Photo - Handout

DMG ၊ ေမ ၈
ေမမိုး ဘာသာျပန္သည္။

ေဒသတြင္းႏွင့္ တ႐ုတ္ျပည္သို႔ အဓိက တင္ပို႔ေနသည့္ ျမန္မာနိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္စပ္ တရားမဝင္ ရွားပါးေျမသားတူးေဖာ္ျခင္းသည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔ အရပ္သားအစိုးရ ျဖဳတ္ခ်ခံရၿပီးကတည္းက ငါးဆအထိ ျမင့္တက္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ထိုအျမတ္အစြန္းမ်ားသည္ စစ္အာဏာရွင္မ်ား၏ ဘ႑ာေငြအတြက္  တစ္ဖက္တစ္လမ္းက အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ေနမည္ကို စိုးရိမ္မႈမ်ားလည္း ျမင့္တက္လ်က္ရွိသည္။

မိုဘိုင္းဖုန္းမ်ားႏွင့္ လၽွပ္စစ္ပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္ရာတြင္ အသုံးမ်ားသည့္ ရွားပါးေျမသတၱဳမ်ား ထုတ္လုပ္မႈသည္  ေဖေဖာ္ဝါရီ ေနာက္ပိုင္းကာလမ်ားတြင္ ျမင့္တက္လာျခင္းကို ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူအဖြဲ႕မ်ားက အခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ အစီရင္ခံစာမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပထားၿပီး ပန္ဝါႏွင့္ခ်ီေဖြၿမိဳ႕နယ္ ေနရာ အမ်ားအျပားတြင္ တ႐ုတ္သတၱဳတူးေဖာ္ေရးသမားမ်ား ေျခခ်င္းလိမ္ေနေၾကာင္း တယ္လီဂရပ္ဖ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

“အရင္တုန္းကဆို တစ္ေန႔ကို တစ္စီး ႏွစ္စီးပဲေတြ႕ပါတယ္။ အခုေတာ့ ေသခ်ာစစ္ေဆးတာ မရွိေတာ့ဘူး။ ၁၀ စီး ၁၅ စီးေလာက္ အထိ ျမင္ရတယ္” ဟု ခ်ီေဖြရွိ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူတစ္ဦးက ဧရာဝတီကို ေျပာၾကားသည္။

တရားမဝင္သတၱဳတြင္းမ်ားတြင္ ရွားပါးေျမမ်ားအား အမိုနီယမ္ ဆာလဖိတ္ ဓာတ္ေျမၾသဇာအိတ္မ်ားျဖင့္ ထည့္ကာ ထရပ္ကားမ်ားတြင္ အျပည့္တင္၍ သယ္ယူၾကေၾကာင္း သူက ဆိုသည္။

ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာဝန္ခံမႈ ကြန္ရက္ (ကခ်င္)(TANK) မွ ဂ်ေခါလူက အရပ္သားအစိုးရ ျပဳတ္က်ၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ အေျခအေနမွာ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္စြမ္း မဲ့လာၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ဧရာဝတီသတင္းဌာနကို ေျပာၾကားသည္။

“အခုက အႀကီးစားရွားပါးေျမသား သယ္လာတဲ့ယာဥ္ေတြ ေန႔ညမျပတ္ ထြက္ေနၾကတယ္။ အေျခအေနက ပိုဆိုးလာေနတယ္” ဟု သူကဆက္ေျပာသည္။

နယ္ေျမတစ္ခုလုံးမွာ ဥပေဒမဲ့ျဖစ္ေနၿပီး နယ္စပ္တြင္လည္း အဆီးအတားကင္းမဲ့မႈမ်ားေၾကာင့္ တူးေဖာ္ေနသည့္ ပမာဏကို သိရွိရန္ ခက္ခဲေၾကာင္း Global Witness လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ဝင္တစ္ဦးျဖစ္သူ Clare Hammond ကေျပာၾကားသည္။

တရားမဝင္သတၱဳတြင္းမ်ားသည္ စစ္တပ္ႏွင့္ အခ်ိတ္အဆက္ရွိသည့္ နယ္စပ္လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျပည္သူ႔စစ္မ်ား၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ ရွိသည္။

Hammond ၏ အဆိုအရ ျမန္မာနယ္စပ္တြင္ စစ္တပ္သည္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကို ခုတုံးလုပ္ၿပီး စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ရယူရန္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိၿပီး ထိုေနရာသည္ ျပည္သူ႔စစ္မ်ားကို လုံျခဳံေရးတာဝန္ထမ္းေဆာင္ျခင္းႏွင့္ လက္နက္စြန႔္ျခင္းအတြက္ ရွားပါးေျမသားမ်ား တူးေဖာ္သည့္ လုပ္ငန္းမွ ေငြရွာရန္ ခြင့္ျပဳထားသည့္ေနရာျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုသည္။

“ဒီလိုလုပ္ငန္းမ်ိဳးဟာ သီးသန႔္မရပ္တည္နိုင္ပါဘူး၊ တ႐ုတ္နဲ႔ ထိုင္းတို႔လို အိမ္နီးခ်င္းေတြဆီက နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခြင့္ျပဳမႈ သို႔မဟုတ္ အႀကီးစား လာဘ္စားမႈအထိ က်ဴးလြန္မႈမ်ားအေပၚ အမွီသဟဲျပဳေနပါတယ္။ ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ ေငြေၾကး ခဝါခ်မႈလုပ္ေဆာင္နိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္မ်ားနဲ႔ အဲဒီက တဆင့္ ေငြရွာနိုင္မည့္ အေျခအေနမ်ားကို အေျဖရွာရန္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္သြားမည့္နယ္ပယ္ရွိေၾကာင္းနဲ႔ ထိုမွတစ္ဆင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ေငြေၾကး စီးဆင္းမယ့္အရင္းအျမစ္မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္နိုင္မွာ ျဖစ္တယ္” လို႔ Hammond ကေျပာခဲ့သည္။

လြတ္လပ္ေသာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ား အဖြဲ႕ (IEM) ၏ ယခုရက္သတၱပတ္တြင္ ထုတ္ျပန္ေသာ အစီရင္ခံစာအရ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ အႀကီးစားရွားပါးေျမသား ထုတ္လုပ္မႈတြင္ ကမၻာ့ထုတ္လုပ္မႈ၏ ၃၉ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိခဲ့သည္။

တရားမဝင္ သတၱဳတြင္းမ်ားသည္ နယ္စပ္လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျပည္သူ႔စစ္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ နယ္ေျမမ်ားတြင္ရွိသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ တပ္မေတာ္ႏွင့္ မိတ္ဖက္ျဖစ္ေနၿပီး ထိုမိုင္းတြင္းမ်ားမွ စစ္တပ္၏ အက်ိဳးအျမတ္ မည္မၽွရရွိသည္ကိုမူ မသိရေၾကာင္း IEMက သုံးသပ္တင္ၿပ ထားသည္။  

တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္ လူသုံးလၽွပ္စစ္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ စစ္သုံးပစၥည္းမ်ားတြင္ အသုံးျပဳသည့္ သတၱဳ ၁၇ မ်ိဳးပါဝင္သည့္ ကမၻာ့ရွားပါးေျမသား ထုတ္လုပ္သည့္ ထိပ္တန္းနိုင္ငံျဖစ္သည္။

သို႔ေစကာမူ တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္လည္း ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ အႀကီးစားရွားပါးေျမသား၏ တစ္ဝက္ခန႔္အထိ ျမန္မာနိုင္ငံအေပၚ မွီခိုအားထား ေနရ ေၾကာင္း Adamas Intelligence ၏ မန္ေနဂ်င္းဒါရိုက္တာ Ryan Castilloux က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ကာကြယ္ေရး ဆက္စပ္ပစၥည္း အမ်ိဳးအမည္စုံ၊ လုပ္ငန္းသုံးစက္႐ုပ္မ်ား၊ ေလစြမ္းအင္သုံး ဂ်န္နေရတာမ်ား၊ လၽွပ္စစ္ယာဥ္မ်ားတြင္ အသုံးျပဳသည့္ ဝန္ခ်ီစက္မ်ားအတြက္ အားေကာင္းသည့္ သံလိုက္မ်ားတြင္ ပါဝင္သည့္ အဓိကပါဝင္ပစၥည္းမ်ားျဖစ္သည့္ သတၱဳျဒပ္ စင္မ်ား ထုတ္လုပ္ေရးတြင္ ပင္မတင္ပို႔သူ ျဖစ္ေနရျခင္းျဖစ္သည္။
ကခ်င္ျပည္နယ္ကရရွိသည့္ အႀကီးစားရွားပါးေျမကို သန႔္စင္ခ်က္လုပ္ရန္၊ ဆင့္တက္ျပဳျပင္ရန္ႏွင့္ ကမၻာ့အရပ္ရပ္သို႔ ျဖန႔္ခ်ိရန္ တ႐ုတ္ျပည္သို႔ တင္ပို႔ေနသည္။

ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာဝန္ခံမႈ ကြန္ရက္ (ကခ်င္) (TANK) ၏ အစီရင္ခံစာအရ ဇမ္ႏူ နယ္စပ္ေဒသအနီးတြင္ ရွားပါးေျမသား တူးေဖာ္သည့္ေနရာသစ္ ဆယ္ခုထက္မနည္းရွိၿပီး စစ္တပ္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ဒီမိုကရက္တစ္ တပ္မေတာ္ ကခ်င္ပါတီသစ္ (NDAK) က ထိန္းခ်ဳပ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႕မ်ားကမူ ပန္ဝါႏွင့္ ခ်ီေဖြေဒသမ်ားတြင္ ျပည္သူ႔စစ္မ်ားႏွင့္ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ရွားပါး ေျမသားတူးေဖာ္သည့္ မိုင္းမ်ားမွာ စုစုေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ေၾကာင္း ခန႔္မွန္းထားသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ငန္းေကာ္မတီမွ  Brang Awng က သတၱဳတြင္းမ်ားသည္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္ပ်က္စီးျခင္း၊ ေရစီးဆင္းမႈ ညစ္ညမ္းေစျခင္းႏွင့္ ေျမေအာက္ေရညစ္ညမ္းျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစေၾကာင္း ဧရာဝတီကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးခ်ိန္ကစၿပီး အစိုးရတာဝန္ရွိသူမ်ား၏ ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးမႈမရွိေတာ့သျဖင့္ တရားမဝင္တူးေဖာ္မႈမ်ားမွာ ဆိုးဝါးစြာပင္ စည္းလြတ္ေဘာင္လြတ္ျဖစ္ေနၿပီး ဆက္လက္တူးေဖာ္ေနပါက ပတ္ဝန္းက်င္ကို ပိုမိုထိခိုက္ပ်က္စီးေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေက်းရြာေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္သည္ ရွားပါးေျမသားတူးေဖာ္ျခင္း၏ ဆိုးက်ိဳးအျဖစ္ ေျမဆီလႊာႏွင့္ ေရထု ညစ္ညမ္းမႈမ်ား ေၾကာင့္ ထိခိုက္ခံစားေနရ ေၾကာင္း အဖြဲ႕က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၂၀၁၉ ႏွင့္ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ သတၱဳ စြန႔္ပစ္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ခ်ီေဖြျမစ္ေရ ႏွစ္ႀကိမ္ အနီေရာင္ေျပာင္းခဲ့သည္။

၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီႏွင့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ အပိုင္းအျခားအတြင္း ရွားပါးျဒပ္စင္ေအာက္ဆိုဒ္ တင္သြင္းမႈသည္ တစ္ႏွစ္ၿပီးတစ္ႏွစ္ ၂၄.၆ ရာခိုင္ႏႈန္း (၃,၅၄၆ တန္ခ်ိန္) အထိ တိုးတက္လာခဲ့သည္ဟု အေကာက္ခြန္ အခ်က္အလက္မ်ားတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

တ႐ုတ္သို႔ ျမန္မာမွ ရွားပါးေျမသားတင္သြင္းမႈသည္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ၂၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိခဲ့ရာမွ ၂၀၂၀ တြင္ ၃၅,၅၀၀ တန္ခ်ိန္ဝန္းက်င္ထိ ျမင့္တက္ခဲ့ကာ စုစုေပါင္း တင္သြင္းမႈ၏ ရ၄.၃၉ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိရွိခဲ့သည္။ မေလးရွားနိုင္ငံက ၁၇.၀၆ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ဗီယက္နမ္နိုင္ငံက ၄.၄၆ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ တ႐ုတ္သို႔ အသီးသီး တင္သြင္းခဲ့ၾကေၾကာင္း အေကာက္ခြန္စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာစစ္တပ္၏ ဘ႑ာေငြကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ အခြင့္အေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျဖဳတ္ခ်ခံ အရပ္သားအစိုးရတို႔က နိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းအား ဖိအားေပးမႈမ်ား ျမင့္တက္ေနခ်ိန္တြင္ ဤအစီရင္ခံစာမ်ား ထြက္ေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။

အေမရိကန္အထက္လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ပါတီပါဝင္ေသာ အစုအဖြဲ႕တစ္ရပ္က အေမရိကန္စြမ္းအင္ထိပ္တန္း Chevron Corporation ႏွင့္ စြမ္းအင္ဝန္ႀကီးဌာန လက္ေအာက္ရွိ ျမန္မာ့ေရနံႏွင့္သဘာဝဓာတ္ေငြ႕လုပ္ငန္း (MOGE) အပါအဝင္ လုပ္ငန္းမ်ား၏ ေငြေၾကးစီးဆင္းမႈကို ပိတ္ဆို႔မည့္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို ဆက္လက္ဖိအားေပး လုပ္ေဆာင္နိုင္ေရး ဘိုင္ဒန္အစိုးရကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။

MOGE သည္ အေမရိကန္၏  အေရးယူဒဏ္ခတ္ျခင္းကို ခံထားရေသာ္လည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္ အပါအဝင္ အပါအဝင္ စစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ဘ႑ာေငြ ေထာက္ပံ့ေနဆဲျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံမွ ထုတ္လုပ္သည့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕၊ သတၱဳ၊ သစ္ေတာထြက္ကုန္မ်ား၊ ေလယာဥ္ႏွင့္ သေဘၤာျဖင့္ တင္ပို႔ျခင္းမွ ရရွိသည့္ ျပည္ပ ပို႔ကုန္မ်ားကို ပိတ္ဆို႔အေရးယူျခင္းျဖင့္ စစ္တပ္အတြက္ ေငြေၾကးလည္ပတ္ရာတြင္ အသုံးဝင္မည့္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ ဘီလီယံကို အၾကမ္းဖ်င္း ျဖတ္ေတာက္နိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ေမမိုး
မူရင္း - ‘Is Myanmar’s junta benefiting from rare-earth boom?’ by Dave Makichuk, ASIA TIMES

Author: Admin