ေနမ်ိဳးလင္း ေရးသားသည္။

တပ္မေတာ္ႏွင့္ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္(AA)တို႔သည္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလအေစာပိုင္းကပင္ တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး တ ျဖည္းျဖည္းစစ္ေရးဧရိယာက်ယ္ျပန္႔လာသည္။ခ်င္းျပည္နယ္ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္အပါအဝင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕နယ္ အမ်ားအျပားတြင္ တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားမႈရွိေနသည္။

ထိုတိုက္ပဲြျဖစ္ပြားမႈရွိေနသည့္ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာ၊ ရေသ့ေတာင္၊ ပုဏၰားကၽြန္း၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေျမပံု၊ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပားႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တို႔ကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လ (၂၁)ရက္ေန႔တြင္ ႀကိဳတင္ အသိမေပးဘဲ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေနာက္ စက္တင္ဘာလ (၁)ရက္ေန႔တြင္ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာ၊ ရေသ့ေတာင္၊ ေျမပံုႏွင့္ ပလက္ဝ ၿမိဳ႕နယ္တို႔ကို အင္တာနက္ျပန္ဖြင့္ေပးခဲ့ေသာ္လည္း ေဖေဖာ္ဝါရီလ (၃)ရက္ေန႔တြင္ ယင္းၿမိဳ႕နယ္မ်ားကို ထပ္မံျဖတ္ေတာက္လိုက္သည္။ထို႔ေၾကာင့္ လက္ရွိတြင္ ၿမိဳ႕နယ္ (၉)ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ျပည္သူမ်ားမွာ အင္တာနက္ ပိတ္ပင္ခံထားရသျဖင့္ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ႀကံဳေတြ႔ေနရသည္။

အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္မႈေၾကာင့္ အမုန္းစကားမ်ားလာ

ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ စစ္ေရးပဋိပကၡ၊မြတ္ဆလင္အေရးကိစၥတို႔ျဖင့္ ရႈပ္ေထြးလွသည့္ျပည္နယ္ျဖစ္သည္။ထိုရႈပ္ ေထြးမႈမ်ားကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕က သတင္းမွားမ်ား၊သတင္းတုမ်ား ျဖန္႔ေဝလ်က္ရွိခဲ့ၾကသည္။ျပည္နယ္ တြင္း အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားမႈသည္ ေကာင္းမြန္သည့္ လကၡဏာမဟုတ္ဘဲ ရႈပ္ေထြးမႈမ်ားကိုသာ ပိုမို ျဖစ္ေစမည္။

ယခုကဲ့သို႔ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္လိုက္ေသာေၾကာင့္ သတင္းမွားမ်ား၊သတင္းတုမ်ား ပိုမိုျဖစ္ေပၚလာေစ သည္ကိုေတြ႔ရသည္။အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခံထားရသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို အင္တာ နက္သံုးစဲြခြင့္ရရွိၾကသည့္ ေဒသမ်ားမွ ပုဂၢိဳလ္မ်ားက လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ေရးသားၾကသည္။

တစ္ခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအရာမ်ားမွာ ဝါဒျဖန္႔သတင္းမ်ား၊သတင္းမွားမ်ားျဖစ္ေနသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ဤသည္ကို တစ္ခ်ိဳ႕က ယံုၾကည္ၾကၿပီး ထပ္ဆင့္ျဖန္႔ေဝၾကသည္။ထို႔ေၾကာင့္ ေဒါသမ်ားျဖစ္ေပၚကာ သံသယစိတ္မ်ားပို မိုႀကီြးထြားေစခဲ့သည္။

အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္မခံရခ်ိန္ကဆိုလွ်င္ မိမိေဒသက သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ တင္ျပၾကသည္။ဥပမာ-တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားမႈေၾကာင့္ အရပ္သား ဘယ္သူႏွစ္ဦး ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိ၊ဘယ္ရြာမွာ လက္နက္ႀကီးက်ည္က်၍ ဘယ္ႏွစ္အိမ္မီးေလာင္စသျဖင့္ ေရးသားၾကသည္။သတင္းမွားကို ျဖန္႔ေနသည္ ကို ေတြ႔လွ်င္လည္း မိမိတို႔ေဒသမွာ ဤကဲ့သို႔ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားမႈမရွိေၾကာင့္ ေစာေစာစီးစီး တုန္႔ျပန္ၾကသျဖင့္ တျခား ေဒသက ျပည္သူမ်ား အမွန္တရားကို သိရွိခြင့္ရရွိၾကသည္။လက္ရွိတြင္မူ ထိုအခြင့္အေရးမ်ား ေပ်ာက္ဆံုးသြား ၿပီး သတင္းတု၊သတင္းမွားမ်ား ပလူပ်ံလာေနသည္။

သတင္းအခ်က္အလက္သိရွိပိုင္ခြင့္ဆံုးရႈံး

ယေန႔ေခတ္ျပည္သူလူထုမ်ားသည္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို အင္တာနက္ေပၚက ဖတ္ရႈၾကရာ အင္ တာနက္မရွိလွ်င္ သတင္းဖတ္ရႈႏိုင္ျခင္းမရွိေပ။အစိုးရအေနျဖင့္ မိမိေပးခ်င္သည့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ကို အင္တာနက္၊ေရဒီယုိ၊တီဗီြ၊သတင္းစာမ်ားက ေပးသည္။

လက္ရွိတြင္ တရုတ္ႏိုင္ငံ ဝူဟန္ၿမိဳ႕မွစတင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေရွာင္ရန္၊ေဆာင္ရန္ အခ်က္အလက္မ်ားကို အစိုးရက အခ်ိန္ႏွင့္တေျပးညီထုတ္ျပန္ေပးေနသည္။ လူစုလူေဝးမ်ားျပားရာေနရာမ်ား ႏွင့္ ပဲြလမ္းသဘင္ရွိရာေနရာမ်ားကို အတတ္ႏိုင္ဆံုးေရွာင္ၾကဥ္ၾကရန္၊ေရာဂါျဖစ္ပြားေနသူ၏ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ႏွာေခ်ျခင္းတို႔မွ ထြက္ရွိလာေသာ အမႈန္အမႊားမ်ားမွတစ္ဆင့္ ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္သျဖင့္ လက္ကိုမၾကာခဏ ဆပ္ျပာျဖင့္ ေဆးေၾကာေပးရန္အတြက္ ပဲြလမ္းသဘင္မ်ားတြင္ ဆပ္ျပာႏွင့္ေရ (သို႔မဟုတ္)လက္သန္႔စင္ေဆး ရည္ မ်ားစီစဥ္ထားရွိရန္ စသည္ျဖင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ထားသည္။

ထိုဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေရွာင္ရန္၊ေဆာင္ရန္သတင္းမ်ားကိုလည္း အင္တာနက္၊ ေရဒီယုိ၊တီဗီြ၊ သတင္းစာမ်ားက ျဖန္႔ေဝျခင္းျဖစ္သည္။သို႔ေသာ္ ယခုအင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခံထားရသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားသည္ တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားမႈရွိေနသည့္ ၿမိဳ႕နယ္ ျဖစ္ၿပီး ျပည္သူလူထုမ်ားလည္း ေက်းလက္တြင္ေနထိုင္သူ မ်ားသည္။ ယင္းအထဲတြင္ ဆင္းရဲဒုကၡခံစား ေနၾကရသည့္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားလည္းပါဝင္သည္။

၎တို႔ထဲကအမ်ားစုတြင္ တီဗီြ၊ေရဒီယိုမရွိၾကေပ။သတင္းစာမ်ားလည္း ေက်းလက္ေဒသမ်ားသို႔ မေရာက္ရွိၾက ေပ။ထို႔ေၾကာင့္ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခံထားရသည့္ ေဒသမ်ားက ျပည္သူမ်ား သတင္းအခ်က္အလက္ရရွိ ပိုင္ခြင့္ဆံုးရႈံးေနၾကရသည္။

စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား ဒုကၡေရာက္ရသည္

အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားမႈေၾကာင့္ သတင္းအခ်က္အလက္သိရွိပိုင္ခြင့္သာဆံုးရႈံးေနျခင္းမဟုတ္ဘဲ စစ္ ေဘးေရွာင္မ်ား စားဝတ္ေနေရးအေပၚလည္းႀကီးစြာသက္ေရာက္မႈရွိေနသည္။ လက္ရွိတြင္ စစ္ေဘးေရွာင္ တစ္ သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္အထိရွိေနၿပီး အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ခံထားရသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ စစ္ေဘးေရွာင္ ဦးေရမ်ားျပားသည္။

အင္တာနက္ဖြင့္ထားသည့္အခ်ိန္က စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား စားဝတ္ေနေရးအခက္အခဲျဖစ္ေပၚလွ်င္ လူမႈကြန္ရက္တြင္ ဓာတ္ပံုႏွင့္တကြခ်က္ခ်င္းတင္ၿပီး အလွဴခံခဲ့ၾကသည္။ အလွဴရွင္မ်ားလည္း သတင္းစကားမ်ား သိလွ်င္သိခ်င္း ေထာက္ပံ့ကူညီမႈမ်ားျပဳလုပ္သျဖင့္စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား စားဝတ္ေနေရးအဆင္ေျပေစသည္။

အစိုးရသည္ တိုက္ပဲြျဖစ္ပြားမႈရွိေနသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားသို႔ WFPႏွင့္ ICRC အဖဲြ႔ကလဲြၿပီး တျခားႏိုင္ငံတကာ INGO/NGO အဖဲြ႔အစည္းမ်ားလံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ သြားေရာက္ခြင့္မျပဳသျဖင့္ ကူညီေထာက္ပံ့ႏိုင္ ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္ႏိုင္ေပ။ထုိ႔ျပင္ ျပည္တြင္း အရပ္ဖက္အဖဲြ႔အစည္းမ်ားလည္း လြတ္လပ္စြာ သြားလာကူညီခြင့္ ကန္႔ သတ္ခံထားရသျဖင့္ စားနပ္ရိကၡာမ်ားေထာက္ပံ့ရာတြင္အခက္အခဲရွိေနၾကသည္။ထို႔ေၾကာင့္ စစ္ေဘး ေရွာင္မ်ား စားဝတ္ေနေရးအခက္အခဲရွိေနၾကသည္။

ထိုအေျခအေနၾကားထဲတြင္ အစိုးရက အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္လိုက္ေသာေၾကာင့္ ယခင္ကကဲ့သို႔ လူမႈကြန္ ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားေပၚတြင္ အလွဴခံ၍မရၾကေတာ့ေပ။စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား သတင္းအခ်က္အလက္ကို မရရွိၾက သျဖင့္ အလွဴရွင္မ်ားလည္း ကူညီေထာက္ပံ့မႈနည္းပါးသြားရာ လက္ရွိတြင္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား စားဝတ္ေနေရး အခက္ေတြ႔ေနၾက၏။

ဘက္စံုအခက္အခဲျဖစ္ေပၚၾကျခင္

ထို႔ျပင္ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္မႈေၾကာင့္ ျပည္နယ္တြင္း စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုပါ သက္ေရာက္မႈမ်ားရွိေန သည္။ဥပမာျပရလွ်င္ ေမာင္ေတာနယ္စပ္မွ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံသို႔ ကုန္စည္တင္ပို႔ေနသူမ်ားအခက္ေတြ႔ေနၾက ျခင္းျဖစ္သည္။ႏွစ္ႏိုင္ငံကုန္သည္ခ်င္း ဆက္သြယ္လွ်င္ အင္တာနက္ကို အဓိကအသံုးျပဳဆက္သြယ္ေနရျခင္းျဖစ္ ေသာ္လည္း အင္တာနက္ပိတ္ထားသျဖင့္ ပစၥည္းေအာ္ဒါမွာျခင္း၊ပစၥည္းျပသျခင္းမ်ားမလုပ္ေဆာင္ႏိုင္သျဖင့္ စိန္ ေခၚမႈရွိေနသည္။

ရုံးကိစၥတစ္ခုျဖင့္ ၿမိဳ႕ေပၚသို႔ လာေရာက္သည့္ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ခ်ိဳ႕သည္ အေရးႀကီးစာရြက္စာတမ္းမ်ား ေမ့က်န္ခဲ့ သျဖင့္ လူကိုင္တိုင္သြားယူေနရသည့္ျဖစ္စဥ္မ်ားရွိေနသည္။အင္တာနက္ဖြင့္ထားလွ်င္ မက္ဆင္ဂ်ာ၊ Viber က ပို႔လို႔ရသည့္ကိစၥမ်ားျဖစ္သည္။သို႔ေသာ္ အင္တာနက္ပိတ္ထားသျဖင့္ အခ်ိန္ကုန္ခမ္း၊လူပင္ပန္းေနၾကရ သည္။

လက္ရွိတြင္ ျမန္မာအစိုးရသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က ေမာင္ေတာေဒသမွ မြတ္ဆလင္မ်ားကို လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ သည္ဆိုသည့္ စြပ္စဲြခ်က္မ်ားျဖင့္ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတရားရုံး(ICJ)တြင္ တရားစဲြ ဆိုထား မႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အမႈရင္ဆိုင္ေနရသည္။

ႏိုင္ငံတကာကလည္း ျပည္နယ္တြင္းရွိေနသည့္ မြတ္ဆလင္ အေရးကိစၥ၊ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္ တပ္ေတာ္ (AA) တို႔၏ စစ္ေရးတင္းမာမႈအေျခအေနမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကသည္။သို႔ေသာ္ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ ထား သျဖင့္ ျပည္နယ္တြင္း ျဖစ္ပ်က္ေနသည့္ သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ားကို လြတ္လြပ္စြာ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ျခင္း မရွိေပ။အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားသည့္ ေဒသမ်ားတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားရွိႏိုင္သျဖင့္ ႏိုင္ငံ တကာအသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္လူ႔အခြင့္အေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားက စိုးရိမ္မႈရွိၾကသည္။ထို႔ေၾကာင့္ အင္တာနက္ အျမန္ဆံုး ဖြင့္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္။
အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားမႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ၏ေဝဖန္မႈမ်ားကို အစိုးရကသိေနသည္။သို႔ေသာ္ တပ္မေတာ္က အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ရန္ တင္ျပလာေသာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအတြက္လုပ္ သင့္ လုပ္ထိုက္သည္ကို လုပ္ေဆာင္ျခင္းဟုအစိုးရဘက္ကဆိုထားသည္။

ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ေဒသ တြင္းရွိ ျပည္သူမ်ားက အင္တာနက္အျမန္ဆံုး ျပန္ဖြင့္ေပးရန္ လိုလားေနၾက ေသာ္လည္း အစိုးရက ရခိုင္ျပည္ နယ္အတြင္း အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ထားမႈသည္ တိုင္းျပည္အတြက္ အက်ိဳး ရွိသည္ဟုဆိုသည္။သို႔ေသာ္ အင္တာနက္အၿမဲတမ္းပိတ္ထားမည္မဟုတ္ဘဲ ဖြင့္သင့္သည့္အခ်ိန္တြင္ ျပန္လည္ ဖြင့္ေပးမည္ဟု သမၼတရုံး ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးေဇာ္ေဌးက ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၁ ရက္ေန႔က ေျပာထားသည္။

သို႔ေသာ္ မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ အင္တာနက္ျပန္ဖြင့္မည္ကို ျပည္သူမ်ားမသိရွိရေသးေပ။အင္တာနက္ျပန္ဖြင့္ေပး ရန္ ျပည္သူမ်ားလိုလားေနၾကသည္။သတင္းအခ်က္အလက္ရရွိပိုင္မရႈံးဆံုးခ်င္ၾကေတာ့ေပ။အင္တာနက္ ပိတ္ ထားမႈေၾကာင့္ စီးပြားေရး၊ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အခက္အခဲမ်ားျဖစ္ေပၚေနမႈကို အဆံုးသတ္ခ်င္ေနၾကၿပီျဖစ္ သည္။

Author: Admin