DMG ၊ စက္တင္ဘာ ၄
(သတင္းေဆာင္းပါး)

ရခိုင္မွာ တိုက္ပြဲရပ္တန႔္ေနတာ ၁၀ လခန႔္ရွိေနၿပီျဖစ္ေပမဲ့ မိမိေနရပ္ကိုမျပန္နိုင္ေသးတဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္ဦးေရ ကိုးေသာင္းငါးေထာင္ေက်ာ္အထိ ရွိေနပါေသးတယ္။ အဲဒီထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးဦးေရဟာ ငါးေသာင္းတစ္ေထာင္ေက်ာ္အထိ ပါဝင္ေနပါတယ္။

အဲဒီထဲမွာ အရြယ္မေရာက္ေသးနဲ႔အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြ၊ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသားအမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြ၊ အသက္ ၄၀ ႏွစ္ေအာက္ လူလတ္ပိုင္းအမ်ိဳးသမီးေတြ စုစုေပါင္းေလးေသာင္းခန႔္အထိပါဝင္တယ္လို႔ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားအစည္အ႐ုံး (REC)ရဲ့စာရင္းအရ သိရပါတယ္။

စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးဦးေရမ်ားျပားတာေၾကာင့္ လစဥ္သုံး(pad)ထုတ္ေတြဟာ လစဥ္လတိုင္းလိုအပ္ခ်က္ရွိေနတယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

လက္ရွိေထာက္ပံ့ေပးေနတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြကလည္း pad ထုတ္ေတြကို ေထာက္ပံ့မႈအားနည္းေနတယ္လို႔ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းက အမ်ိဳးသမီးေတြကေျပာၾကပါတယ္။
ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္၊ ၾကက္ဥဝေက်းရြာကေန ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ အုန္းရည္ေဖာ္စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမွာ လာေရာက္ခိုလႈံေနတဲ့ အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ မေဝေဝလွိုင္ကေတာ့ ေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ pad အထုတ္ေတြမရတာေၾကာင့္ အျပင္ကဝယ္သုံးေနရတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။

“အဲဒါေတြ(pad)က မရတာၾကာပါၿပီ၊ လက္ရွိမွာေတာ့ ေခၽြတာၿပီးေတာ့သုံးေနရတယ္။ ေစ်းကလည္း အငယ္တစ္ထုတ္ကို ၂၀၀ ေပးရတယ္ဆိုေတာ့ လုံေလာက္ေအာင္မဝယ္နိုင္ဘူး၊ သုံးရတာက အခက္အခဲျဖစ္ပါတယ္”

အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းေတြဟာ အရင္ကထက္ ေစ်းျမင့္တက္လာတာေၾကာင့္ ဝယ္သုံးရတဲ့အခါမွာလည္း စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းကအမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အခက္အခဲရွိေနၾကပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံး Pad ထုတ္ အထုတ္ႀကီးတစ္ခုမွာ အထုတ္ငယ္ ၁၀ ထုတ္ခန႔္ပါဝင္ၿပီးေတာ့ အထုတ္ငယ္တစ္ထုတ္ကို ေငြက်ပ္ ၂၀၀ အထိ ေစ်းႏႈန္းရွိေနပါတယ္။

စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အထုတ္ႀကီးဝယ္ယူဖို႔ ေငြေၾကးအခက္အခဲရွိတာေၾကာင့္ အထုတ္ငယ္တစ္ထုတ္ခ်င္းစီပဲ ဝယ္ယူသုံးစြဲေနၾကရတာျဖစ္ပါတယ္။

စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြကို အဖြဲ႕အစည္းေတြက အကူအညီေပးတဲ့အခါမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ့လစဥ္သုံးပစၥည္းလိုအပ္ခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားၿပီး ကူညီေပးဖို႔အတြက္ တိုက္တြန္းတာေတြ လုပ္သြားမယ္လို႔ ရခိုင္ေရွ႕ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕က ေျပာပါတယ္။

တဖက္မွာလည္း စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းကအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ pad ထုတ္ေတြကို က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေအာင္မသုံးစြဲနိုင္တဲ့အတြက္ စိုးရိမ္မႈရွိတယ္လို႔ ရခိုင္ေရွ႕ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ ဥကၠ႒ ေစာစံၿငိမ္းသူကေျပာပါတယ္။

“အခုလိုအမ်ိဳးသမီးေတြ လစဥ္သုံးပစၥည္းေတြအခက္အခဲရွိေနတဲ့အေပၚမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ က်န္းမာေရးထိခိုက္မွာကို စိုးရိမ္ခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အခုအေျခအေနက ကူညီပံ့ပိုးတာေတြကလည္း တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့နည္းလာတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ေနေတာ့ သူတို႔အတြက္အခက္အခဲေတြ ပိုျဖစ္လာတာကို ကၽြန္မတို႔စိုးရိမ္ခ်က္ေတြရွိပါတယ္’’

အရင္က WFP ၊ ICRC တို႔လိုအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ တျခားအဖြဲ႕အခ်ိဳ႕ကေထာက္ပံ့တဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းေတြပါေပမယ့္ လက္ရွိ ေထာက္ပံ့မႈမေရာက္နိုင္တဲ့အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ျပတ္ေတာက္တာေတြကိုၾကဳံရတာျဖစ္တယ္လို႔ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားအစည္းအ႐ုံးရဲ့ အတြင္းေရးမႉး ကိုေဇာ္ေဇာ္ထြန္းကေျပာပါတယ္။

“လက္ရွိမွာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ဘတ္ဂ်က္အရေသာ္လည္းေကာင္း မသြားျဖစ္ေတာ့ အဲဒီပစၥည္းေတြက ျပတ္ေတာက္သြားတယ္။ ပုံမွန္မေရာက္ဘူးျဖစ္သြားတာေပါ့၊ အဲဒါကို တျခားအလႉရွင္အဖြဲ႕ေတြက ပံ့ပိုးဖို႔ႀကိဳးစားေနၾကတာေတြ႕ရပါတယ္။ လိုအပ္ခ်က္တိုင္းေတာ့ မေရာက္ဘူးေပါ့၊ အနည္းအက်ဥ္းေတာ့ေပးေနၾကပါတယ္”

လက္ရွိမွာေတာ့ ရခိုင္က စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းအမ်ားအျပားမွာ အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းေတြ မလုံမေလာက္ျဖစ္ေနၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္း မဝယ္နိုင္တဲ့လေတြမွာဆိုရင္ အိမ္မွာထိုင္ေနရတယ္လို႔ မေဝေဝလွိုင္ကေျပာပါတယ္။

“ဝယ္မသုံးနိုင္တဲ့လေတြဆိုရင္ အိမ္မွာပဲထိုင္ေနရတာေပ့ါ၊ ဘယ္မွမသြားေတာ့ဘူးေလ၊ ဗိုက္ကေအာင့္တာမ်ိဳးလည္းျဖစ္ေတာ့ ေဆးေတာင္ဝယ္မေသာက္နိုင္ပါဘူး”
အမ်ိဳးသမီးေတြဓမၼတာလာခ်ိန္မွာ သန႔္သန႔္ရွင္းရွင္းျဖစ္ေနဖို႔ တစ္ကိုယ္ေရသန႔္ရွင္းေရးက အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါဟာ ခႏၶာကိုယ္ က်န္းမာေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္ေစတဲ့အျပင္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးမဝင္ေအာင္နဲ႔ မိန္းမကိုယ္ မွိုစြဲတာမျဖစ္ေအာင္လည္း ကာကြယ္ရာေရာက္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးအသိပညာေပးထားတာေတြ ေတြ႕ရပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ ရာသီလာခ်ိန္မွာအသုံးျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းကို မၾကာခဏလဲေပးသင့္ပါတယ္။ တစ္ခုသုံးထားၿပီး တစ္ေနကုန္ေနတာမ်ိဳးကို ေရွာင္သင့္တယ္လို႔ အမ်ိဳးသမီးက်န္းမာေရးဗဟုသုတေတြက ေဖာ္ျပပါတယ္။

က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြကေတာ့ ေလးနာရီၾကာတိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းကို တစ္ႀကိမ္လဲလွယ္သင့္တယ္လို႔ အႀကံေပးထားပါတယ္။ ဒါက ပညာရွင္ေတြရဲ့အႀကံေပးခ်က္ပါ။
သို႔ေပမဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းကအမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ pad တစ္ထုတ္ကို ပုံမွန္အားျဖင့္ တစ္ရက္လုံးအသုံးျပဳေနၾကရတာပါ။

တိန္ညိဳစစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမွာ ခိုလုံေနတဲ့ ေပါက္ျပင္ကြင္းေက်းရြာက မေစာမိုးသိန္းကေတာ့ “အခုက အေထာက္အပံ့လည္းမရေတာ့ဘူး၊ အေထာက္အပံ့မရတာ ႏွစ္လေလာက္ရွိပါၿပီ။ အိမ္မွာလည္း လူမ်ားေတာ့ ေခၽြတာသုံးရတာေပါ့။ တစ္ရက္တစ္ထုတ္ေလာက္ေတာ့ သုံးနိုင္ပါတယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

Pad အထုတ္ေတြကိုသုံးတဲ့အခါမွာ အခ်ိန္အၾကာႀကီးမလဲလွယ္ဘဲ ထားတာမ်ိဳးေတာ့ မလုပ္သင့္ပါဘူး၊ ရာသီေသြးဆင္းတာနည္းတယ္ဆိုေပမယ့္ အခ်ိန္ၾကာၾကာ မလဲလွယ္ဘဲထားတဲ့အခါ ပိုးမႊားေတြေပါက္ပြားနိုင္ပါတယ္။
ရာသီေသြးမမ်ားဘူးဆိုေပမယ့္ လစဥ္သုံးပစၥည္းမွာ စိုစြတ္ၿပီး ပူေႏြးေနတဲ့အခါ ပိုးမႊားေတြေပါက္ပြားမႈကို အားေပးတဲ့အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာမိန္းမကိုယ္နဲ႔ ဆီးလမ္းေၾကာင္းထဲ ေရာဂါပိုးေတြဝင္ေရာက္နိုင္ၿပီး အေရျပားယားယံမႈေတြကိုလည္း ျဖစ္ေစပါတယ္။

အရြယ္ေရာက္ၿပီးသား သမီးသုံးေယာက္ရွိတဲ့ ေဒၚသာႏုျဖဴကေတာ့ လစဥ္ေငြေၾကးလိုအပ္ခ်က္အရ အမ်ိဳးသမီးလစဥ္သုံးပစၥည္းေတြကို က်န္းမာေရးနဲ႔အညီသုံးစြဲဖို႔ ခက္ခဲ့တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။

“တစ္ရက္တစ္ထုတ္သုံးနိုင္တာက ကံေကာင္းေပါ့၊ စစ္ေဘးေရွာင္ေနရေတာ့ ေငြကအေတာ္ရွားတယ္။ အကုန္လုံးက အဲဒီလိုအရြယ္ဆိုေတာ့ လတိုင္းလိုအပ္တယ္။ ေငြကလည္းရွားေသး၊ အသုံးအေဆာင္ကေတာ့ အတြင္းခံကအစ လိုအပ္တာပါပဲ”လို႔ ဆိုပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးတခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဓမၼတာစလာတဲ့ရက္ေတြမွာ ေသြးဆင္းခ်ိန္နည္းၿပီး ေနာက္ရက္ေတြမွ ေသြးဆင္းမ်ားတတ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ျပန္ေတာ့လည္း ရာသီလာတဲ့ရက္မွာ ေသြးဆင္းမ်ားၿပီး ေနာက္ရက္ေတြမွာ ေသြးဆင္းနည္းသြားတတ္ပါတယ္။

သတိထားဖို႔လိုတာကေတာ့ ေသြးဆင္းတာနည္းတဲ့ရက္ေတြမွာ လစဥ္သုံးပစၥည္းကို လဲစရာမလိုဘူးဆိုၿပီး ဒီတိုင္းဝတ္ထားတာမ်ိဳး မလုပ္ဘဲ၊ သူ႔အခ်ိန္နဲ႔သူ လဲလွယ္ေပးဖို႔ကို ဆရာဝန္ေတြက ညြန္ၾကားထားပါတယ္။

က်န္းမာေရးဌာနက ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း လိုက္လံေဆာင္ရြက္ဖို႔ကို ရခိုင္ကစစ္ေဘးေရွာင္အမ်ိဳးသမီးအတြက္ မ်ားစြာအခက္အခဲရွိေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
ခင္သရဖီဦးေရးသားသည္။

Author: ခင္သရဖီဦး