ဓာတ္ပုံ - AFP

DMG ၊ ႏိုဝင္ဘာ ၂၅

(ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး)

သီဆိုေနၾကေသာ သီခ်င္းသံမ်ားထက္ မဆိုသည့္သံစဥ္မ်ားက ပိုမိုဆြဲေဆာင္ေလ့ရွိတတ္သည့္ ယေန႔ေခတ္တြင္ သတင္းအခ်က္အလက္ စစ္ပြဲႀကီးသည္ ပိုမိုျပင္းထန္လာေနသည္။ အဂၤလိပ္ကဗ်ာဆရာ ပါစီဘစ္ရွယ္လီ၏ ‘စကိုင္းလက္သို႔’ ကဗ်ာႀကီးမွ စာေၾကာင္းအခ်ိဳ႕ကိုပင္ သြားသတိရမိသည္။

“ေန႔ခင္းေၾကာင္ေတာင္.. မျမင္သာလည္း၊ အသင့္ ခ်ိဳစကား ငါၾကားဘိေသး”

လြန္ခဲ့ေသာ သီတင္းပတ္အနည္းငယ္အတြင္း ျမင္ခဲ့ရသည့္ အျဖစ္အပ်က္ႏွစ္ခုက အာဖဂန္နစၥတန္၏ အနာဂတ္အေပၚ အေကာင္းျမင္မႈ ႀကီးထြားလာေနေၾကာင္းကို ၫႊန္ျပေနၾကသည္။ ေဒသတြင္းဆက္ဆံေရး၊ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္း အားေကာင္းလာေရးအတြက္ အေျခခံျငမ္းစင္သည္ တိတိပပသတင္းမထြက္ခဲ့ဘဲ အဆင့္ျမင့္တက္လာေနေၾကာင္း အဆိုပါျဖစ္ရပ္ႏွစ္ခုလုံးက အခ်က္ျပေနသည္။

ဥဇဘက္အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးအႀကံေပး ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ဗစ္တာမာ့ခ္မူေဒါ့သည္ ႏိုဝင္ဘာလ အေစာပိုင္း၌ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံမွ ၎ႏွင့္ရာထူးတူ မိုအစ္ယူဆြတ္၏ ဖိတ္ၾကားမႈျဖင့္ အစၥလာမ္မာဘက္သို႔ သုံးရက္ၾကာ သြားေရာက္လည္ပတ္ခဲ့သည္။ ဤခရီးစဥ္ကို ရွိခဲ့သည္ထက္ ပိုမို၍ အေလးထား ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့သင့္သည္မွာ ေသခ်ာသည္။ ဥဇဘက္သံအဖြဲ႕အား ပါကစၥတန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အင္မရန္ခန္ႏွင့္ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ကာမာဘာဝါတို႔ လက္ခံေတြ႕ဆုံခဲ့ၾကသည္။

ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏိုင္ငံသည္ ဆိုဗီယက္လြန္ေခတ္တြင္ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ေရွ႕ထြက္နမူနာတစ္ခု ျဖစ္သည္။ သမၼတ၏ ဦးေဆာင္မႈေအာက္တြင္ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးေကာင္စီ၏ ဖြဲ႕စည္းပုံႏွင့္အတူ အပ္ႏွင္းထားသည့္ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးအတြက္ အာဏာကုန္ အသုံးျပဳခြင့္ရွိမႈက ႏိုင္ငံ၏ မူဝါဒမ်ားကို အထူးတည္ၿငိမ္ေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္ခဲ့သည္။ မာ့ခ္မူေဒါ့သည္ ဤရာထူးကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တည္းက ရယူထားျခင္းျဖစ္သည္။

အဗၺဒူလာဇစ္ကာမီေလာ့သည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တည္းက ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသူ ျဖစ္သည္။ ၁၉၉၄ မွ ၂၀၀၃ ထိ ကိုးႏွစ္ၾကာ တာဝန္ယူခဲ့သည္ကိုပါ ထည့္တြက္မည္ဆိုပါက ကာမီေလာ့ကို ကမာၻ႔ ဝါအရင့္ဆုံး ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ပင္ ယူဆ၍ ရႏိုင္သည္။ ျပည္ပစိန္ေခၚမႈမ်ားအၾကားတြင္ ဥဇဘက္၏ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒမ်ား အထူးေကာင္းမြန္ေနသည္မွာ အံ့ၾသစရာမဟုတ္ေတာ့ေပ။

မာ့ခ္မူေဒါ့၏ ခရီးစဥ္အတြင္း ပါကစၥတန္သည္ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏွင့္ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ရပ္ လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ အေျခအေနေကာင္းမ်ား ရရွိခဲ့သည္။ ထိုသေဘာတူညီစာခ်ဳပ္သည္ “မိမိတို႔ ညီေနာင္ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား လုံၿခဳံေရးႏွင့္ ေဒသတြင္းခ်ိတ္ဆက္ေရး ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈ အားေကာင္းလာေစမည္” ဟု ယူဆြတ္က တြစ္တာတြင္ေရးသည္။

အစၥလာမ္မာဘက္က တရားဝင္ထုတ္ျပန္သည့္ ေၾကညာခ်က္၌ ႏိုင္ငံႏွစ္ခု၏ လုံၿခဳံေရးေကာင္စီမ်ားအၾကား သေဘာတူစာခ်ဳပ္အရ “ႏွစ္ဘက္အက်ိဳးစီးပြားမ်ား၏ လုံၿခဳံေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ အကာအကြယ္ေပးထားသလို ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားလည္း ခ်မွတ္ထားသည္” ဟုေဖာ္ျပသည္။

ႏွစ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈတိုက္ဖ်က္ေရး၊ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ရာဇဝတ္မႈမ်ား၊ မူးယစ္ေမွာင္ခို ကုန္သြယ္မႈမ်ားအား လုံၿခဳံေရးေကာ္မရွင္အသစ္ ေအာက္တြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား တိုးခ်ဲ႕သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ယူဆြတ္က လက္မွတ္ထိုးပြဲအၿပီးတြင္ မီဒီယာမ်ားကို ေျပာၾကားသည္။ စာခ်ဳပ္အရ ႏွစ္ႏိုင္ငံသည္ မူးယစ္ေဆးတိုက္ဖ်က္ေရး ကိစၥရပ္မ်ား၊ သဘာဝေဘးဒဏ္စီမံခန႔္ခြဲမႈ ဆိုင္ရာ စြမ္းရည္တည္ေဆာက္ေရးကို အျပန္အလွန္ ကူညီေပးမည္ျဖစ္သလို ကာကြယ္ေရးႏွင့္ စစ္ဘက္ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး ကိုလည္း အင္အားျမႇင့္တင္သြားမည္ဟု ဆိုသည္။

ေသခ်ာသည္မွာ အာဖဂန္နစၥတန္ရွိ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ားသည္ ယူဆြတ္ႏွင့္ မာ့ခ္မူေဒါ့တို႔၏ တစ္ေယာက္ခ်င္း ေတြ႕ဆုံမႈအေပၚ လႊမ္းမိုးေနသည္ဆိုေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ အစၥလာမာဘက္ႏွင့္ တက္ရွ္ကန႔္တို႔သည္ အာဖဂန္နစၥတန္အေရးတြင္ “တူညီသည့္ရပ္တည္ခ်က္ ရွိၾကသည္” ဟု ယူဆြတ္က ေျပာသည္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားကိုပါ ထိခိုက္လာႏိုင္သည့္ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အက်ပ္အတည္းႀကီးကို ေရွာင္လႊဲႏိုင္ေရးအတြက္ ကာဘူးလ္ရွိ လက္ရွိအစိုးရႏွင့္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈ ရွိသင့္ေၾကာင္း သူကေျပာသည္။

အေရွ႕အလယ္ပိုင္းအထိ ေျခဆန႔္မႈသည္ ပါကစၥတန္တို႔အတြက္ ပထဝီစီးပြားေရးမူဝါဒအရ အဓိကက်ေသာ ရည္မွန္းခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ဥဇဘက္သံအဖြဲ႕သည္ ဥဇဘက္ကစၥတန္မွ အာဖဂန္နစၥတန္၊ ထိုမွတစ္ဆင့္ ပါကစၥတန္သို႔ အဆင့္ဆင့္ ျဖတ္သန္းေရာက္ရွိလာသည့္ ကုန္တင္ကားႀကီးေလးစီးအား တာ့ခမ္နယ္စပ္အထိ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် သြားေရာက္ၾကည့္ရႈခဲ့သည္။

ေမလတြင္ ပါကစၥတန္၏ ပထမဆုံး ကုန္သြယ္မႈအား ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္း (TIR) စနစ္ျဖင့္ ဥဇဘက္ကစၥတန္သို႔ ကုန္းလမ္းမွ ပို႔ေဆာင္ခဲ့သည္။

ယူဆြတ္၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ ဆိုလွ်င္ “အာဖဂန္နစၥတန္ႏွင့္ နီးကပ္စြာတည္ရွိေနသည့္ ဥဇဘက္ကစၥတန္သည္ မိမိတို႔၏ ပထဝီစီးပြားေရးအေ႐ြ႕ကို ေဖာ္ေဆာင္ေရးတြင္ အထူးအေရးပါသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည္” ဟု ဆိုသည္။ ဤအခ်က္သည္ ေပးထားခ်က္သာ ျဖစ္သည္။ ဆိုဗီယက္ပညာရွင္လက္ေဟာင္းႏွင့္ အားကစား အထင္ကရႏွင့္ နာမည္ႀကီး တစ္ဦးတို႔အၾကား မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးသည္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခမရွိသည့္ အေနအထားျဖစ္သည္။ လက္ေတြ႕တြင္မူ ဥဇဘက္သမၼတ ရွာကက္မီဇီယိုယက္ႏွင့္ ပါကစၥတန္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အင္မရန္ခန္တို႔သည္ ပုဂၢိဳလ္ေရးပိုင္းတြင္ ေႏြးေထြးေသာဆက္ဆံေရး ရွိထားၾကသည္။

ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းအၾကား ပုဂၢိဳလ္ေရးအျမင္မွ်မႈသည္ ပထဝီမဟာဗ်ဴဟာကို ကူညီျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္သည္။ ၎တို႔အခ်င္းခ်င္းအား အတူတကြတြန္းပို႔ေနသည့္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးအရ အေရးပါမႈမ်ားကိုလည္း ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးလုံးက သတိျပဳမိၾကသည္။ သို႔အတြက္ေၾကာင့္ပင္ ေဒသတြင္း တည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္ ဥဇဘက္-ပါကစၥတန္ ပူးေပါင္းၿပီး အတြင္းစည္းက ခ်ည္းကပ္သည့္ ပုံစံတစ္ရပ္ ေမြးဖြားလာျခင္း ျဖစ္သည္။

ဥဇဘက္ကစၥတန္သည္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးကို ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ မွတစ္ဆင့္ ဂြါဒါဆိပ္ကမ္း၊ ထိုမွသည္ ခ်ာဘဟာဆိပ္ကမ္းမ်ားသို႔ ေရာက္ရွိၿပီး ကမာၻ႔ေစ်းကြက္ကို ခ်ိတ္ဆက္ေရးအတြက္ ဦးစားေပးေဆာင္႐ြက္ေနသည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနသည္ ဤအခ်က္ကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ပင္ သေဘာေပါက္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏွင့္ ပါကစၥတန္ ေလးႏိုင္ငံမဟာမိတ္အုပ္စုသည္ ေဒသတြင္း ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္႐ြက္မႈအား အဆင့္ျမႇင့္တင္ေရးကို အာ႐ုံစိုက္ေနသလို အာဖဂန္အတြက္ ေရရွည္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေရးကိုပါ အေလးထား အားျဖည့္မည္ဟု အေမရိကန္က ေၾကညာခဲ့သည္။

အေမရိကန္က ပါဝင္အာ႐ုံစိုက္လာျခင္းသည္ ႐ုရွားႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔အတြက္ သတိေပးေခါင္းေလာင္း ျမည္သံ ျဖစ္သြားပုံေပၚသည္။

ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း ၈ ရက္ေန႔တြင္ ေတြ႕ျမင္ရသည့္ ဒုတိယအေျပာင္းအလဲမွာ ပါကစၥတန္ႏွင့္ ဥဇဘက္ကစၥတန္တို႔ကဲ့သို႔ အေသးစိတ္ေနာက္ခံ မရွိဘဲ ထြက္ေပၚလာသည့္ ကရာဂ်စ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ အကီဘက္ဇာပါေရာ့၏ ထူးျခားေသာ ေၾကညာခ်က္ ျဖစ္သည္။ ကာဂ်စၥတန္အစိုးရသည္ တ႐ုတ္ႏွင့္ ဥဇဘက္ကစၥတန္ကို ဆက္သြယ္မည့္ ကာလတာရွည္ခဲ့ေသာ ရထားလမ္းစီမံကိန္းကို ေဆာင္႐ြက္ရန္ အသင့္ျဖစ္ေနၿပီဟု ေျပာၾကားသည့္ အဆိုပါေၾကညာခ်က္မွာ ေစာင့္ၾကည့္အကဲျဖတ္ရမည့္ ကိစၥျဖစ္သည္။

ဥဇဘက္ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ အစၥလာမာဘက္သို႔ သြာေရာက္လည္ပတ္ၿပီးၿပီးခ်င္း ထြက္ေပၚခဲ့သည့္ ဤေၾကညာခ်က္သည္ အာဖဂန္ကို တာလီဘန္တို႔ထိန္းခ်ဳပ္မႈႏွင့္အတူ ပိုမိုႀကီးမားက်ယ္ျပန႔္သည့္  ျမင္ကြင္းက်ယ္႐ုပ္လုံး ေပၚလာေအာင္ တ႐ုတ္က ကြက္တိ ေဆာက္႐ြက္ေနသည္ကို တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ျပသေနသည္။ အာဖဂန္နစၥတန္သို႔ ျပန္ဝင္ေရးအတြက္ လမ္းေၾကာင္းခ်ေနသည့္ ၿဗိတိသွ်ႏြယ္ဖြား အေမရိကန္တို႔၏ စီမံကိန္းကို တ႐ုတ္ (႐ုရွလည္းပါသည္) သည္ သတိျပဳမိလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္တို႔ႏွာေစးသည္ကိုပင္ သတင္းလုပ္ေရးသည့္ အေနာက္မီဒီယာအုပ္စုသည္ ဇာပါေရာ့ထုတ္ျပန္သည့္ ရထားလမ္းစီမံကိန္း အေၾကာင္းကိုမူ ဖယ္ထုတ္ထားၾကသည္။ ဇာခါေရာ့က မိမိတို႔အစိုးရအဖြဲ႕သည္ ရထားလမ္းစီမံကိန္းႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ ကိစၥရပ္မ်ားအားလုံးကို ဥဇဘက္အစိုးရႏွင့္ သေဘာတူညီခ်က္ ရရွိထားၿပီဟု ေျပာသည္။ မၾကာမီအခ်ိန္အတြင္း တ႐ုတ္ႏွင့္လည္း အလားတူသေဘာတူညီခ်က္ ရမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္း သူကဆိုသည္။

ဥဇဘက္ကစၥတန္တြင္ အသင့္အတင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးသည့္ ျပည္တြင္း ရထားလမ္းကြန္ရက္ရွိၿပီး ေဒသတြင္း အထိုင္တစ္ခုအျဖစ္ အသုံးျပဳရန္ အလားအလာရွိေၾကာင္းကို တ႐ုတ္ဘက္က အသိအမွတ္ျပဳသည္။ သို႔အတြက္ေၾကာင့္ ရပ္ဝန္းႏွင့္လမ္း စီမံကိန္း၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္အျဖစ္ တ႐ုတ္ကလည္း ရွင္က်န္းမွသည္ ကာဂ်စၥတန္ကို ျဖတ္ၿပီး ဥဇဘက္ကစၥတန္အထိ၊ ထိုမွတစ္ဆင့္ တာ့ခ္မန္နစၥတန္ႏွင့္ အီရန္တို႔အထိ ရထားလမ္းေဖာက္ရန္ အစီအစဥ္မ်ား ရွိထားသည္။

အဓိကျပႆနာမွာ တ႐ုတ္က ရထားလမ္းေၾကာင္းသစ္ကို ၁၄၃၅ မီလီမီတာအက်ယ္ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ ေဖာက္လုပ္ရန္ ေတာင္းဆိုေနသည့္အခ်က္ ျဖစ္သည္။ ဤအ႐ြယ္အစားကို တ႐ုတ္ႏွင့္ ကမာၻ႔ေနရာ အမ်ားစုတြင္ အသုံးျပဳေနၾကသည္မွာ မွန္ေသာ္လည္း အာရွအလယ္ပိုင္းတြင္မူ ဆိုဗီယက္ေခတ္က ႐ုရွားအတိုင္းအတာျဖစ္သည့္ ၁၅၂၀ မီလီမီတာကို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ အသုံးျပဳေနၾကဆဲ ျဖစ္သည္။

ဤသို႔ျဖင့္ တ႐ုတ္တို႔သည္ ႐ုရွားပုံစံ သံလမ္းအႀကီးထဲတြင္ ပို၍က်ဥ္းေျမာင္းသည့္ ႏိုင္ငံတကာသုံးအ႐ြယ္အစားကို ထည့္ကာ ႏွစ္လိုင္းသြား သံလမ္းပုံစံ ဖန္တီးခဲ့ၾကသည္။
အာမားျမစ္ကို ကူးျဖတ္သည့္ ၂.၂ ကီလိုမီတာရွည္လ်ားေသာ တ႐ုတ္-႐ုရွား (Tongjiang-Nizhneleninskoye) ရထားလမ္းတံတားသည္ တ႐ုတ္တို႔၏ BRI ရည္မွန္းခ်က္တြင္ ႏွစ္လိုင္းသြားသံလမ္း နည္းပညာသစ္ အသုံးျပဳထားသည့္ စီမံကိန္းျဖစ္သည္။

ပထမဆုံး နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္သည့္ ရထားလမ္းေၾကာင္း ခရီးစဥ္ကို ၾသဂုတ္လတြင္ စတင္ခဲ့သည္။ လက္ရွိရထားလမ္း အသုံးျပဳပုံအရ တ႐ုတ္ျပည္ ဟိုက္လုံက်န္းခ႐ိုင္မွ ေမာ္စကိုအထိ အကြာအေဝးသည္ ၈၀၉ ကီလိုမီတာအထိ တိုေတာင္းသြားၿပီး ခရီးစဥ္အခ်ိန္မွ ၾကာခ်ိန္ ၁၀ နာရီခန႔္ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ခဲ့သည္။

တံတားသည္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ တန္ခ်ိန္ေပါင္း ၂၁ သန္းအထိ ဝန္အားခံႏိုင္ရည္ ရွိသည္။ ၎မွတစ္ဆင့္ ျဖတ္ေက်ာ္သယ္ယူမည့္ အဓိကကုန္ပစၥည္းမွာ သံသတၱဳ႐ိုင္းျဖစ္သည္။ ႏွစ္လိုင္းသြားသံလမ္း ျဖစ္သျဖင့္ ႐ုရွားပုံစံႏွင့္ တ႐ုတ္ပုံစံ ႏွစ္မ်ိဳးလုံးသြားလာႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္ရထားလမ္းစီမံကိန္းအတြက္ ကာဂ်စၥတန္ဘက္မွ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕မႈသည္ အာရွအလယ္ပိုင္းေဒသႏွင့္ အာဖဂန္၊ ပါကစၥတန္ႏွင့္ အီရန္တို႔ကဲ့သို႔ ေဒသတြင္း အိမ္ရွင္ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခ်ိတ္ဆက္မႈကို ထူးထူးျခားျခား အသြင္ေျပာင္းသြားေစႏိုင္သည္။ ေဒသတြင္း ပထဝီႏိုင္ငံေရးသည္ လုံးလုံး ပုံစံေျပာင္းသြားေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

ဤေနရာ၌ အက်ိဳးအျမတ္ ႀကီးႀကီးမားမားရသည္မွာ အာဖဂန္နစၥတန္ႏွင့္ ပါကစၥတန္အၾကား အေရးပါသည့္ လမ္းေပါက္ရွိထားသည့္ ဥဇဘက္ကစၥတန္ျဖစ္သည္။ ပါကစၥတန္သည္လည္း ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေရးတြင္ အခရာက်သည့္ေဒသ ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။

ပါကစၥတန္၊ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏွင့္ အာဖဂန္နစၥတန္တို႔သည္ ကာဘူးလ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္၍ Mazar-e-Sharif မွ ပက္ရွဝါအထိ ၅၇၃ ကီလိုမီတာအရွည္ရွိေသာ လမ္းေၾကာင္း ေဖာက္လုပ္ရန္ မတ္လတြင္ သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။ စီမံကိန္းသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅ ဘီလ်ံခန႔္ ကုန္က်မည္ျဖစ္ကာ အာေရဗီယံပင္လယ္ရွိ ပါကစၥတန္ဆိပ္ကမ္းမ်ားမွသည္ ဥဇဘက္ကစၥတန္အထိ လမ္းေၾကာင္းေပါက္သြားမည္ ျဖစ္သည္။

အာရွအလယ္ပိုင္း ရထားလမ္းေၾကာင္းသည္ ႐ုရွားႏွင့္လည္း ခ်ိတ္ဆက္ေနသျဖင့္ ႐ုရွားဘက္မွ ၾကည့္လွ်င္ ဤရထားလမ္းမွတစ္ဆင့္ အာဖဂန္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး နယ္ပယ္သို႔ ဝင္ေရာက္ႏိုင္စြမ္း ရွိေနသည္။

အာဖဂန္အေျခအေန၏ အေရးပါမႈသည္ အာရွအလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားကို ပိုမိုနီးကပ္ေသာအေနအထားသို႔ မေရာက္အေရာက္ တြန္းပို႔ေနသလို တ႐ုတ္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔ကိုလည္း ေဒသတြင္းလုံၿခဳံေရး အားေကာင္းေစေရးအတြက္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈကို တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ေအာင္ တြန္းအားေပးလ်က္ရွိသည္။

ေလွ်ာ့တြက္၍ မရသည့္အခ်က္တစ္ခ်က္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ၾကာ မေၾကမလည္ ျဖစ္ေနခဲ့သည့္ တက္ရွ္ကန႔္နယ္စပ္ျပႆနာကို ေျဖရွင္းရန္ မတ္လအတြင္းက ဥဇဘက္-ကာဂ်စ္ သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည့္အခ်က္ ျဖစ္သည္။ ဤအခ်က္သည္ တ႐ုတ္-ကာဂ်စၥတန္-ဥဇဘက္ကစၥတန္ သုံးႏိုင္ငံ ရထားလမ္းစီမံကိန္းအတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္။

အဓိကဇာတ္ေဆာင္မ်ား၊ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ ဥဇဘက္ကစၥတန္ႏွင့္ ပါကစၥတန္တို႔ အားလုံး နားလည္သေဘာေပါက္ထားၾကသည့္ အခ်က္တစ္ခ်က္ကေတာ့ အေသအခ်ာ ရွိေနသည္။ ၎မွာ ေဒသတြင္း ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္႐ြက္မႈႏွင့္ အာဖဂန္နစၥတန္၏ ေရရွည္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ေရရွည္တည္ၿငိမ္ေရးတို႔သည္ အျပန္အလွန္ ဆက္ႏြယ္ေနသည္ ဆိုေသာအခ်က္ပင္ျဖစ္သည္။

ေစာသႏၲာေအး

(Asia Times တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္ ‘China’s Belt and Road chugging along in Central Asia’ by M K BhadraKumar ကို ျမန္မာဘာသာ ျပန္ဆိုပါသည္)

Author: Admin