ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ လက္ေကာက္ေဈးဘုန္းေတာ္ႀကီးတြင္ ခိုလႈံေနၾကသည့္ စစ္ေဘးေရွာင္ဒုကၡသည္မ်ားအား ေတြ႕ရစဥ္။

DMG ၊ ဧၿပီ ၃၀

ခင္သရဖီဦး ေရးသားသည္ (သတင္းေဆာင္းပါး)

တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင္တပ္ေတာ္ AA တို႔ တိုက္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္က တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားရာ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ျပည္သူမ်ား  စစ္ေဘးေရွာင္ေနရသည္မွာ  (၂) ႏွစ္ေက်ာ္ထိ ၾကာျမင့္လာၿပီး ျဖစ္သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္၊ ပါတီစုံအေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲမက်င္းပမီ ေအာက္တိုဘာလမွ စတင္ၿပီး  တပ္မေတာ္ႏွင့္ AA တို႔ တိုက္ပြဲမ်ား ရပ္တန႔္ေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ တိုက္ပြဲမ်ားရပ္တန႔္ေနသည္မွာ ၇ လနီးပါးရွိၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း စစ္ေရွာင္မ်ား ေနရပ္ျပန္ေရးမွာ မေသခ်ာေသးေပ။

လက္ရွိ အခ်ိန္ထိ ေနရပ္ျပန္ႏိုင္သည့္ စစ္ေဘးေရွာင္ ခုႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ခန႔္ရွိၿပီး ယင္းသို႔ေနရပ္ျပန္သူအမ်ားစုမွာ စစ္ေရွာင္စခန္းမ်ားတြင္ ေနထိုင္သူမ်ားမဟုတ္ဘဲ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ား၏ ေနအိမ္မ်ား၌ ေနထိုင္ၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

“တျခားဟိုမွာ ဒီမွာ ယာယီေနၾကတဲ့ မိသားစုေတြ၊  ျပန္တာမ်ားတယ္။ camp က လူေတြ ျပန္တာရွိေတာ့ရွိတယ္ ဒါေပမဲ့ နည္းတယ္။ အဲဒီခုႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္မွာ camp က ျပန္တာ တစ္ေသာင္းခြဲေလာက္ပဲရွိတယ္ ” ဟု စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားစာရင္းကို ေကာက္ယူေနသည့္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ားအစည္းအ႐ုံး REC ၏ အတြင္းေရးမႉး ဦးေဇာ္ေဇာ္ထြန္းက ေျပာသည္။

ေနရပ္မျပန္ႏိုင္ဘဲ က်န္ရွိသည့္ စစ္ေဘးေရွာင္ ၇၀၄၉၉ ဦးရွိၿပီး စခန္းျပင္ပ ေဆြမ်ိဳးမ်ားထံ၌ ေနထိုင္သူ  ၄၆၀၀၀  ေက်ာ္ ရွိသည့္အတြက္ ေနရပ္မျပန္ႏိုင္ေသးသည့္ ဒုကၡသည္စုစုေပါင္း ၁၁၆၇၀၀  ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ေနရပ္မျပန္ႏိုင္ေသးသည့္ စစ္ေရွာင္မ်ားမွာ ေက်း႐ြာအနီးတဝိုက္ရွိ ေတာေတာင္မ်ားတြင္ မိုင္းရွင္းလင္းေပးမႈမရွိျခင္း၊ တေက်ာ့ျပန္တိုက္ပြဲ ျဖစ္ပြားလာမည္ကို စိုးရိမ္ျခင္း၊ ၎တို႔ လုပ္ကိုင္စားေသာက္သည့္ ေတာေတာင္မ်ားတြင္ မိုင္ရွင္းလင္းမႈမလုပ္ေသးျခင္း၊ စစ္တပ္ေနရာခ်ထားမႈမ်ားမွာ ေက်း႐ြာႏွင့္နီးေနျခင္း၊ ယင္းတပ္ေနရာမ်ားအား  ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းေပးမႈမရွိျခင္း၊ ေနအိမ္မ်ားမရွိေတာ့ျခင္း စသည့္ အခက္အခဲမ်ားေၾကင့္ မျပန္ႏိုင္ေသးေၾကာင္း စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားက ေျပာၾကသည္။

“ျပန္ေတာ့ျပန္ခ်င္တာေပါ့၊ ဒါေပမဲ့ တိုက္ပြဲျပန္ျဖစ္လာမွာကို စိုးရိမ္းတယ္၊ တကယ္လို႔ ျပန္သြားလို႔ ျပန္မျဖစ္ဘူးလို႔ ဘယ္သူမွ အတိအက်မေျပာႏိုင္ေတာ့ က်မတို႔ မျပန္ႏိုင္ေသးဘူး” ဟု ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္မွ စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ စစ္ေဘး ေရွာင္ေနသည့္ ေဒၚမျဖဴက ေျပာသည္။

လတ္တေလာ ေဒသတည္ၿငိမ္ေနသည္ဆိုေသာ္လည္း တပ္မေတာ္ႏွင့္ AA တို႔ၾကား အပစ္အခတ္ရပ္စဲေၾကာင္း သီးျခားထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ား မရွိေသးသည့္အတြက္ ေဒသတြင္းမွာ အခ်ိန္မေ႐ြးတိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အေျခအေနျဖစ္သျဖင့္ စစ္ေရွာင္အမ်ားစုမွာလည္း ေနရပ္ျပန္ေရးကို စိုးရိမ္ေနၾကျခင္းျဖစ္ၾကသည္။

ေနရပ္ျပန္မည္ဆိုရင္လွ်င္လည္း စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား ပ်က္စီးသြာသည့္ အိမ္မ်ားျပန္လည္ေဆာက္ေပးျခင္းမ်ားႏွင့္ ယခင္လုပ္ကိုင္စားေသာက္ခဲ့သည့္ လုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း ျပန္လည္လုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔အထိ ေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးရန္  လိုအပ္ေၾကာင္း စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားက ဆိုသည္။

စစ္ေတြၿမိဳ႕ ပဌာန္းဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းတြင္ ေနထိုင္သည့္ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ ေက်ာက္ရံသာစည္ေက်းမွ ေဒၚမေစာျဖဴက “ေနရပ္ျပန္ခ်င္ေပမဲ့ စားေသာက္ဖို႔အတြက္ ဘာအလုပ္ကို စလုပ္ရမယ္ေတာင္မသိဘူး၊ ေနာက္ ျပန္ဖို႔ေငြေၾကးကလည္း အခက္အခဲရွိတယ္။ အဲဒီေရာက္သြားရင္ အိမ္လည္းမရွိေတာ့တာေၾကာင့္ ျပန္လို႔ရမယ္မထင္ဘူး”  ဟု ေျပာသည္။

စစ္ေရွာင္မ်ားသာ ေနရပ္ျပန္မည္ဆိုပါက လက္ရွိ ရခိုင္ျပည္နယ္စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီမွ လိုအပ္သည္မ်ားကို ကူညီေဆာင္႐ြက္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေကာင္စီ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးလွသိန္းက မီဒီယာမ်ားကို ေျပာဆိုထားသည္။

စစ္ေရွာင္အမ်ားကို ယခင္က ေဒသအလိုက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကပါ အကူညီမ်ားေပးခဲ့ေသာ္လည္း လက္ရွိတြင္ ယင္းသို႔ ကူညီမႈမ်ားမရွိေတာ့ဘဲ လစဥ္ပုံမွန္အားျဖင့္ WFP မွ စစ္ေဘးေရွာင္တစ္ဦးလွ်င္ ေငြတစ္ေသာင္းခြဲက်ပ္ႏွင့္ ICRC မွ ေလာင္စာ၊ စားနပ္ရိကၡာမ်ားကိုသာ ေထာက္ပံ့ေပးမႈမ်ားရွိသည္။

ယခင္က လူတစ္ဦးလွ်င္ ေငြတစ္ေသာင္းခြဲက်ပ္ ေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ အနည္းငယ္အဆင္ေျပေသာ္လည္း စစ္တပ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ လူသုံးကုန္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ စားေသာက္ကုန္မ်ား ေစ်းျမင့္တက္လာျခင္းေၾကာင့္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား၏ စားဝတ္ေနေရးအပိုင္းတြင္ ပိုမိုခက္ခဲလာေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုေၾကာင့္ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ား၌ ေနထိုင္ၾကသူမ်ားမွာ စားဝတ္ေနေရးအဆင္ေျပေစေရးအတြက္ က်ရာလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ကိုင္ေနၾကရသည္ဟု စစ္ေရွာင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ေဒၚႏုႏုယဥ္ကေျပာသည္။

 “ပန္းရံလုပ္ေတာ့ အဆင္ေတာ့ သိပ္မေျပဘူးေလ၊ တစ္ေန႔မွ ေလးငါးေထာင္ေလာက္ပဲရတယ္။ အလႉရွင္ေတြကလည္း အခုက လုံးဝနည္းသြားတယ္။ တေန႔ လုပ္အားခနဲ႔ ကေလးေတြနဲ႔ဆိုေတာ့ အဆင္မေျပပါဘူး” ဟု ေျပာသည္။

စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ားကို အစိုးရမွ လူတစ္ဦးလွ်င္လစဥ္ ဆန္ ၇ ျပည္ေက်ာ္ ေပးေသာ္လည္း လစဥ္ပုံမွန္ရရွိျခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ ၃ လတစ္ႀကိမ္၊ ၂ လတစ္ႀကိမ္ခန႔္သာ ရရွိသည့္အတြက္  စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားမွာ  စားဝတ္ေသာက္ေရးအတြက္ ေငြေၾကးေခ်းငွားသုံးစြဲေနရေၾကာင္း သိရသည္။

ရေသ့ေတာင္၊ ပုဏၰားကြၽန္း၊ မင္းျပားၿမိဳ႕နယ္မ်ားရွိ  တခ်ိဳ႕စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ားတြင္ ေရျပတ္လတ္မႈမ်ား ရွိသည့္အတြက္ ေရမ်ားဝယ္ယူသုံးစြဲေနရ၍ ပိုမိုအခက္အခဲျဖစ္ေနၾကသည္။

ယင္းအျပင္ မိုးရာသီက်ေရာက္လာေတာ့မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းအခ်ိဳ႕မွာ အမိုးအကာ၊ ၾကမ္းခင္းမ်ား ပ်က္စီးလာေနသည့့္အတြက္ ယခုမိုးရာသီတြင္ ေနထိုင္ရန္ အခက္အခဲျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အေနအထားျဖစ္ေၾကာင္း ကိုေဇာ္ေဇာ္ထြန္းက ေျပာသည္။

“ မိုးရာသီေရာက္ရွိလာေတာ့မယ္ျဖစ္ေပမဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းေတြမွာ တိမ္ညိဳစစ္ေဘးေရွာင္စခန္းကလြဲၿပီး က်န္တဲ့ေနရာေတြမွာ အသစ္တည္ေဆာက္ႏိုင္တာမရွိဘူး၊ မေဆာက္ႏိုင္ေတာ့ အမိုးအကာေတြ ၾကမ္းခမ္းေတြကလည္း အကုန္လုံးပ်က္စီေနၿပီ။  အခုလာမယ့္ မိုးရာသီမွာဆိုရင္ အကုန္လုံးၿပိဳက်မယ့္ အေျခအေနျဖစ္ေနၿပီ ” ဟု ဆိုသည္။

လက္ရွိ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအား ကူညီေပးမႈအပိုင္းတြင္ တခ်ိဳ႕စစ္ေရွာင္စခန္းမ်ားကို လႉဒါန္းသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား မ်ားျပားေနၿပီး တခ်ိဳ႕စခန္းမ်ားမွာ အလႉရွင္မ်ားမရွိသေလာက္ျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနၾကရျခင္းျဖစ္သည္။

Author: ခင္သရဖီဦး