ကမၻာေပၚတြင္ၾသဇာႀကီးမားေသာ အပတ္စဥ္ထုတ္ ၿဗိတိသွ်မဂၢဇင္းတစ္ေစာင္ျဖစ္သည့္ Economist သည္ ႏွစ္စဥ္ ဒီဇင္ဘာလ ေရာက္တုိင္း ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားထဲမွ တစ္ႏွစ္တာအတြင္း တုိးတက္မႈအရွိဆံုးႏိုင္ငံကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာေလ့ရွိသည့္အတုိင္း ယခုႏွစ္အတြက္လည္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာလိုက္ျပီျဖစ္သည္။
Economist သည္ တစ္ႏွစ္အတြင္း တုိးတက္မႈအရွိဆံုးတုိင္းျပည္ကို ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ အနိမ့္က်ဆံုး အေျခအေနမ်ားမွေနျပီး တစ္ႏွစ္တာအတြင္း ရုန္းထလာႏုိင္မႈအရွိဆံုး၊ အေျခအေနတိုးတက္မႈ အရွိဆံုးတိုင္းျပည္ကို ေရြးခ်ယ္ျခင္းျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္က အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ က်င္းပႏုိင္ခဲ့ျပီးေနာက္တြင္ ယင္းႏွစ္အတြက္ Economist ၏ တုိးတက္မႈအရွိဆံုး တုိင္းျပည္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရဖူးသည္။
သို႔ရာတြင္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံသည္ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတို႔ကို ရရွိလာျပီးေနာက္ပိုင္း၌ ထိုလတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ ရရွိထားေသာ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ျငိမ္းခ်မ္းေရးတုိ႔ကို အစဥ္အျမဲ ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္လိမ့္မည္ဟု အာမခံခ်က္မရွိေၾကာင္း ICJ တြင္ ဂမ္ဘီယာႏုိင္ငံက ျမန္မာစစ္တပ္အေပၚ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ စြပ္စြဲထားသည္ႏွင့္ပတ္သက္ျပီး ေလွ်ာက္လဲခ်က္ေပးစဥ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာၾကားခဲ့သည့္စကားကို ကိုးကားျပီး Economist က ဝန္ခံမႈျပဳထားသည္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္း ကမၻာတဝွ မ္းအျဖစ္မ်ားခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံေရးဆႏၵျပပြဲမ်ားမွာ ရန္လိုေသာ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒမ်ားကို အေျခခံခဲ့ရာ ရုပ္ဆုိးက်ည္းတန္ခဲ့ရသည္။ အိႏၵိယတြင္ မြတ္ဆလင္မ်ားကို ခြဲျခားရာေရာက္သည့္ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈဆုိင္ရာ ဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးဆြဲမႈ၊ တရုတ္တြင္ မြတ္ဆလင္မ်ားကို ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရးစခန္းမ်ားတြင္ ပိတ္ထားမႈ၊ ကမၻာတဝန္းမွ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ား၏ ရွိရင္းစြဲအေျခအေနမ်ားကို ဖ်က္ဆီးရာေရာက္သည့္ အေမရိကန္၏ လုပ္ရပ္မ်ား စသည္ျဖင့္ ျဖစ္သည္။
ထိုသို႔ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒ အားေကာင္းျပင္းထန္မႈမ်ား ရွိခဲ့သည္မွာမွန္ေသာ္လည္း စိတ္သက္သာစရာအျဖစ္ မွန္မွန္ကန္ကန္၊ မွ်မွ်တတ ျပဳမူခဲ့သည့္ အခ်ိဳ႕ေသာႏုိင္ငံမ်ား ရွိေနေသးသည္ကိုလည္း ေတြ႕ရသည္။ ဥပမာအေနျဖင့္ ျပရလွ်င္ လူျဖဴအစြန္းေရာက္တစ္ဦး၏ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ဗလီအတြင္းဝတ္ျပဳေနေသာ မြတ္ဆလင္ဘာသာဝင္ အမ်ားအျပား ေသဆံုးခဲ့ရသည့္ျဖစ္ရပ္ျပီးေနာက္တြင္ နယူးဇီလန္က တံု႔ျပန္ခဲ့ပံုမ်ိဳးျဖစ္သည္။ နယူးဇီလန္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ဂ်ာဆင္ဒါအာဒန္းက မြတ္ဆလင္အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကို ေခါင္းေဆာင္းျခံဳကာ မြတ္ဆလင္မ်ားကို တုိက္ခိုက္ျခင္းသည္ နယူးဇီလန္ႏုိင္ငံသားမ်ားကို တုိက္ခိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ေၾကညာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ သူမ၏အစိုးရအဖြဲ႕သည္ တိုင္းျပည္အတြင္း အဆက္မျပတ္ ပစ္ခတ္ႏုိင္ငံသည့္အမ်ိဳးအစား ေသနတ္မ်ားကို ကိုင္ေဆာင္ခြင့္ပိတ္ပင္ခဲ့ကာ ျပည္သူမ်ားထံမွ ယင္းလက္နက္အမ်ားအျပားကို ျပန္လည္ဝယ္ယူေပးခဲ့သည္။
နယူးဇီလန္ထက္ပိုျပီး ေလးစားအသိအမွတ္ျပဳဖြယ္ေကာင္းသည္မွာ အိမ္နီးခ်င္း ဂရိႏုိင္ငံႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေျပလည္မႈရရွိရန္အတြက္ ႏုိင္ငံအမည္ကို ေျပာင္းလဲေပးခဲ့ေသာ ေျမာက္မက္ဆီဒိုးနီးယားႏုိင္ငံျဖစ္သည္။
၁၉၉၁ ခုႏွင္တြင္ ယူဂိုဆလက္ဗ္တို႔ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ေသာ ေျမာက္မက္ဆီဒိုးနီယား၏ ယခင္အမည္မွာ မက္ဆီဒိုးနီးယားႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ဂရိႏုိင္ငံထဲတြင္ မက္ဆီဒိုးနီးယားဟု အမည္ရသည့္ ေဒသၾကီးတစ္ခု ယခင္ကတည္းကရွိေနရာ ႏွစ္ႏုိင္ငံၾကား အျငင္းပြားစရာ ျဖစ္ေနခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ မက္ဆီဒိုးနီးယားက ဂရိတို႔ႏွင့္ ေျပလည္မႈရရွိေစရန္ ႏုိင္ငံအမည္ကို ေျမာက္မက္ဆီဒိုးနီးယားဟု ေျပာင္းလဲေပးရန္ သေဘာတူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ဆူဒန္တြင္မူ ၾကီးမားေသာလူထုအံုၾကြမႈမ်ား ျဖစ္ပြားျပီးေနာက္ ကမၻာ့အဆိုးရြားဆံုး အာဏာရွင္မ်ားထဲမွ တစ္ဦးျဖစ္သည့္ အိုမာ-အယ္လ္-ဘာရွာ ကို ျဖဳတ္ခ်လိုက္ႏုိင္သည္။ အိုမာ-အယ္လ္-ဘာရွာ ၏ အစၥလာမၼစ္အာဏာရွင္ အစိုးရအဖြဲ႕သည္ လူမည္းအာဖရိကန္ အမ်ားအျပားကို ကြ်န္ျပဳ၊သတ္ျဖတ္ခဲ့ရာ ႏုိင္ငံလူဦးေရ၏ ၃ ပံု ၁ ခန္႔သည္ တုိင္းျပည္ထဲမွ ထြက္ေျပးခဲ့ရကာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံကို ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ရသည္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ လူထုအံုၾကြမႈမ်ားမွတဆင့္ မစၥတာဘာရွာကို ျဖဳတ္ခ်လိုက္ႏုိင္ျပီးေနာက္တြင္ ၎ကို အက်င့္ပ်က္လာဘ္စားမႈမ်ားျဖင့္ ဆူဒန္တရားရံုးက စီရင္ခ်က္ခ်ခဲ့ေသာ္လည္း လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈျဖင့္ စြဲခ်က္တင္ႏုိင္မည့္ အလားအလာကိုမူ မျမင္ရေသးေပ။ လက္ရွိ အာဏာမွ်ေဝယူထားေသာ အစိုးရအဖြဲ႕သည္ လာမည့္ ၃ ႏွစ္အတြင္းေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးမည္ဟု ကတိျပဳထားကာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္းမႈ၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ဝတ္စားဆင္ယင္မႈအေပၚ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားအား ေလွ်ာ့ခ်ေပးမႈ တို႔ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ယခင္အာဏာရွင္အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္ေဟာင္းမွ လူရမ္းကား အၾကြင္းအက်န္မ်ားက ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ားကို ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီးျပဳလုပ္လာမည္ကို စိုးရိမ္ပူပန္ရမႈမ်ားမွာ ျမင့္မားေနဆဲျဖစ္သည္။
Economist မွေနျပီး ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြက္ တုိးတက္မႈအရွိဆံုးႏုိင္ငံအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္လိုက္သည္မွာ အေမရိကန္သမၼတေလာင္း တစ္ဦးျဖစ္သူ ဟာမန္းကိန္းက အူဘီကီ-ဘီကီ-စတန္-စတန္ ဟု အသံမွားထြက္ခဲ့ဖူးေသာ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏုိင္ငံ ျဖစ္သည္။ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏုိင္ငံသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ၃ ႏွစ္ကဆုိလွ်င္ ဆိုဗီယက္ေခတ္လြန္ပံုစံေဟာင္း အာဏာရွင္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္ခဲ့ျပီး ျပင္ပကမၻာၾကီးႏွင့္ အဆက္အသြယ္ျဖတ္ေတာက္ထားကာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈမ်ား ရွိေနခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့သည္။ ၎၏အာဏာရွင္အစိုးရသည္ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္သူမ်ားအား အရွင္လတ္လတ္ ပြက္ပြက္ဆူေနသည့္ေရထဲ ထည့္ျပဳတ္သည္ဟု သတင္းမ်ားထြက္ေပၚခဲ့သလို အမ်ိဳးသားမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားကို ေကာက္ရိတ္သိမ္းခ်ိန္တြင္ ဝါခင္းမ်ား၌ အတင္းအက်ပ္ ပင္ပင္ပန္းပန္း လုပ္ကိုင္ေစျခင္းမ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။
ၾကမ္းၾကဳတ္ရက္စက္လွသည့္ အာဏာရွင္ အစၥလာမ္ခါရီေမာ့ဗ္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ေသဆံုးသြားေသာအခါတြင္ သူ၏ေနရာကို ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ရွက္ဗ္ကတ္မီယာဇီယိုယက္ဗ္က ဆက္ခံခဲ့သည္။ သူ၏လက္ထက္ အစပိုင္းတြင္ အေျပာင္းအလဲ အနည္းငယ္သာရွိခဲ့ေသာ္လည္း စစ္တပ္အၾကီးအကဲကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ဖယ္ရွားပစ္လုိက္ႏုိင္ျပီးသည့္ေနာက္တြင္ မစၥတာမီယာဇီယိုယက္ဗ္ သည္ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျမွင့္ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။ သူ၏အစုိးရအဖြဲ႕သည္ အဓမၼေစခိုင္းမႈမ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ရပ္ဆုိင္းခဲ့ျပီး ၎တို႔ႏုိင္ငံ၏ အရက္စက္အဆိုးရြားဆံုး အက်ဥ္းေထာင္ကိုလည္း ပိတ္ပစ္ခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံျခားသားသတင္းေထာက္မ်ားကို တုိင္းျပည္အတြင္း ဝင္ေရာက္ခြင့္ျပဳခဲ့ကာ စီးပြားေရးပိုင္းတြင္လည္း အေသးစားလုပ္ငန္းမ်ားအေပၚ အစိုးရအရာရွိမ်ားက အက်ပ္ကိုင္လာဘ္စားေနမႈမ်ားကို တားျမစ္ခဲ့သည္။ နယ္စပ္ဂိတ္မ်ားကိုလည္း ဖြင့္လွစ္လိုက္ျပီး ျပည္ပႏုိင္ငံမ်ားမွ နည္းပညာကုမၸဏီၾကီးမ်ားကိုလည္း ျပည္တြင္းသို႔ ဖိတ္ေခၚခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကိုလည္း က်င္းပသြားရန္ စီစဥ္ထားျပီးျဖစ္သည္။
ပါတီအားလံုးက မစၥတာမီယာဇီယိုယက္ဗ္ကို ေထာက္ခံၾကျပီး အခ်ိဳ႕အတိုက္အခံမ်ားမွာ အက်ဥ္းေထာင္အတြင္း၌သာ ရွိေနေသးရာ ဥဇဘက္ကစၥတန္အေနျဖင့္ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ အလွမ္းေဝးေနေသးေသာ္လည္း ယခုအခါတြင္ ယခင္က အိပ္မက္ပင္မမက္ရဲခဲ့ေသာ အစိုးရကို ေတာ္သင့္ရံုေဝဖန္ေျပာဆုိမႈမ်ားကို အခ်ိဳ႕ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေလာင္းမ်ားက ျပဳလုပ္လာႏုိင္သည္ကို ေတြ႕ျမင္ေနရျပီျဖစ္သည္။ ဥဇဘက္ကစၥတန္အေနျဖင့္ ေရွ႕ဆက္ေလွ်ာက္လွမ္းရမည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးခရီးမွာ အရွည္ၾကီးက်န္ေနေသးသည္မွာ မွန္ေသာ္လည္း ဆိုးရြားလွသည့္ အေျခအေနမ်ားမွေနျပီး အခ်ိန္တိုအတြင္း ယခုေလာက္အထိ တုိးတက္ေျပာင္းလဲႏိုင္ခဲ့သျဖင့္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြက္ တုိးတက္မႈအရွိဆံုးတုိင္းျပည္ အျဖစ္ Economist မွ ေရြးခ်ယ္သတ္မွတ္ခဲ့ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။
ေမာင္ၿဖိဳး
(ကိုးကား - The Economist - Which nation improved the most in 2019?)
