အိမ္ေျခ ၁၂၀ ေက်ာ္ မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရေသာ ေတာင္ေပါက္ႏွင့္ ဘုရားေပါင္းေက်းရြာအား ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔က ၿဂိဳလ္တုစေလာင္းမွ ရိုက္ယူထားေသာဓာတ္ပံု။

ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာအဖြဲ႔ (AI) သည္ ရခိုင္ေဒသတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (ေအေအ) တို႔၏ ပဋိပကၡအၾကား၌ အရပ္သားမ်ား လက္လြတ္စပယ္ တိုက္ခိုက္ခံေနရသည့္ အေထာက္အထားသစ္မ်ား ရရွိထားသည္။

ယခုရရွိထားေသာ အေထာက္အထားသစ္မ်ားသည္ ကိုယ္တိုင္ႀကံဳခဲ့ရသူမ်ား၏ ထြက္ဆိုခ်က္မ်ား၊ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းမွ ရရွိထားသည့္ ဓာတ္ပံုမ်ားႏွင့္ ဗီဒီယိုဖိုင္မ်ား၊ ၿဂိဳလ္တုစေလာင္းမ်ား ရိုက္ယူထားသည့္ ဓာတ္ပံုမ်ား၊ မီဒီယာမ်ားက ေဖာ္ျပၾကသည့္ သတင္းမ်ားႏွင့္ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားထံမွ ရရွိထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ား ျဖစ္သည္။

ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ေအေအအၾကား တိုက္ပြဲမ်ား အရွိန္ေလ်ာ့လာျခင္း မရွိသလို အရပ္သားမ်ားသည္လည္း စစ္ေဘးဒဏ္ကို ခံစားေနရဆဲျဖစ္ေၾကာင္း AI အဖြဲ႔၏ ေဒသဆိုင္ရာ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး Min Yu Hah က ေျပာၾကားသည္။

“အရပ္သားေတြ ဒုကၡေရာက္မွာကို အေလးမထားတဲ့ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ လုပ္ရပ္ဟာ တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ ပိုမို ထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္လာသလို အရွက္သိကၡာမဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။” ဟု သူကဆိုသည္။

“ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနကို ႏိုင္ငံတကာရာဇဝတ္ခံုရံုး (ICC) ဆီ လႊဲေျပာင္းေပးဖို႔ အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲ ဆံုးျဖတ္သင့္တယ္” ဟုလည္း သူကဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

အရပ္သားမ်ားေနထိုင္ရာ ေနရာမ်ားအနီးတြင္ ေတြ႔ရွိရသည့္ ေျမျမွဳပ္မိုင္း ဓာတ္ပံုမ်ားအား AI အဖြဲ႔၏ လက္နက္ဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူမ်ား စစ္ေဆးခ်က္အရ ျမန္မာစစ္တပ္က အသံုးျပဳေလ့ရွိသည့္ MM2 အမ်ိဳးအစားျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။ ဤအမ်ိဳးအသားသည္ ပံုမွန္ ေျမျမွဳပ္မိုင္းထက္ အရြယ္အစားပိုႀကီးၿပီး ေပါက္ပြဲမႈအားလည္း ပိုျပင္းသည္။

ေအေအႏွင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ ႏွစ္ဖြဲ႔လံုးသည္ လူေသေစႏိုင္သည့္ လက္နက္ပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳၾကသျဖင့္ မည္သူ႔လက္နက္မ်ားျဖစ္သည္ကို သက္ေသျပရန္ မလြယ္ကူေပ။ ေအအိုင္အဖြဲ႔အေနျဖင့္လည္း ေျမျပင္တြင္ သြားေရာက္မွတ္တမ္းယူခြင့္ ရရန္ အဟန္႔အတားမ်ား ရွိေနသည္။

မၾကာေသးမီလမ်ားအတြင္း ရခိုင္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ေျမျမွဳပ္မိုင္းေၾကာင့္ ေသဆံုး ဒဏ္ရာရသူ အရပ္သား အမ်ားအျပားရွိေနေၾကာင္းကို ယံုၾကည္ေလာက္သည့္ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ဘူးသီးေတာင္တြင္ မြတ္ဆလင္ကေလးငယ္မ်ားအား ေပၚတာဆြဲျခင္းမ်ား ရွိေနေၾကာင္း ေဒသခံမီဒီယာမ်ား၏ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအရ သိရွိရသည္။

ရခိုင္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္မ်ားတြင္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ ၂၀၁၈ ဒီဇင္ဘာမွစတင္ကာ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ေသဆံုးသူ အရပ္သားစုစုေပါင္း ၂၈၉ ဦး၊ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရသူ ၆၄၁ ဦးရွိေနၿပီဟု အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုက ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ထားသည္။

သို႔ေသာ္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ ေဒသမ်ားတြင္ အင္တာနက္ ျဖတ္ေတာက္ခံထားရျခင္း၊ ျမန္မာအစိုးရက မီဒီယာမ်ား၏ သတင္းတင္ဆက္မႈကို ႏွိပ္ကြပ္မႈမ်ား ပိုမ်ားလာေနျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို အတိအက် တြက္ခ်က္၍ ရႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။

၂၀၂၀ ဇူလိုင္လတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္၏ မဆင္မျခင္ ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈႏွင့္ လက္နက္ႀကီးပစ္ခတ္မႈ မ်ားေၾကာင့္ ကေလးငယ္မ်ားအပါအဝင္ အရပ္သားမ်ား ေသဆံုး ဒဏ္ရာရမႈမ်ား ရွိခဲ့သည္ကို AI အဖြဲ႔က မွတ္တမ္းျပဳစုႏိုင္ခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာလအေစာပိုင္းတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္အလယ္ပိုင္း ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ဘုရားေပါင္းေက်းရြာႏွင့္ ေတာင္ေပါက္ေက်းရြာတို႔ကို မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္။

ကိုယ္တိုင္ႀကံဳေတြခဲ့ရသူ ဘုရားေပါင္းရြာသား ဦးေက်ာ္တင္ (အမည္လႊဲ) ၏ အဆိုအရ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ သူတို႔ရြာကို လမ္းဘက္ႏွင့္ ေတာင္ကုန္ဘက္မွ ႏွစ္ဘက္ပိတ္ တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

AI အဖြဲ႔က ရရွိထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ဆိုလွ်င္ ထိုေန႔ညေနတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ရြာသားႏွစ္ဦးကို ဖမ္းဆီးသြားသည္။ ေသနတ္ဒဏ္ရာမ်ားျဖင့္ ေသဆံုးေနသည့္ ထိုရြာသားႏွစ္ဦး၏ အေလာင္းအား ေနာက္ေန႔နံနက္တြင္ ရြာအနီးရွိ ျမစ္မွ ဆယ္ယူရရွိခဲ့သည္။

ျမန္မာစစ္တပ္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ကမူ “ရန္သူႏွစ္ဦး၏ အေလာင္းမ်ားအား ေသနတ္တစ္လက္ႏွင့္ အတူ” ဖမ္းဆီးရမိခဲ့သည္ဟု မီဒီယာမ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

AI အဖြဲ႔က ရရွိထားေသာ စက္တင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔ ၿဂိဳလ္တုစေလာင္း ဓာတ္ပံုမ်ားအရ ဘုရားေပါင္းႏွင့္ ေတာင္ေပါက္ ေက်းရြာႏွစ္ခုရွိ လူေနအိမ္ေျခ ၁၂၀ ေက်ာ္ မီးရႈိ႕ဖ်က္ဆီးခံထားရသည္ကို ေတြ႔ရသည္။

စက္တင္ဘာလ ၈ ရက္ေန႔ကလည္း ေျမပံုၿမိဳ႕နယ္ ေညာင္ကန္ေက်းရြာတြင္ လက္နက္ႀကီးက်ေရာက္ ေပါက္ကြဲၿပီး ကေလးငယ္ႏွစ္ဦးအပါအဝင္ အရပ္သား ၅ ဦးေသဆံုးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။

ဇနီးႏွင့္သမီး ဆံုးရံႈးခဲ့ရသူ ဦးေမာင္စိုး (အမည္လႊႊဲ) အပါအဝင္ ရြာသားမ်ားက ထိုအခ်ိန္၌ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ ေအေအတို႔ ေညာင္ကန္ရြာတြင္ တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားေနျခင္း မရွိဟုဆိုသည္။ ရြာထဲသို႔ က်ေရာက္ေပါက္ကြဲသည့္ လက္နက္ႀကီးသည္ ေျမပံုႏွင့္ အမ္းၿမိဳ႕နယ္စပ္ၾကားရွိ ျမန္မာစစ္တပ္ အေျခစိုက္စခန္းမွ ပစ္ခတ္လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ရြာသားမ်ားက ယူဆၾကသည္။

ကုလသမဂၢ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးရံုး (UNOCHA) က အသစ္ထုတ္ျပန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ ရခိုင္တြင္ ၂၀၁၉ ဇန္နဝါရီမွ ၂၀၂၀ စက္တင္ဘာအထိ စစ္ေဘးေရွာင္ ဒုကၡသည္စုစုေပါင္း ၈၉၅၆၄ ဦးရွိၿပီး ယာယီစခန္း ေနရာ ၁၈၀ ရွိသည္ဟု သိရသည္။

သို႔ေသာ္ ဤအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရႏွင့္ UNOCHA တို႔ ပူးေပါင္းထုတ္ျပန္သည့္ အခ်က္မ်ားအေပၚ တြက္ခ်က္ထားသာ ျဖစ္သည္။ ေဒသခံ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔မ်ားကမူ အမွန္တကယ္ စာရင္းအခ်က္အလက္မ်ားသည္ အမ်ားႀကီးပိုသည္ဟု ဆိုသည္။

ရခိုင္ႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္တို႔တြင္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တည္းက ျဖတ္ေတာက္ထားခဲ့သည့္ အင္တာနက္အား အစိုးရက ၂၀၂၀ ၾသဂုတ္တြင္ ၿမိဳ႕နယ္အခ်ိဳ႕၌ ျပန္ဖြင့္ေပးေသာ္လည္း ေနရာအမ်ားအျပားတြင္ 2G အဆင့္သာရွိၿပီး ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးျပဳႏိုင္သည့္ အဆင့္မရွိေပ။

ေအေအသည္ အင္တာနက္မွတစ္ဆင့္ လံႈ႕ေဆာ္စည္းရံုးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အေဝးထိန္းခလုတ္မ်ား အသံုးျပဳကာ မိုင္းခြဲျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္သျဖင့္ လိုအပ္ခ်က္အရ အင္တာနက္ ျဖတ္ေတာက္ရျခင္းဟု ျမန္မာအစိုးရက ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္ ေျမျပင္အေျခအေန၌မူ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္မႈေၾကာင့္ ပဋိပကၡႏွင့္ ကိုဗစ္-၁၉ ကပ္ေဘးဒဏ္မ်ားအၾကား စားနပ္ရိကၡာအကူအညီ အေရးေပၚလိုအပ္ေနေသာ ေနရာမ်ားသို႔ ဆက္သြယ္ရန္ သာမက သတင္းအခ်က္အလက္ ျဖန္ခ်ိရာတြင္လည္း အခက္အခဲ ႀကံဳေနရသည္။

အစိုးရက ထုတ္ျပန္ထားသည့္ စည္းကမ္းမ်ားေၾကာင့္ ရခိုင္ႏွင့္ ခ်င္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ စားနပ္ရိကၡာ အကူအညီမ်ား ပိတ္ပင္ခံရသည္မ်ားလည္း ရွိသည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈသည္ အလြန္ညံ့ဖ်င္းဆဲျဖစ္သည္။ မြတ္ဆလင္မ်ားသည္လည္း သြားလာလႈပ္ရွားခြင့္ အႀကီးအက်ယ္ ကန္႔သတ္ခံထားရသလို ရဲႏွင့္ စစ္တပ္က မၾကာခဏဆိုသလို ၎တို႔ကို ၿခိမ္းေျခာက္ေငြညွစ္မႈမ်ားလည္း ရွိသည္။

ျမန္မာအစိုးရအေနျဖင့္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရး အကူအညီမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ားကို အကန္႔အသတ္မရွိ သြားလာေဆာင္ရြက္ခြင့္ ျပဳသင့္သလို ရခိုင္ျပည္သူမ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈလည္း အျပည့္အဝ စီမံေပးသင့္သည္။

COVID-19 ကန္႔သတ္ခ်က္ စည္းကမ္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ ရရွိထားေသာ အာဏာႏွင့္လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားသည္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ ေဒသမ်ားတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ပိုမိုျဖစ္ပြားေအာင္ ဖန္တီးေပးသကဲ့သို႔ ျဖစ္လာမည္ကို AI အဖြဲ႔က စိုးရိမ္ပူပန္မႈရွိသည္။

မၾကာေသးမီကာလအတြင္း ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ ျမန္မာစစ္တပ္က တပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ား တိုးျမွင့္ေနရာခ်ထားမႈမ်ား ရွိလာသည့္ အေပၚတြင္လည္း AI အဖြဲ႔အေနျဖင့္ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္မိသည္။

ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းအေနျဖင့္ ရခိုင္အေရးကို က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ တိုက္တြန္း ေဆာင္ရြက္ရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ မဟုတ္ပါက မြတ္ဆလင္အေရးတြင္ သတိျပဳရန္ေနာက္က်ခဲ့သည့္ အေျခအေနမ်ိဳး ထပ္ႀကံဳရကာ အကာအကြယ္ေပးရန္ အဘယ္ေၾကာင့္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သနည္း ဆိုသည့္ေမးခြန္းႏွင့္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ရဆိုင္ရမည္ဟု Ming Yu Hah ဆိုသည္။

ေစာသႏၱာေအး
(ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာအဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္သည့္ အစီရင္ခံစာ “Myanmar: Villages burned, civilians injured and killed as Rakhine State conflict escalates” အား ေကာက္ႏုတ္ျမန္မာျပန္ဆိုသည္။)

Author: Admin