ေစာသႏၱာေအး ဘာသာျပန္ဆိုသည္။
ဘရာဇီးမွ သိပၸံပညာရွင္မ်ားသည္ ၿပီးခဲ့ေသာသီတင္းပတ္အထိ အဓိေအာင္ျမင္မႈအျဖစ္ ဂုဏ္ျပဳခဲ့ၾကေသာ တရုတ္ကိုဗစ္ေဆး၏ ထိေရာက္မႈအား အဆင့္ေလွ်ာ့ခ်လိုက္ၾကၿပီ ျဖစ္သည္။
ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲကမၻာႀကီးအတြက္ ကာကြယ္ေဆး ျမန္ျမန္ထုတ္လုပ္ၿပီး အလြယ္တကူ ျဖန္႔ခ်ိႏိုင္မည့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္သည္လည္း ဤျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ မေရမရာ ျဖစ္ေနေပသည္။
ဆာအိုေပၚလိုရွိ ဘူတန္တန္အင္စတီက်ဴ႕သည္ တရုတ္ႏိုင္ငံ ေဘက်င္းအေျခစိုက္ ဆီႏိုဗက္ကုမၸဏီက ထုတ္လုပ္သည့္ ကိုရိုနာဗက္ ကာကြယ္ေဆးအား စမ္းသပ္ခဲ့ရာ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္သာ ထိေရာက္မႈရွိသည္ကို ေတြ႔ရွိရေၾကာင္း အဂၤါေန႔တြင္ ေျပာၾကားလိုက္သည္။ ဤႏႈန္းထားသည္ ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္က ေၾကညာခဲ့သည့္ ၇၈ ရာခိုင္ႏႈန္းထက္ အလြန္အမင္း ေလ်ာ့နည္းေနျခင္း ျဖစ္သည္။
ဤဂယက္သည္ တရုတ္၏ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးသံတမန္အခင္းအက်င္း အတြက္ အထူးအေရးပါသည့္ ကာကြယ္ေဆးအတြက္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိသည္။ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားက အျပည့္အဝ အတည္မျပဳရေသးေသာ္လည္း တရုတ္လုပ္ ကိုရိုနာဗက္ ကာကြယ္ေဆးကို ကမၻာတစ္ဝန္း ၁၀ ႏိုင္ငံထက္မနည္းတြင္ ထိုးေဆးေပါင္း သန္း ၃၈၀ ခန္႔မွာယူထားသည္။
ေဟာင္ေကာင္ အႀကီးတန္းအရာရွိ တစ္ဦးကေတာ့ ေဟာင္ေကာင္အတြက္ ကိုရိုနာဗက္ကာကြယ္ေဆးမ်ား မွာယူထားၿပီဟု ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေဆးကိုမထိုးႏွံမီ စမ္းသပ္မႈရလဒ္မ်ားအေပၚ အႀကံေပးအဖြဲ႔က ေသေသခ်ာခ်ာ သံုးသပ္သြားဦးမည္ဟု ဆိုသည္။
“တရုတ္ကာကြယ္ေဆးကို မွာယူထားတဲ့ ႏိုု္င္ငံေတြကေတာ့ ဒီေဆးရဲ႕ အသံုးဝင္ပံုကို ေမးခြန္းထုတ္ေကာင္း ထုတ္ၾကပါလိမ့္မယ္” ဟု တရုတ္ႏိုင္ငံ၏ က်န္းမာေရး အထူးျပဳေလ့လာသူ၊ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး အႀကီးတန္းေလ့လာသူ ယန္က်ံဳးဟြမ္က ေျပာၾကားသည္။
“အတိုက္အခံပါတီေတြရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြဆိုရင္ေတာ့့ လက္ရွိတာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အစိုးရကို စိန္ေခၚမႈေတြလုပ္ဖို႔ ဒီအခ်က္ကို အသံုးျပဳလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီႏိုင္ငံေတြမွာ ျပည္တြင္းႏိုင္ငံေရး အရႈပ္အေထြးေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္” ဟု ဟြမ္က ဆိုသည္။
ဆီႏိုဗက္ကုမၸဏီအား တိုင္းမဂၢဇင္းမွ ေမးျမန္းရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ဆက္သြယ္ခဲ့ေသာ္လည္း ျပန္လည္ေျဖၾကားျခင္း မရွိခဲ့ေပ။
တရုတ္အရာရွိမ်ားသည္ တရုတ္ကုမၸဏီ ဆီႏိုဗက္ႏွင့္ ဆီႏိုဖန္းတို႔မွ ထုတ္လုပ္သည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ အားနည္းသည့္ ဆင္းရဲေသာႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ကပ္ေဘးႀကီးအား တိုက္ဖ်က္ရာတြင္ အေရးပါလာမည္ဟု လေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္ ေျပာဆိုခဲ့ၾကသည္။ ဤေဆးမ်ားသည္ အေမရိကန္မွ ထုတ္လုပ္သည့္ ဖိုက္ဇာႏွင့္ ေမာ္ဒန္းနားေဆးတို႔ကဲ့သို႔ ေအးခဲသိမ္းဆည္းရန္ မလိုအပ္ေပ။
Oxford-AstraZeneca ႏွင့္ Johnson & Johnson ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ တရုတ္ေဆးထက္ အာနိသင္ပိုရွိသျဖင့္ အစားထိုး သံုးစြဲႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကိုရိုနာဗက္ကာကြယ္ေဆး ဝယ္ယူထားေသာ အစိုးရမ်ားသည္ သေဘာတူညီခ်က္ကို ရုတ္သိမ္းၿပီး လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းမည္လား ဟူသည္မွာ မေသခ်ာေပ။
အျခားေဆးမ်ားႏွင့္ မတူသည္မွာ ကိုရိုနာဗက္သည္ ဗိုင္းရပ္စ္အားေပ်ာ့ေစရန္ သို႔မဟုတ္ ေသဆံုးေစရန္အတြက္ ဓာတုေဆးဝါးမ်ား ထည့္သြင္းထားသည့္ထိုးေဆးအား ထိုးႏွံေပးျခင္းျဖင့္ ခံယူသူ၏ ကိုယ္တြင္း၌ ကိုယ္ခံအားျမင့္တက္လာေစသည့္ နည္းပညာအေဟာင္းအေပၚ မွီခိုေနရျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဗိုင္းရပ္စ္အားသုတ္သင္ျခင္း ျဖစ္စဥ္သည္ ကာကြယ္ေဆး၏အာနိသင္ကို အားေပ်ာ့ေစႏိုင္သျဖင့္ ပိုမိုတိုေတာင္းသည့္ သို႔မဟုတ္ ထိေရာက္မႈအားနည္းသြားသည့္ ကိုယ္တြင္းခုခံအားအျဖစ္ ထြက္ေပၚလာႏိုင္သည္။
အဂၤါေန႔ကထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အာနိသင္က်ဆင္းမႈ သတင္း၏ အဓိပၸာယ္မွာ ကိုရိုနာဗက္ ေဆးကိုသံုးစြဲေသာ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ Herd Immunity ဟုေခၚသည့္ လူထုခုခံအား ရရွိရန္အတြက္ အခ်ိန္ပိုၾကာမည့္သေဘာ ျဖစ္သည္။ လူထုခုခံအားအတြက္ စုစုေပါင္းလူဦးေရ၏ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဝန္းက်င္က ဗိုင္းရပ္စ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိမႈ ရရန္ လိုအပ္သည္။ ႏိႈင္းယွဥ္မႈအားျဖင့္ ေမာ္ဒန္းနားႏွင့္ Pfizer-BioNTech ကာကြယ္ေဆးမ်ားသည္ ထိေရာက္မႈအာနိသင္ ၉၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိေၾကာင္း စမ္းသပ္သိထားၿပီးျဖစ္သည္။
ဘရာဇီးက်န္းမာေရးေအဂ်င္စီ အန္ဗီဆာသည္ လက္ရွိအခ်ိန္၌ ကိုရိုနာဗက္စမ္းသပ္မႈကို ေစာင့္ၾကည့္လ်က္ရွိသည္။ အန္ဗီဆာဘက္က အတည္ျပဳလွ်င္ ဘရာဇီးတြင္ ယခုလအတြင္း စတင္ထိုးႏွံမည္ဟု ယူဆရသည္။ ဘရာဇီးသည္ လက္ရွိတြင္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆး ၁၀.၈ သန္းဝယ္ယူထားရွိၿပီးျဖစ္သည္။ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီး အြာဒိုပါဇူဝယ္လိုက အစိုးရသည္ ကိုရိုနာဗက္ထိုးေဆး သန္း ၁၀၀ ဝယ္ယူရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္ဟု ၿပီးခဲ့ေသာသီတင္းပတ္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဘရာဇီးတြင္ လက္ရွိ၌ ကိုဗစ္ေၾကာင့္ေသဆံုးသူသည္ ေန႔စဥ္ ၁၀၀၀ ခန္႔စီရွိသည္။
ကိုရိုနာဗက္အား မွာယူထားသူ ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားသည္ ဆင္းရဲၾကၿပီး ကပ္ေဘးကို တားဆီးကာ ျပည္သူမ်ားအား အကာအကြယ္ရန္ စိတ္အားထက္သန္ေနေသာ ႏိုင္ငံမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
ဥပမာအားျဖင့္ အင္ဒိုနီးရွားဆိုလွ်င္ ကိုရိုနာဗက္ထိုးေဆး ၁၂၅.၅ သန္း မွာယူထားသည္။ အင္ဒိုနီးရွားသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ ကူးစက္မႈအမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ကူးစက္မႈ ၈ သိန္းခြဲ၊ ေသဆံုးသူ ၂ ေသာင္းခြဲနီးပါး ရွိသည္။
သမၼတ ဂ်ိဳကိုဝီဒိုဒိုသည္ ဗုဒၶဟူးေန႔နံနက္ပိုင္းက ကိုရိုနာဗက္ကာကြယ္ေဆး ထိုးႏွံၿပီး တိုက္ရိုက္ ထုတ္လႊင့္ျပသခဲ့သည္။
ေရတို၌ ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕အတြက္ အလားအလာေကာင္းမွာ မျဖစ္စေလာက္သာ ရွိသည္။ ခ်မ္းသာေသာ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ေနာက္ႏွစ္အကုန္ထိ ေစ်းကြက္သို႔ ေရာက္လာႏိုင္ေသာ ကာကြယ္ေဆးမ်ားအနက္ ထက္ဝက္ခန္႔ကို ဝယ္ယူထားၾကၿပီးျဖစ္သည္။
ဆီႏိုဗက္တြင္မူ ကာကြယ္ေဆး အေျမာက္အျမား ထုတ္လုပ္ႏိုင္အားရွိသည္။ ယခုႏွစ္တြင္ ကာကြယ္ေဆး သန္း ၆၀၀ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ကုမၸဏီက ေျပာၾကားထားသည္။
တရုတ္အတြက္ဆိုလွ်င္ ဘရာဇီးကထုတ္ျပန္သည့္ ကာကြယ္ေဆးထိေရာက္မႈ အားနည္းသည့္ ရလဒ္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံ၏ ဇီဝနည္းပညာရည္ရြယ္ခ်က္ကို အထိနာေစႏိုင္ေျခ ရွိေနသည္။ တရုတ္သည္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ သိပၸံပညာပါဝါကို ၎ထုတ္လုပ္သည့္ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေဆးမႈတစ္ဆင့္ ရရွိႏိုင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။
ဤရလဒ္သည္ ဆီႏိုဗက္ႏွင့္ ဆီႏိုဖန္းမွ ထုတ္လုပ္သည့္ ကိုဗစ္ေဆးမ်ားအား အထူးအမႊမ္းတင္ မဲဆြယ္ထားသည့္ တရုတ္အရာရွိမ်ားကိုလည္း အက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေစသည္။ ဤေဆးမ်ားအား တရားဝင္အတည္ျပဳခ်က္ မေရေသးသလို ေနာက္ပိုင္းအဆင့္ စမ္းသပ္ခ်က္မ်ား၏ ရလဒ္မ်ားကိုလည္း သတင္းထုတ္ျပန္ျခင္း မရွိေသးေပ။ သို႔ေသာ္လည္း တရုတ္အစိုးရသည္ အေရးေပၚဥပေဒျဖင့္ တရုတ္ျပည္သူ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာအား ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးထားၿပီးျဖစ္သလို ေနာက္လကုန္တြင္ ျပည္သူ သန္း ၅၀ အထိ ထိုးႏွံေပးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားသည္။
တရုတ္အစိုးရပိုင္ မီဒီယာသည္ ဘရာဇီးမွသတင္းအား ေလွ်ာ့ေပါ့ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္။ အစိုးရပိုင္ ဂလိုဘယ္တိုင္း မီဒီယာက ဆီႏိုဗက္ေဆးသည္ “ျပင္းထန္လူနာမ်ားအား ကုသရာတြင္ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ထိေရာက္၊ ေဆးရံုတက္ကုသမႈကို ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေျခရွိ” ဟူေသာေခါင္းစီးျဖင့္ သတင္းေဖာ္ျပခဲ့သည္။
တရုတ္သည္ ယခင္တည္းက ကာကြယ္ေဆးအရည္အေသြးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ နာမည္ပ်က္သမိုင္း ရွိထားၿပီးျဖစ္ရာ ဘရာဇီး၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္သည္ တရုတ္ေဆးကို နဂိုတည္းက သတိထားၾကသူမ်ားအတြက္လည္း အယံုအၾကည္မဲ့စရာ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ေဟာင္ေကာင္ရွိ တကၠသိုလ္တစ္ခုက ေလ့လာခ်က္တြင္ဆိုလွ်င္ ေဟာင္ေကာင္၌ တရုတ္ကာကြယ္ေဆးကို ထိုးႏွံလိုစိတ္ရွိသူ ၃၇.၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသာရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
တရုတ္ကာကြယ္ေဆး၏ အာနိသင္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဟိုတစ္စသည္တစ္စ ထြက္ေပၚေနသည့္ သတင္းမ်ားအေပၚ ပညာရွင္မ်ားကလည္း ေမးခြန္းထုတ္လွ်က္ရွိသည္။
အင္ဒိုနီးရွားတြင္ ၾကားျဖတ္ေလ့လာခ်က္ တစ္ရပ္အရ ကိုရိုနာဗက္သည္ ထိေရာက္မႈအာနိသင္ ၆၅.၃ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း တနလၤာေန႔က ေျပာၾကားသည္။ တူရကီကမူ ေဆးအာနိသင္သည္ ၉၁.၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္လည္း တူရကီ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဆးခန္းငယ္တစ္ခု၌ နမူနာစမ္းသပ္သံုးစြဲခဲ့သည့္ ကနဦးထုတ္ျပန္ခ်က္အေပၚ အေျခခံထားျခင္းသာ ျဖစ္သည္။
တရုတ္ကိုဗစ္ေဆးသည္ ဘရာဇီး၏ ႏိုင္ငံေရးမ်က္ႏွာစာတြင္ ကာလရွည္ၾကာ ရွိေနခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ကိုရိုနာဗက္ကို ေလွာင္ေျပာင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သမၼတေဘာ့ဆိုနာရို၏ လုပ္ရပ္က ႏိုင္ငံတစ္ဝန္း ကာကြယ္ေဆးအား ကန္႔ကြက္မႈမ်ားကို မီးေလာင္ရာေလပင့္ ျဖစ္ေစခဲ့သည္။ ဘရာဇီးတြင္ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ကိုဗစ္ေၾကာင့္ ေသဆံုးသူစုစုေပါင္း ၂ သိန္းေက်ာ္ေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ဆာအိုေပၚလိုၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ ဂ်ိဳဒိုရီယာကမူ တရုတ္ေဆးအား အထူးပင္ အမႊမ္းတင္ကာကြယ္ေပးလ်က္ရွိသည္။ ဒိုရီယာသည္ သမၼတေဘာ့ဆိုနာရိုအား အေဝဖန္ဆံုး ပုဂၢိဳလ္မ်ားထဲမွ တစ္ဦးျဖစ္သလို ၂၀၂၂ တြင္ သမၼတအျဖစ္ အေရြးခံရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားသူလည္း ျဖစ္သည္။
ပထမေၾကညာခဲ့သည့္ အာနိသင္ ပိုမိုထိေရာက္ေသာႏႈန္းထားသည္ ကိုဗစ္ကူးစက္ခံရၿပီးေနာက္ ကုသမႈခံယူရန္ လိုအပ္ေသာ လကၡဏမ်ားျပသေနသည့္ လူနာမ်ားအတြက္လည္း လံုေလာက္သည့္ ကုသမႈေပးႏိုင္ေၾကာင္း ဘရာဇီးအရာရွိမ်ားက ေျပာထားသည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ သီတင္းပတ္ကလည္း တာဝန္ရွိသူမ်ားက ဤေဆးသည္ သာမန္မွသည္ ျပင္းထန္လူနာမ်ားအထိ အျပည့္အဝ အကာအကြယ္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ျပတ္ျပတ္သားသားပင္ ေျပာဆိုခဲ့ေသးသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကာကြယ္ေဆး ထိုးႏွံထားေသာလည္း ကိုဗစ္ကူးစက္ႏိုင္ေျခ အသင့္အတင့္ ရွိေနေသးေၾကာင္း ေတြ႔ရွိထားသည့္ ေနာက္အုပ္စုတစ္ခု၏ ေလ့လာခ်က္ကိုမူ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားျခင္း မရွိခဲ့ၾကေပ။
ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ ကာကြယ္ေဆးဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္ပညာရွင္ တစ္ဦးျဖစ္သူ ေဒါက္တာ ဒန္းနစ္ဂ်ဲရက္ကမူ ကိုရိုနာဗက္၏ လံုၿခံဳမႈအေပၚ သံသယျဖစ္စရာမလိုဟု ဆိုသည္။ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ရရွိထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ စိတ္ေက်နပ္ဖြယ္ရာ အကာအကြယ္ကို ေပးစြမ္းႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ထပ္ေလာင္းေျပာၾကားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဤေဆးအေၾကာင္း အမ်ားျပည္သူသိေအာင္ ခ်ျပရာ၌ မေရရာမႈမ်ားႏွင့္ လြဲမွားသည့္ အျပဳအမူမ်ားက လူထု၏ယံုၾကည္မႈအေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ႏိုင္ၿပီး ကာကြယ္ေဆးအေပၚ အေျခခံသည့္ ႏိုင္ငံေရးတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကိုလည္း မီးေလာင္ရာေလပင့္ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ဟု သူမက ဆိုသည္။
“ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အားနည္းျခင္းက လူေတြရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို တကယ္ထိခိုက္ေစပါတယ္” ဟု ေဒါက္တာဂ်ဲရက္က ေျပာသည္။
“ဒီအခ်က္ကပဲ ဒီေဆးမေကာင္းဘူး ဆိုတဲ့စကားကို အားျဖည့္ေပးသလို ျဖစ္သြားတာ” ဟု သူမကဆိုေလသည္။
ေစာသႏၱာေအး
ရည္ညႊန္း - Disappointing Chinese Vaccine Results Pose Setback for Developing World, New York Times, သရုပ္ေဖာ္ပံု - Foreign Affairs
