ဥေရာပသား ၄ ဦးလွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္းသည္ ဆီမိုက္အႏြယ္ဝင္မ်ားကို ဆန္႔က်င္ေသာအျမင္ ရွိသူမ်ားျဖစ္ၾကေၾကာင္း စစ္တမ္းတစ္ရပ္အရ ေတြ႔ရွိရသည္ဟု ေအပီသတင္းတစ္ရပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ၎အျမင္ရွိသူမ်ားသည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေျပာင္းအလဲမရွိေသာ္လည္း အေရွ႕ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ ပိုမ်ားလာေနသည္ဟု အဆိုပါစစ္တမ္းက ဆိုသည္။
ဆီမိုက္အႏြယ္ဝင္မ်ားတြင္ ဂ်ဴး၊ အာရပ္၊ ဖီးနီးရွန္း၊ အဆီးရီးယန္းတို႔ ပါဝင္ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဆီမိုက္ဟုဆိုလွ်င္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးမ်ားကိုသာ အဓိက ရည္ညႊန္းေျပာဆိုၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
၎စစ္တမ္းကို နယူးေယာက္အေျခစိုက္ အသေရဖ်က္မႈဆန္႔က်င္ေရးအသင္းအတြက္ ဥေရာပ ၁၄ ႏိုင္ငံတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ စစ္တမ္းအရ ပိုလန္ႏိုင္ငံသည္ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရးအျမင္ရွိသူ ၄၈ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ အျမင့္ဆံုးျဖစ္သည္။ ၂၀၁၅ တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ စစ္တမ္း၌ ၃၇ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိခဲ့ရာမွ ယခုစစ္တမ္းတြင္ ပိုမ်ားလာျခင္းျဖစ္သည္။ ယူကရိန္းႏိုင္ငံသည္လည္း ၂၀၁၆ တြင္ ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေနရာမွ ၄၆ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ျမင့္တက္ခဲ့သည္။ ဟန္ေဂရီတြင္မူ အေျပာင္းအလဲ အနည္းငယ္ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယခင္ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ယခု ၄၂ ရာခိုင္ႏႈန္းထိ ျမင့္တက္ခဲ့သည္။
အဆိုပါႏိုင္ငံ၏ အစိုးရမ်ားကမူ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေသာသေဘာထား ရွိေၾကာင္းစြပ္စြဲခ်က္ကို ျငင္းဆန္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ဂ်ဴးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားက မၾကာေသးမီက ၎တို႔အား ျပစ္တင္ေဝဖန္ခဲ့ၾကသည္။
ဥပမာအားျဖင့္ ယူကရိန္းတြင္ ဒုတိယကမၻာစစ္ကာလက နာဇီဘက္ ရပ္တည္ခဲ့သည့္ ယူကရိန္း အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီ တစ္ဦးအား ဂုဏ္ျပဳမႈကို အစၥေရးသံအမတ္က ျပတ္ျပတ္သားသား ေဝဖန္ခဲ့သည္။ ဟန္ေဂရီတြင္ ဗစ္တာေအာ္ဘင္၏ အစိုးရအဖြဲ႔သည္ ဂ်ဴးသန္းၾကြယ္သူေဌး ေဂ်ာ့ဆိုးေရာ့စ္အား ဆန္႔က်င္မႈေၾကာင့္ ေဝဖန္ခံေနရသည္။
ပိုလန္တြင္လည္း ၂၀၁၈ အေစာပိုင္းကာလမ်ားတြင္ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရး အသံုးအႏႈန္းမ်ားအား ရုပ္ျမင္သံၾကားတြင္ အစိုးရအရာရွိမ်ား သံုးႏႈန္းေျပာၾကားၾကသည္အထိ အႀကီးအက်ယ္ ျပန္႔ႏွံ႔ခဲ့သည္။ ပိုလန္တြင္ ေဟာလိုးေကာ့စ္ (ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္း ဂ်ဴးမ်ား အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ အသတ္ခံခဲ့ရသည့္ ျဖစ္စဥ္) မိန္႔ခြန္းတစ္ခ်ိဳ႕ ေျပာၾကားခြင့္ကို ပိတ္ပင္သည့္ဥပေဒအား ေရွးရိုးစြဲအမ်ိဳးသားေရးဝါဒီ ပါတီက အတည္ျပဳခဲ့သည္။
အေနာက္ဥေရာပ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရး အျမင္မ်ားသည္ ယခင္စစ္တမ္းမ်ားက ေကာက္ယူရရွိခဲ့ေသာ ရာခိုင္ႏႈန္းအတိုင္း (သို႔မဟုတ္) က်ဆင္းလာမႈမ်ားရွိသည္။ ၿဗိတိန္၊ စပိန္၊ နယ္သာလန္၊ အီတလီ၊ ဂ်ာမနီႏွင့္ ၾသစထရီးယား ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရးအျမင္မ်ား ေလ်ာ့နည္းလာၿပီး ဒိန္းမတ္ႏွင့္ ဘယ္လ္ဂ်ီယံႏိုင္ငံမ်ားတြင္မူ အနည္းငယ္ ျမင့္တက္ခဲ့သည္။
၎စစ္တမ္းမ်ားအား ၂၀၁၉ ဧၿပီလ ၁၅ ရက္ႏွင့္ ဇြန္လ ၃ ရက္ေန႔ၾကားတြင္ ေကာက္ယူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ စစ္တမ္း၏ ရလဒ္မ်ားသည္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားႏွင့္ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ျခင္းေတာ့ မရွိေပ။
စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးမ်ား လႊမ္းမိုးမႈရွိသည္ဟု အေရွ႕ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားတြင္ လူအမ်ားအျပား လက္ခံထားၾကသည္။ အေနာက္ဥပေရာပတြင္လည္း ဂ်ဴးမ်ားသည္ သူတို႔ေနထိုင္ရာ ႏိုင္ငံမ်ားထက္ အစၥေရးႏိုင္ငံအား ပို၍ သစၥာေစာင့္သိၾကသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။
ၾသစထရီးယားႏွင့္ ဂ်ာမန္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္လည္း ဂ်ဴးမ်ားသည္ ေဟာလိုးေကာ့စ္အေၾကာင္းအား အလြန္အကြ်ံ ေျပာဆိုၾကသည္ဟု ယူဆသူသည္ ႏိုင္ငံသားဦးေရ၏ ထက္ဝက္နီးပါးမွ်ရွိသည္။
၂၀၁၅ ခုႏွစ္တည္းက အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွ ဥေရာပသို႔ လွိမ့္ဝင္လာေသာ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်ေနထိုင္သူ တစ္သန္းေက်ာ္ႏွင့္အတူ ဂ်ဴးမုန္းတီးေရး စိတ္ဓာတ္မ်ားလည္း ပါဝင္လာႏိုင္သည္ဟူေသာ အခ်က္ေၾကာင့္ စစ္တမ္းေကာက္ယူသူမ်ားသည္ ဂ်ဴးမ်ားအေပၚထားရွိေသာ မြတ္ဆလင္မ်ား၏ အျမင္မ်ားကိုလည္း သုေတသန ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ အေနာက္ဥေရာပ ေျခာက္ႏိုင္ငံတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
၎စစ္တမ္းအရ ဘယ္လ္ဂ်ီယံ၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမနီ၊ အီတလီ၊ စပိန္ႏွင့္ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံမ်ားရွိ မြတ္ဆလင္မ်ားသည္ တျခားႏိုင္ငံမ်ားထက္ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရး ပိုမိုျပင္းထန္ၾကေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ တစ္ၿပိဳင္တည္းတြင္ သူတို႔သည္ ဂ်ဴးမ်ားႏွင့္ ကူးလူးဆက္ဆံမႈ ပိုမ်ားၿပီး အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏွင့္ ေျမာက္အာဖရိကႏိုင္ငံမ်ားရွိ မြတ္ဆလင္မ်ားထက္ အစၥေရးအေပၚ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာအျမင္ ရွိႏိုင္ေျခ ပိုမ်ားသည္ဟု စစ္တမ္းအရသိရသည္။
ေစာသႏၱာေအး
