ဖဒူ ထြန္းေအာင္ ေရးသားသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ရခိုင္တို႔အတြက္ အေရးပါေသာ ေန႔မ်ားစြာရွိေသာ္လည္း အစိုးရက တရားဝင္ က်င္းပေသာေန႔ကား ထူးထူးျခားျခား တစ္ေန႔တည္းသာရွိသည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ စတင္သတ္မွတ္ခဲ့ေသာ ဒီဇင္ဘာလ (၁၅) ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္သည့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ပင္ျဖစ္သည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလ သမၼတဦးသိန္းစိန္လက္ထက္တြင္ ျပည္နယ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေမာင္ေမာင္အုန္းဦးေဆာင္ေသာ ျပည္နယ္အစိုးရအဖဲြ႔က ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားစြာ က်င္းပခဲ့ၾကသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္က ၿမိဳ႕အမ်ားစုကို မဟာဓာတ္အားလိုင္းက ၂၄ နာရီ လွ်ပ္စစ္မီးျဖန္႔ေဝပဲြကိုလည္း ယင္းႏွစ္တြင္ က်င္းပသည့္ (၄၀)ႀကိမ္ေျမာက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ျပည္နယ္ေန႔ကို ေနရာအႏွံ႔ ဌာနဆိုင္ရာ၊ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္ၿပီး ခမ္းနားစြာက်င္းပလာၾကသည္။ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ NLD အစိုးရ တက္လာၿပီးေနာက္တြင္လည္း ခမ္းနားထည္ဝါစြာ က်င္းပၿမဲျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ တစ္ခ်ိဳ႕ရခိုင္မ်ားကမူ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ႀကိဳက္ႏွစ္သက္မႈ မရွိၾကေပ။

ယခင္က ကိုယ့္ထီးကိုယ္နန္းႏွင့္ ေနထိုင္ခဲ့ေသာ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ၁၇၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ဗမာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ေမာင္ဝိုင္း လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္သြားသည္။ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ပထမစစ္ပဲြအၿပီး ၁၈၂၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္ ကိုလိုနီအျဖစ္ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၁၈၈၆ ခုႏွစ္၊ တတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာစစ္ပဲြအၿပီးတြင္ ရခိုင္အပါအဝင္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုး အဂၤလိပ္လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ခဲ့ကာ ရခိုင္ေဒသသည္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္သြားခဲ့သည္။  

ယင္းသို႔သိမ္းယူသြားေသာေၾကာင့္ ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ အဂၤလိပ္လက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္ရန္အတြက္ တိုက္ပဲြဝင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ရခုိင္သည္ ရခိုင္တိုင္းအျဖစ္ ပါဝင္ခဲ့သည္။ ယင္းသို႔ “ရခိုင္တိုင္း” ျဖစ္ေနျခင္းကို ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားက မေက်နပ္ၾကေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ “ရခိုင္ျပည္နယ္” ရရွိေရးအတြက္ ဖဆပလေခတ္၌ ရခိုင္အမတ္မ်ားက ျပည္နယ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ေတာင္းဆိုမႈမွာ ေအာင္ျမင္မႈမရရွိခဲ့ဘဲ ရခိုင္တိုင္းအျဖစ္ႏွင့္ ခရီးဆက္ခဲ့ၾကရသည္။

ပထမအႀကိမ္ေတာင္းဆိုမႈ မေအာင္ျမင္ေသာ္လည္း ရခိုင္ျပည္နယ္ ရရွိေရးအတြက္ ဆက္လက္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ ပါတီအစိုးရလက္ထက္က ေရးဆဲြအတည္ျပဳခဲ့ေသာ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ ရခိုင္တိုင္းအား ရခိုင္ျပည္နယ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ေပးခဲ့သည္။ ယင္းဖဲြ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ အတည္ျပဳေရးအတြက္ ဆႏၵခံယူပဲြ စတင္က်င္းပသည့္ ဒီဇင္ဘာလ (၁၅) ရက္ေန႔ကို ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔အျဖစ္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ျပည္သူ႔ေကာင္စီက သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၇၅ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ျပည္နယ္ေန႔အခမ္းအနားကို က်င္းပၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ရခိုင္သည္ တိုင္းအျဖစ္ျဖင့္ ရွိေနစဥ္က ႏိုင္ငံေရးဆံုးရႈံးမႈမ်ားအျပင္ ရသင့္ရထိုက္သည့္ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရႈံးမႈမ်ားရွိသည္။ ယင္းေၾကာင့္ ျပည္ေထာင္စုထဲမွာ ေနထိုင္မည္ဆိုလွ်င္ ျပည္နယ္အဆင့္တစ္ခုရသင့္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံေရးထြက္ေပါက္ကို ရွာေဖြ၍ တိုင္းအဆင့္မွ ျပည္နယ္အဆင့္သို႔ ရခိုင္အမတ္မ်ားက ေတာင္းဆိုခဲ့ျခင္းဟု ေလ့လာခ်က္မ်ားကို ကိုးကား၍ ရခိုင့္သယံဇာတႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ကြန္ရက္ ဦးေဆာင္ေကာ္မတီဝင္  ကိုထြန္းၾကည္က ေျပာသည္။

“ က်ေနာ္တို႔ ေလ့လာေတြ႔ရွိရသေလာက္ ဆိုလို႔ရွိရင္ ရခိုင္ဟာ တိုင္းအျဖစ္နဲ႔ ေနခဲ့တုန္းကဆိုရင္ မွတ္ပံုတင္ေတြထဲက လူမ်ိဳးေနရာမွာ ဗမာကို အစားထိုးခဲ့တာေတြေတာင္ ရွိတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ရခိုင္ဟာ ကိုယ္ပိုင္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္တာေၾကာင့္ ဒီႏိုင္ငံ ျပည္ေထာင္စုထဲမွာ ေနမယ္ဆိုလည္း ျပည္နယ္တစ္ခုကေတာ့ ရသင့္တယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးထြက္ေပါက္ကိုပဲ သူတို႔စဥ္းစားခဲ့ၾကတာပါ ” ဟု ကိုထြန္းၾကည္က ေျပာသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ကိုယ့္ကံၾကမၼာကို ကိုယ္တိုင္ဖန္တီးခြင့္ ရရွိရန္အတြက္ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းစဥ္ကာလက ႀကိဳးစားမႈမ်ားရွိခဲ့သည္။ တိုင္းအဆင့္မွ ျပည္နယ္အဆင့္အျဖစ္သို႔ ေတာင္းဆိုျခင္းမွာ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး၏ အဂၤါလကၡဏာႏွင့္ျပည့္စံုေသာ အဆင့္တစ္ခုရရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေပလိမ့္မည္ဟု ရခိုင္လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ(ALP) ဗဟိုေကာ္မတီဝင္ ေစာျမရာဇာလင္းက ေျပာသည္။

လက္ရွိ ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ ရခိုင္တို႔လိုလားေသာ ျပည္နယ္အဆင့္တစ္ခု မဟုတ္ေပ။ ရခိုင္ျပည္နယ္ရရွိၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ ျဖစ္လာေသာ္လည္း စီမံခန္႔ခဲြပိုင္ခြင့္ မရွိေသးဟု သူက ဆက္လက္ေဝဖန္သည္။

“ အဓိကအားျဖင့္ စီမံခန္႔ခဲြႏိုင္ရမယ္။ ဥပေဒသံုးရပ္ အာဏာရွိရမယ္။ အဲဒါဟာ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ ျပည့္စံုရမယ့္ လကၡဏာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပေဒသံုးရပ္ ကၽြန္မတို႔ဆီမွာရွိရင္ ဖန္တီးလို႔ရပါတယ္ ” ဟု ေစာျမရာဇာလင္းက ဆိုသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားလိုလားေသာ ျပည္နယ္(သို႔မဟုတ္) ျပည္နယ္တစ္ခု၏ အဆင့္အတန္းတစ္ခုႏွင့္ တူေအာင္အတြက္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ျဖစ္ရန္ အေရးႀကီးသည္ဟု ေထာက္ျပမႈမ်ားရွိၾကသည္။

 “ ကၽြန္မတို႔အေနနဲ႔ ေတာင္းဆိုေနတာက ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုပါ။ ျပည္မလည္း ဒုကၡမေရာက္ရေအာင္၊ ဒီမွာရွိတဲ့ ျပည္နယ္ေတြလည္း ဒုကၡမေရာက္ရေအာင္ လူမ်ိဳးတိုင္း၊ လူမ်ိဳးတိုင္း ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနလာတဲ့သူေတြ အကဲြကဲြအျပားျပား မျဖစ္ရေအာင္ ကိုယ့္ကံၾကမၼာကို ကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုကို တည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ျဖစ္ရမယ္။ ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ ဖဲြ႔စည္းပံုေတြကို ကၽြန္မတို႔ ေရးဆဲြဖို႔ လိုေသးတယ္။ အဲဒီလို တစ္ဆင့္ဆင့္ ကၽြန္မတို႔ သြားရမယ္။ အခုေတာ့ ကၽြန္မတို႔အေနနဲ႔ လုပ္ေနဆဲပါ ” ဟု ေစာျမရာဇာလင္းက ေျပာသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔ တန္ဖိုးထားရသည့္ ရခိုင္ရိုးရာက်င္ကိုင္ပဲြကို ဘုရားပဲြေတာ္မ်ား၊ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္မ်ားတြင္ က်င္းပၾကသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္လည္း က်င္ပဲြကို က်င္းပၾကသည္။ ယင္းအျပင္ ရခိုင္ရိုးရာ ပံုျပင္ေျပာပဲြမ်ားကိုလည္း က်င္းပခြင့္ရၾကသည္။

သို႔ေသာ္ ယင္းသို႔ပဲြေတာ္မ်ား ျပဳလုပ္ခြင့္ရရွိေသာ္လည္း မိမိတို႔၏ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ “အစစ္”ဟု မခံစားရဘဲ “အတု”ဟုသာ ခံစားရသည္ဟု တစ္ခ်ိဳ႕က  ဆိုၾကသည္။

“ အခုရရွိထားတာဟာ မရတာထက္ ေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အႏွစ္သာရ ျပည့္ဝတဲ့ ျပည္နယ္လကၡာဏာကို ထင္ဟပ္တဲ့ အခင္းအက်င္းကိုေတာ့ ကၽြန္မတို႔အမ်ားႀကီး ႀကိဳးစားဖို႔လိုပါေသးတယ္” ဟု ေစာျမရာဇာလင္းက ေျပာသည္။

ယခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ (၁၅) ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္သည့္ (၄၄)ႀကိမ္ေျမာက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔အခမ္းအနားကို ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတဦးဝင္းျမင့္က သဝဏ္လႊာတစ္ေစာင္ ေပးပို႔ခဲ့သည္။ ယင္းသဝဏ္လႊာတြင္ ရခိုင္ျပည္ သာယာလွပသည့္အေၾကာင္း၊ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္မ်ား ေပါမ်ားလွသည့္အေၾကာင္းမ်ားကို ေရးသားထားသည္။

ယင္းအျပင္ ျပည္နယ္လံုၿခံဳမႈ၊ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈႏွင့္ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ား အစဥ္အၿမဲျဖစ္ေပၚေနေရးအတြက္ ျပည္ေထာင္စု အစိုးရအဖဲြ႔၏ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္သံုးရပ္ျဖစ္သည့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ ျပည္သူမ်ား၏ လူမႈစီးပြားဘဝ တိုးတက္ျမင့္ေရး၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အေျခခံအုတ္ျမစ္ျဖစ္သည့္ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ ေရး ဆိုသည့္ ဦးတည္ခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ ႀကိဳးပမ္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္ဟု သမၼတ သဝဏ္လႊာတြင္ ေရးသားထားသည္။

“ သူတို႔(သမၼတသဝဏ္လႊာ)မွာေတာ့ ထံုးစံအတုိင္း လူနားဝင္ခ်ိဳေအာင္ ေျပာၾကတယ္။ ဥပမာ- ရခုိင္ျပည္နယ္ကို လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ေကာင္းေအာင္ လုပ္ေပးထားတယ္။ ေျမာက္ဦးကိုလည္း ကမၻာ့ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္စာရင္းဝင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ဖို႔  ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဒါေတြနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ထားတယ္။ ဒါေတြက ေျပာရိုးေျပာစဥ္ရွိတဲ့စကား။ ဒီလို စကားမ်ိဳးေတြကုိ ၾကားဖန္မ်ားလာေတာ့ ေက်နပ္မႈမရွိ၊ ေက်နပ္မႈမရွိ ” ဟု စစ္ေတြၿမိဳ႕မိ၊ၿမိဳ႕ဖ ဥကၠ႒ ဦးေမာင္သာစိန္က ေျပာသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ေန႔ကို ျပည္နယ္အႏွံ႔တြင္ စည္ကားသိုက္ၿမိဳက္စြာ က်င္းပေနၾကသည္။ ယင္းအျပင္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔ ေနထိုင္ၾကသည့္ ရန္ကုန္၊ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ဧရာဝတီတိုင္း စသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ က်င္းပၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည့္ ျပည္နယ္ေန႔ မဟုတ္ေသးေပ။

“ ျပည့္ဝတဲ့ အႏွစ္သာရရွိတဲ့ ျပည္နယ္တစ္ခု မဟုတ္ေသးလို႔ သံုးသပ္ပါတယ္ ” ဟု ေစာျမရာဇာလင္းက ေျပာသည္။

ဖဒူ ထြန္းေအာင္
ဒီဇင္ဘာ ၁၈ ရက္၊ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္။
Development Media Group