္ရွိရခိုင္ျပည္ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ တရားဥပေဒစိုးမုိးေရးဟာ မေသခ်ာ မေရရာသလို ျပည္သူေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ေတြဟာလည္း ေရွ႕က ျဖစ္သြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ၾကည့္ျခင္း အားျဖင့္ စိုးရိမ္စရာေကာင္းတယ္လို႔ ျပည္သူတစ္ခ်ိဳ႕က DMG ကို ေျပာၾကပါတယ္။
ဘဂၤါလီကိစၥေတြ၊ တိုက္ပဲြကိစၥေတြနဲ႔ နပန္းလံုးေနရတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ဟာ အခုဆိုရင္ ျပည္နယ္အစိုးရ ႐ုံးစိုက္ရာ စစ္ေတြၿမိဳ႕ေပၚမွာေတာင္ လံုၿခံဳေရးအေျခအေနဟာ တစ္ေန႔တစ္ျခား ဆိုးရြာလာေနတယ္လို႔ ဆိုႏုိင္သလို ျပည္သူေတြဟာလည္း စိုးရိမ္မႈေတြ အျပည့္နဲ႔ သြားသတိ၊ လာသတိ အၿမဲထားၿပီး ေနေနရတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုကို ေရာက္ရွိေနပါတယ္။ ဒီထက္ပိုဆိုးလာတာကေတာ့ အိမ္အထိလာေရာက္ ပစ္သတ္မႈေတြ ျဖစ္လာတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ လူေတြက ပိုၿပီးေတာ့ ေၾကာက္လန္႔လာၾကပါတယ္။
ရခုိင္ျပည္ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးနဲ႔တရား ဥပေဒစိုးမိုးေရးအပိုင္းကို တာ၀န္ယူေနရတဲ့ ျပည္နယ္္အစိုးရဟာလည္း ဒီကိစၥေတြအေပၚ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ အားနည္းေနသလို ျပည္နယ္အစိုးရ ကိုယ္တိုင္ေတာင္ မလံုၿခံဳေတာ့ဘဲ လုပ္ႀကံခံေနရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြ ရွိေနပါတယ္။
ဇန္န၀ါရီလ ၁ ရက္ေန႔က ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕အနီးမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးညီပု စီးနင္းလိုက္ပါလာတဲ့ ယာဥ္တန္းဟာ ေဒသႏၲရလုပ္ အေ၀းထိန္းမိုင္းသံုးလံုးနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္တည္း ေဖာက္ခဲြတိုက္ခိုက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အပါအ၀င္ ခရီးစဥ္မွာ လိုက္ပါလာတဲ့ လူေတြကေတာ့ တစ္စံုတစ္ရာ ထိခိုက္မႈေတာ့ မရွိခဲ့ပါဘူး။
ရခိုင္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္
ရခိုင္ျပည္နယ္ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ ရွိဖို႔အတြက္ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္သတ္ခဲ့သူေတြကို အျမန္ဆံုးေဖာ္ထုတ္ အေရးယူသင့္ၿပီး ေနာက္ေနာင္ ဒီလိုျဖစ္စဥ္ေတြ မေပၚေပါက္ေအာင္၊ ျပည္သူေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္လံုၿခံဳေအာင္ ျပည္နယ္အစိုးရအေနနဲ႔ သတိ ျပဳလုပ္ေဆာင္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။
“အစိုးရအေနနဲ႔ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္ရမယ္။ တကယ္လို႔ ကာကြယ္မေပးႏိုင္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ အ့ဲဒီ အစိုးရဟာ အသံုးမက်တဲ့ အစိုးတစ္ရ တစ္ရပ္သာ ျဖစ္တယ္။ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရလို႔ ေျပာထားၿပီး ျပည္သူလူထုအတြက္ အားကိုးမရဘူးဆိုရင္ အဲ့ဒီအစိုးရဟာ ျပည္သူေတြ အယံုအၾကည္ ကင္းမဲ့တဲ့ အစိုးရတစ္ရပ္လို႔ပဲ ျမင္တယ္” လို႔ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေအာင္၀င္းက ေျပာပါတယ္။
ေက်ာက္ျဖဴ ေအာင္ဒိုး
ဇန္န၀ါရီလ ၂၆ ရက္၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္။
ယခုေဆာင္းပါးကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔ထုတ္ Development News Journal အမွတ္(၁၀၂) တြင္လည္း ဖတ္႐ႈႏိုင္သည္။
