DMG ၊ ေမ ၁၀

၂၀၂၁ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္‌ေန႔က အရပ္သားအစိုးရကိုျဖဳတ္ခ်ၿပီး စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းလိုက္ေသာအခါ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအာ႐ုံဦးေရာင္နီသည္ ေန႔ခ်င္းေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရသည္။ ဒီမိုကေရစီလမ္းခုလတ္တြင္ ေလွ်ာက္လွမ္းေနရသည့္ ျမန္မာလူထုအတြက္ ဒီမိုကေရစီအျပည့္အဝမရရွိခဲ့ဘဲ အေမွာင္ေခတ္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိသြားခဲ့ရ၏။

တိုင္းျပည္၏နားမ်က္စိျဖစ္သည့္ သတင္းမီဒီယာအခန္းက႑သည္လည္း အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္အတူ ေပ်ာက္ဆုံးသြားခဲ့ရကာ သတင္းသမားမ်ားသည္ မိမိတို႔၏အလုပ္ကို လြတ္လပ္စြာလုပ္ခြင့္ မရရွိခဲ့ေတာ့ေပ။ လြတ္လပ္ေသာသတင္းမီဒီယာအခန္းက႑သည္ အေႏွာင့္အယွက္ေျမာက္မ်ားစြာႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ေနရၿပီး မိမိတို႔၏ သတင္းအလုပ္ကိုလုပ္ကိုင္ရင္း အသက္ဆုံးရႈံးသြားရသူမ်ား၊ ဒဏ္ရာရရွိသူမ်ားအထိ ရွိလာသည္။

အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ မၾကာမီမွာပင္ လြတ္လပ္ေသာသတင္းဌာနအခ်ိဳ႕ကို စစ္ေကာင္စီက လိုင္စင္႐ုပ္သိမ္းလိုက္ၿပီး သတင္းသမားမ်ားကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ျခင္းမ်ား၊ ဖမ္းဝရမ္းထုတ္ျခင္းအပါအဝင္ နည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ ဖိႏွိပ္မႈျပဳလုပ္လာသည္။ သတင္းသမားအမ်ားစုမွာ ျပည္သူမ်ားကို သတင္းမွန္မ်ား တိက်မွန္ကန္စြာ အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီ တင္ျပႏိုင္ရန္အတြက္ နည္းလမ္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္ လႈပ္ရွားေနရသည္။

တစ္ခ်ိဳ႕မွာ စစ္ေကာင္စီတပ္သားမ်ားကို ေရွာင္တိမ္းရင္းျဖင့္ သတင္းေရးသားေနရသကဲ့သို႔ တစ္ခ်ိဳ႕မွာလည္း လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမဟုေခၚေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္မ်ားထိန္းခ်ဳပ္ရာ နယ္ေျမမ်ားသို႔သြားေရာက္ကာ သတင္းလုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္ေနရသည္။ ထို႔ျပင္ တခ်ိဳ႕မွာ နယ္စပ္မ်ားႏွင့္ျပည္ပမ်ားသို႔သြားေရာက္ကာ ျပည္တြင္းတြင္ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ စစ္အာဏာသိမ္းမႈအက်ိဳးဆက္မ်ားကို ျပည္တြင္း၊ျပည္ပမွာ ျပည္သူမ်ားသိရွိႏိုင္ရန္ ႀကိဳးစားတင္ဆက္ေနၾကသည္။

စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္တြင္ သတင္းမီဒီယာသမား (၁၅၆)ဦးဖမ္းဆီးခံခဲ့ရၿပီး ထိုအထဲမွ(၉၅)ဦးမွာ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္လာသည္။ သို႔ေသာ္ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ သတင္းသမား(၆၁)ဦး ဆက္လက္ဖမ္းဆီး ခံထားရဆဲျဖစ္ကာ သတင္းသမားသုံးဦးမွာလည္း အသက္ဆုံးရႈံးခဲ့ရသည္ဟု လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္အေရး ေဆာင္႐ြက္ေနသည့္ အသံအဖြဲ႕က ေမလ ၃ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ေမလ ၃ ရက္ေန႔သည္ ကမာၻ႔စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔ျဖစ္သည္။ ယခုကဲ့သို႔အေျခအေနေၾကာင့္ သတင္းမီဒီယာသမားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားဆုံးရႈံးျခင္းသည္ ဒီမိုကေရစီ၏ေရေသာက္ျမစ္ျဖစ္ေသာ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကိုပါ ၿခိမ္းေျခာက္လာျခင္းဟု အသံအဖြဲ႕ကဆိုထားသည္။

“အဆိုပါလက္ရွိအေျခအေနသည္ သတင္းမီဒီယာမ်ား၏ လြတ္လပ္စြာသတင္းအခ်က္ရယူပိုင္ခြင့္၊ ျဖန႔္ျဖဴးပိုင္ခြင့္ႏွင့္ ေရးသားေျပာဆိုခြင့္မ်ားကို ဆုံးရႈံးျခင္းသာမကဘဲ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုလုံး၏ အေျခခံ လူ႔ရပိုင္ခြင့္ပါ ဆုံးရႈံးေနျခင္းျဖစ္သည္”ဟု အသံအဖြဲ႕၏ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ တိုင္းႏွင့္ျပည္နယ္မ်ားအနက္ ရခိုင္ျပည္သည္ အတည္ၿငိမ္ဆုံးေသာ ျပည္နယ္တစ္ခုျဖစ္ေနသည္။ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔ အာဏာမသိမ္းမီကာလ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမက်င္းပမီအခ်ိန္အတြင္းတြင္ တိုက္ပြဲရပ္တန႔္သြားခဲ့ကာ ယခုအာဏာသိမ္းထားစဥ္အထိပါ တိုက္ပြဲမ်ားရပ္တန႔္ေနေသာေၾကာင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေနေသာ ေဒသတစ္ခုျဖစ္ေနသည္။

သို႔ရာတြင္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈအက်ိဳးဆက္မ်ားကို ရခိုင္ေဒသခံမ်ားလည္းခံစားေနရၿပီး က်န္းမာေရး၊ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ ႏိုင္ငံေရးမ်ားတြင္ မ်ားစြာသက္ေရာက္လ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္ ဒီမိုကေရစီ၏ အသက္ေသြးေၾကာ သဖြယ္ျဖစ္သည့္ သတင္းမီဒီယာအခန္းက႑သည္လည္း ေမွးမွိန္သြားသည္။

ရခိုင္ျပည္တြင္းရွိ သတင္းမီဒီယာမ်ားသည္ ျပည္မရွိသတင္းသမားမ်ားကဲ့သို႔ အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ အဖမ္းမခံရေသးေသာ္လည္း စိုးရိမ္ေၾကာက္လန႔္မႈမ်ားျဖင့္ သတင္းအလုပ္မ်ားကို ေရးသားေနရသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕သတင္းဌာနမ်ားသည္ ႀကီးေလးသည့္ပုဒ္မမ်ားျဖင့္ တရားစြဲဆိုခံရမႈ၊ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရမႈမ်ားႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ေနရသည္။

ရခိုင္ျပည္သည္ ကမာၻ႔သတင္းစာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ မြတ္ဆလင္အေရးကိစၥမ်ား၊ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔၏ တိုက္ပြဲသတင္းမ်ားေၾကာင့္ နာမည္ႀကီးသည္။ ထိုသို႔အေျခအေနမ်ားကို သတင္းရယူရာတြင္လည္းေကာင္းေကာင္း၊ သတင္းေရးသားရာတြင္လည္းေကာင္း သတင္းသမားမ်ားအတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈမ်ား၊ အခက္အခဲမ်ား ဒုႏွင့္ေဒးပင္ျဖစ္သည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ေမာင္ေတာေဒသ၌ ARSA အဖြဲ႕က ရဲကင္းစခန္းမ်ားကိုတိုက္ခိုက္ေသာအခါ ျမန္မာစစ္တပ္က နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးလုပ္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးလုပ္ခဲ့စဥ္အတြင္း အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရသည့္ မြတ္ဆလင္မ်ားအေၾကာင္း စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္သတင္းေရးသားခဲ့သည့္ ႐ိုက္တာသတင္းဌာနမွ ျပည္တြင္းသတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးသည္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ဖမ္းဆီးမႈခံခဲ့ရဖူးသည့္ သာဓကမ်ားရွိသည္။

ထို႔ျပင္ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္တို႔၏ တိုက္ပြဲကာလအတြင္းတြင္လည္း ရခိုင္သတင္းသမားမ်ားသည္ ဒုကၡမ်ိဳးစုံျဖင့္ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ရသည္။ တိုက္ပြဲသတင္းမ်ားကို အထူးျပဳေရးသားေနသည့္ ရခိုင္သတင္းဌာနမ်ား၏ အင္တာနက္ဝက္ဘ္ဆိုဒ္စာမ်က္ႏွာမ်ားကို အာဏာပိုင္မ်ားကပိတ္ပင္မႈ၊ သတင္းေထာက္မ်ားႏွင့္ အယ္ဒီတာမ်ား တရားစြဲဆိုခံရမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရေပသည္။

Development Media Group(DMG)သည္လည္း တိုက္ပြဲကာလမ်ားအတြင္း တရားစြဲဆိုမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။ သတင္းဌာနအယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးေအာင္မင္းဦးကို ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၉ ခု၊ ေမလတြင္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈျဖင့္ တရားစြဲဆိုထားသကဲ့သို႔ ဒုတိယတာဝန္ခံအယ္ဒီတာ ကိုေနဝင္းစံႏွင့္ သတင္းေထာက္ မႏွင္းႏြယ္တို႔ကိုလည္း အာဏာပိုင္မ်ားက တရားစြဲဆိုထားရွိသည္။ ထို႔ျပင္ သတင္းလုပ္ငန္းလိုင္စင္ကိုလည္း လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ခြင့္ျပဳမေပးေသးေပ။

ယခုစစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္မူ ရခိုင္သတင္းသမားမ်ားသည္ ပိုမိုအခက္အခဲႏွင့္ရင္ဆိုင္ေနရသည္။ အာဏာမသိမ္းခင္ကပင္ သတင္းရယူခြင့္ႏွင့္ သတင္းေရးသားရာတြင္ ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းမႈမ်ားႏွင့္ရင္ဆိုင္ခဲ့ရာမွ ယခုတြင္ လြတ္လပ္စြာေရးသားထုတ္ေဖာ္ခြင့္မရွိေတာ့ဟု စစ္ေတြအေျခစိုက္ ဝါရင့္သတင္းစာဆရာတစ္ဦးက ေျပာသည္။

“သူ႔ဥပေဒ သူ႔အမိန႔္ဆိုေတာ့ သတင္းသမားတစ္ေယာက္ကို ဖမ္းခ်င္သလိုဖမ္း၊ လုပ္ခ်င္သလို လုပ္လို႔ရတဲ့ အေနအထားေတြရွိတယ္”ဟု ၎ကဆိုသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္စစ္ေကာင္စီသည္ ၎တို႔ကို စစ္ေကာင္စီဟု ေရးသားသုံးႏႈန္းမႈကို မႀကိဳက္ႏွစ္သက္ေပ။ စစ္ေကာင္စီအဖြဲ႕ဝင္မ်ားသည္ ယင္းအသုံးအႏႈန္းမ်ားကိုျမင္လွ်င္ ေဒါသထြက္ၾက၏။ ၎တို႔သုံးႏႈန္းေစခ်င္ေသာ “ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီ”၊”အိမ္ေစာင့္အစိုးရအဖြဲ႕”၊ ”ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕”ဟု မသုံးႏႈန္းလွ်င္ သေဘာမေတြ႕ၾကဘဲ ၿခိမ္းေျခာက္ေျပာဆိုမႈမ်ားရွိသည္။

မၾကာေသးမီရက္ပိုင္းက ျပည္နယ္စစ္ေကာင္စီ႐ုံးသို႔ ဝန္ႀကီးတစ္ဦး၏ခ်ိန္းဆိုမႈအရ DMG သတင္းေထာက္တစ္ဦး အင္တာဗ်ဴးရန္သြားေရာက္စဥ္ အဆိုပါဝန္ႀကီးက “စစ္ေကာင္စီလို႔ ထပ္ၿပီးေတာ့သုံးရင္ မင္းတို႔ဘာေမးေမး ဖုန္းမကိုင္ေတာ့ဘူး။ မင္းတို႔ကိုမေျဖရင္လည္း ငါတို႔ကိုယ့္အလုပ္ကိုကိုယ္ လုပ္လို႔ရတယ္”ဟု ေျပာဆိုလႊတ္လိုက္သည္။

နိရၪၥရာသတင္းဌာနမွ သတင္းေထာက္ သၪၨာႏြယ္က “နစကေကာင္စီနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတင္းေရးမယ္ဆိုရင္ အရင္စဥ္းစားရတယ္။ ဒီသတင္းကို ဒီလိုေရးလိုက္ရင္ အဖမ္းခံရမလား။ မီဒီယာေတြက လြတ္လပ္မႈမရွိဘဲ အာဏာသိမ္းတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ အက်ပ္အတည္းေတြနဲ႔ပိုၿပီးႀကဳံလာရတယ္”ဟု ဆိုသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားတြင္ အာဏာသိမ္းထားသည့္ စစ္ေကာင္စီကို ျပည္သူ႔ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႕(PDF)မ်ားက ခုခံတိုက္ခိုက္ေနသည္။ သို႔ရာတြင္ ရခိုင္ျပည္တြင္ ျပည္သူ႔ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားမရွိပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ရခိုင္ေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕ျဖစ္သည့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕တြင္ ေမလ ၃ ရက္ေန႔၊ ကမာၻ႔စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔တြင္ စစ္ေကာင္စီက မီဒီယာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဝါဒျဖန႔္စာ႐ြက္မ်ား ျဖန႔္ေဝခဲ့သည္။ ျပည္တြင္း၊ျပည္မ မီဒီယာတစ္ခ်ိဳ႕ကို ျပည္ဖ်က္မီဒီယာမ်ားဟုစြပ္စြဲထားကာ သတင္းတု၊သတင္းမွားမ်ား ျဖန႔္ေဝေနသည္မ်ားဟု  ယင္းစာ႐ြက္မ်ားတြင္ ေရးသားထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

“စစ္ေကာင္စီက လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြနဲ႔ ဝါဒျဖန႔္တယ္ဆိုတဲ့သတင္းတစ္ပုဒ္ကို ေတြ႕လိုက္တယ္။ ဒါေတြကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ စစ္ေကာင္စီအေနနဲ႔ သတင္းသမားေတြကို ဘယ္ေလာက္ေတာင္တိုက္ခိုက္ေနလဲ၊ အမုန္းတရားေတြ ထားေနလဲဆိုတာျမင္ႏိုင္တယ္”ဟု စစ္ေတြအေျခစိုက္ အလြတ္တန္းသတင္းေထာက္ ေဆာင္းဇာျခည္ကေျပာသည္။

လက္ရွိတြင္ သတင္းသမားအခ်ိဳ႕သည္ လုံၿခဳံေရးအရ မိမိတို႔၏ ကေလာင္နာမည္မ်ားကိုေျပာင္းကာ ေရးသားေနၾကရၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕မွာလည္း ကေလာင္နာမည္ပင္မသုံးဘဲ ေရးသားေနၾကရသည့္ အေျခအေန ရွိေနသည္။ မိမိေရးသားလိုက္သည့္သတင္းေၾကာင့္ စစ္ေကာင္စီဘက္က မည္သို႔တုန႔္ျပန္လာမည္ကိုလည္း ေတြးပူေနရသည္ဟု ၎ကဆက္လက္ေျပာသည္။

“ကြၽန္မတို႔သတင္းသမားေတြအေနနဲ႔ ကိုယ္ေရးတဲ့သတင္းမွန္ေပမယ့္ စစ္ေကာင္စီက ကိုယ့္ကိုဘယ္လိုမ်ိဳး လုပ္လာႏိုင္မလဲဆိုတဲ့ အေၾကာက္တရားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္”ဟု ျမန္မာသတင္းပညာသိပၸံ (MJI)ေက်ာင္းတြင္ တစ္ႏွစ္ၾကာသတင္းစာပညာသင္ယူခဲ့သည့္ ေဆာင္းဇာျခည္ကေျပာသည္။

လက္ရွိတြင္ စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ ရခိုင္ျပည္အတြင္းရွိ Western News သတင္းဌာနသည္ တရားစြဲဆိုခံ ထားရသည္။ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တြင္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလက ျမန္မာစစ္တပ္ တပ္ရင္းတစ္ခုတြင္ အလံျဖဴေထာင္ထားသည္ဟု သတင္းေရးသားခဲ့မႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကည္အညိဳပ်က္ေစမႈပုဒ္မ ၁၂၄(က)ျဖင့္ တရားစြဲဆိုခံထားရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆိုပါသတင္းဌာနမွ သတင္းသမားမ်ားသည္ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ ေနၾကရင္း သတင္းမ်ားေရးသားတင္ဆက္ေနၾကရသည္။

“သတင္းဌာနလည္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္လုပ္လို႔မရ။ သတင္းေထာက္ေတြလည္း ေရွာင္ေျပးၿပီးေနရတဲ့ အေျခအေနျဖစ္တဲ့အတြက္ ကမာၻ႔သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔မွာ ဘာေတာင္းဆိုခ်င္လဲဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သတင္းသမားေတြကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္သတင္းေရးပိုင္ခြင့္ေပးပါ”ဟု Western News သတင္းဌာနမွ လက္ေထာက္အယ္ဒီတာ ကိုထြန္းသာက ကမာၻ႔စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေန႔တြင္ ေျပာသည္။

ျပည္သူမ်ား သတင္းသိပိုင္ခြင့္အတြက္ သတင္းမီဒီယာအလုပ္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးၾကသည့္ သတင္းသမားမ်ားသည္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈေၾကာင့္ မည္သို႔ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းမႈမ်ားႏွင့္ရင္ဆိုင္ရေနကာမူ မတရားမႈမ်ား၊ အဂတိမႈမ်ားႏွင့္ တျခားျပည္သူမ်ားအေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္မည့္သတင္းမ်ား၊ ျပည္သူမ်ား သိသင့္သိထိုက္သည့္ သတင္းမ်ားကို ေရးသားေနၾကဦးမည္ျဖစ္သည္။

“ဒီလိုဖမ္းဆီးခံရႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေအာက္မွာ ဒီသတင္းစာ၊ Professional သတင္းပညာကိုလည္း ကိုင္စြဲၿပီးလုပ္ေနတဲ့ သတင္းသမားေတြကိုလည္း အသိအမွတ္ျပဳတယ္”ဟု ဝါရင့္သတင္းစာဆရာ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာဆိုလိုက္သည္။

ေနမ်ိဳးလင္း-ေရးသည္

Author: Admin