၂၀၁၉ ဇန္နဝါရီလက စစ္ေတြေလဆိပ္မွာ ေတြ႔ရတဲ့ DMG အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးေအာင္မင္းဦး။ (ဓာတ္ပံု - Reuters)

ေစာသႏၱာေအး ဘာသာျပန္ဆိုသည္။
 

ရဲအဖမ္းမခံရေအာင္ ပုန္းေရွာင္ေနရသူ ဦးေအာင္မင္းဦးကေတာ့ ႏိုဗယ္ဆုရွင္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားအစိုးရအေပၚ သူ႔ရဲ႕မေက်နပ္ခ်က္ကို ဖြင့္ဟလိုက္ပါတယ္။
“ဒီမိုကေရစီက ေသသြားၿပီ” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။
Development Media Group (DMG) သတင္းဌာနရဲ႕ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးေအာင္မင္းဦးဟာ ရိုက္တာသတင္းဌာနရဲ႕ ေမးျမန္မႈကို သူလွ်ိဳ႕ဝွက္တိမ္းေရွာင္ေနတဲ့ ေနရာကေန ေျဖၾကားေပးေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

“သူတို႔က မီဒီယာကို ပိတ္ဆို႔တယ္၊ သတင္းဌာနေတြကို ကန္႔သတ္တားျမစ္တယ္၊ သတင္းေတြကို ပိတ္ပင္တယ္၊ သတင္းေထာက္ေတြကို အျပစ္ေပးတယ္။ ႏိုင္ငံမွာ မီဒီယာဆိုတာ ဒီမိုကေရစီရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာပါ။ မီဒီယာမရွိဘဲ ဒီမိုကေရစီစနစ္က ဘယ္လိုလုပ္ ရွင္သန္ႏိုင္မွာလဲ” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ကေန လြတ္ေျမာက္လာခ်ိန္မွာ ဦးေအာင္မင္းဦးဟာ ျပည္ပမွာ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးအျဖစ္ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ လြတ္ေျမာက္မႈက သူ႔ကို အိမ္ျပန္လာေစၿပီး သတင္းမီဒီယာနယ္ပယ္ထဲကို ေရာက္လာေစခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၆ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေဒၚစုရဲ႕ NLD ပါတီ အႏိုင္ရရွိမႈနဲ႔အတူ ရာစုႏွစ္ထက္ဝက္ခန္႔ၾကာျမင့္ခဲ့တဲ့ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလည္း အဆံုးသတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအရ စစ္တပ္ဟာ လႊတ္ေတာ္မွာ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေနရာရထားသလို အသာစီးရေနတဲ့ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔အတူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေတြဟာလည္း အားေကာင္းဆဲပါ။

ျပန္ၾကားေရး ဒုဝန္ႀကီး ဦးေအာင္လွထြန္းကေတာ့ အစိုးရဟာ ဖိႏွိပ္ထားတဲ့ဥပေဒတစ္ခ်ိဳ႕ကို ဖယ္ရွားခဲ့ၿပီးျဖစ္သလို သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူခြင့္ဥပေဒနဲ႔ အမုန္းစကားတိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒေတြကိုပါ ေရးဆြဲေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

အရင္အဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သူေတြ ခ်န္ထားခဲ့တဲ့ ဆိုးေမြေတြနဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြက သူတို႔အေပၚ ပံုက်လာတာဆိုေတာ့ ပထမဦးဆံုး ဒီမိုကေရစီအစိုးရအေပၚမွာ ျပည္သူေတြ ေမွ်ာ္လင့္ထားတာေတြက အရမ္းမ်ားေနၿပီး လက္ေတြ႔မက်ဘူးလို႔ သူက ဆုိပါတယ္။

“ဒါေတြအကုန္လံုးကို ကြ်န္ေတာ္တို႔က သံုးေလးႏွစ္နဲ႔ ေျပာင္းလဲပစ္လိုက္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး” လို႔ ဦးေအာင္လွထြန္းက ရိုက္တာသတင္းဌာနရဲ႕ ေမးျမန္းခ်က္ကို အီးေမးလ္နဲ႔ ေျဖၾကားပါတယ္။ မီဒီယာနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ႑ိဳင္အၾကားမွာ ယံုၾကည္မႈနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ျမွင့္တင္ဖို႔လိုအပ္တယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

ရန္ကုန္က ေစ်းဆိုင္တစ္ခုမွာ ခ်ိတ္ဆြဲထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ဓာတ္ပံုေတြ။ (ဓာတ္ပံု - Reuters)

ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနကို တပ္မေတာ္က ထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ လႈပ္ရွားမႈေတြ မ်ားျပားလွတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူထုနဲ႔ မီဒီယာရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြဟာ ကန္႔သတ္ခံထားရဆဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီတည္ေဆာင္ေရးမွာ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ဟာ အေရးပါတဲ့အေၾကာင္းကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရဟာ အထူးအေလးေပး ေျပာၾကားခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူမ အာဏာမရခင္ကဆိုရင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ သတင္းေထာက္ေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ ဥပေဒေတြလိုအပ္တဲ့ အေၾကာင္းေတာင္ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ သူမဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရလက္ေအာက္မွာ ၿပီးခဲ့တဲ့လေတြအတြင္း တရားစြဲဆိုခံထားရသူ သတင္းသမား ၃၁ ဦးရွိေနပါၿပီ။
အရပ္သားဦးေဆာင္တဲ့ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနကလည္း DMG အပါအဝင္ သတင္းဝက္ဘ္ဆိုက္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာကို ပိတ္ဆို႔ထားပါတယ္။ သတင္းမွားေတြျဖန္႔ေဝတယ္၊ လူထုကို အေၾကာက္တရား ျဖစ္ေပၚေစတယ္ ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ပါ။

သတင္းသမား အမ်ားစုဟာ ေဒသဆိုင္ရာ လက္နက္ကိုင္အုပ္စုေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့သတင္းေတြကို တင္ျပေနၾကတာပါ။ ဦးေအာင္မင္းဦး ဆိုရင္လည္း သူ႔ဇာတိရခိုင္ျပည္နယ္က လက္နက္ကိုင္အုပ္စုနဲ႔ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္ေၾကာင့္ မတရားအသင္းဆက္သြယ္မႈ စြပ္စြဲခ်က္နဲ႔ အလိုရွိေနတာျဖစ္ပါတယ္။ သူအဖမ္းခံရရင္ ေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္အထိ က်ခံရဖြယ္ရွိပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဟာ ျပႆနာေတြမ်ားၿပီး ထိလြယ္ရွလြယ္ ေဒသေတြထဲကတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဒသမွာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးေၾကာင့္ မြတ္ဆလင္ ၇၃၀,၀၀၀ ေက်ာ္ဟာ ႏိုင္ငံက ထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။ ခုခ်ိန္မွာေတာ့ ပဋိပကၡအသစ္တစ္ခု ထပ္ေပၚလာပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ အစိုးရတပ္နဲ႔ ေအေအလက္နက္ကိုင္တပ္အၾကား လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡပါ။

စာေရးသူအမည္ မပါေစနဲ႔

စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလက္ထက္တုန္းကေတာ့ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရးနဲ႔ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈေအာက္က သတင္းသမားေတြဟာ ကိုယ့္နာမည္ကို လူသိမခံဘဲ ကေလာင္နာမည္ေတြ၊ ေျပးလႊားေရွာင္တိမ္းဖို႔ ေနရာေတြ၊ သတင္းေရးဖို႔ လွ်ိဳ႕ဝွက္ရိုက္ကူး ေမးျမန္းစံုစမ္းခ်က္ေတြ နဲ႔အတူ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေခတ္ေရာက္ေတာ့ ဒါေတြ မလိုေလာက္ေတာ့ဘူးလို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကေပမယ့္ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ သတင္းသမားေတြအတြက္ကေတာ့ ပုန္းလွ်ိဳးကြယ္လွ်ိဳး လႈပ္ရွားမႈသည္သာလွ်င္ အလံုၿခံဳဆံုးနည္းလမ္း ျဖစ္ရျပန္ပါတယ္။

DMG သတင္းဌာနဆိုရင္ သတင္းျဖန္႔ခ်ိေရး အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႔ဖို႔အတြက္ သတင္းေတြကို  ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚကို တိုက္ရိုက္တင္ေနရပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕သတင္းေထာက္ေတြဟာ သတင္းဓာတ္ပံုေတြအတြက္ ဆိုရင္ ပဋိပကၡဇုန္ထဲက ေဒသခံ အရပ္သားသတင္းသမားေတြ လွ်ိဳ႕ဝွက္ရိုက္ကူး ပို႔ေပးတာကို အားကိုးေနရပါတယ္။

အာဏာရပါတီ NLD ရဲ႕ အႀကီးတန္းပါတီဝင္တစ္ဦး ျဖစ္သလို ပါတီစာေစာင္ျဖစ္တဲ့ ဒီလႈိင္းဂ်ာနယ္အယ္ဒီတာ ျဖစ္သူ မံုရြာေအာင္ရွင္ကေတာ့ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ က်ဆင္းလာတယ္ဆိုတာကို သေဘာမတူပါဘူး။ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ က်ဆင္းလာတယ္ ဆိုတာထက္ သတင္းတင္ဆက္မႈမွာ ကန္႔သတ္ခံရတာေတြ ရွိေနတယ္လို႔ေျပာရင္ ပိုမွန္မယ္လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လူထုကလည္း သတင္းသမားေတြအေပၚ မွန္ကန္တဲ့အျမင္ရွိဖို႔ လိုအပ္ၿပီး အာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႔လည္း လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈနဲ႔ သတင္းေထာက္ကို အေရးယူမယ္ဆိုရင္ ဒီသတင္းေထာက္ရဲ႕ မူလရည္ရြယ္ခ်က္ကို ဆန္းစစ္သင့္တယ္လို႔ သူက ဝန္ခံပါတယ္။

သတင္းေထာက္တစ္ေယာက္အတြက္ မ်က္ႏွာမလိုက္၊ အေၾကာက္တရားမရွိဘဲ သတင္းေရးသားႏိုင္မယ့္ အလံုၿခံဳဆံုးေနရာဟာ ႏိုင္ငံျပင္ပပဲလို႔ လဝီဝမ္က ေျပာပါတယ္။ ဧရာဝတီသတင္းဌာနက သတင္းေထာက္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ လဝီဝမ္ဟာ ထိုင္းမွာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ၾကာ ေနထိုင္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွ ျပည္တြင္းကိုဝင္လာသူ ျဖစ္ပါတယ္။

“ကိုယ့္မ်က္စိေရွ႕မွာ ပဋိပကၡတစ္ခု ျဖစ္ေနတာကိုေတာင္ တကယ္တမ္း သတင္းေရးလို႔မရဘူး” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

“သတင္းေထာက္ေတြဟာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေတာ္လွန္ေရးသားခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ အရင္က အမ်ားျပည္သူက သူတို႔ကို ေလးစားၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အရမ္းေပၚျပဴလာျဖစ္ေနေတာ့ သူဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရကို သြားေဝဖန္မိရင္ လူထုက သတင္းေထာက္ေတြကို သံသယမ်က္လံုးေတြနဲ႔ ၾကည့္ၾကတယ္” လို႔ လဝီဝမ္ကေျပာပါတယ္။

အႏၱရာယ္မ်ားတဲ့အလုပ္

စစ္အုပ္စုက အရပ္သားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဘက္ကို အေျပာင္းအလဲမစခင္တုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ကမၻာ့သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္မွာ ေအာက္ဆံုးေနရာမွာ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၁၀ ကေန ၂၀၁၆ အတြင္း အဆင့္ ၂၀ ေက်ာ္ ျပန္လည္ျမင့္တက္လာခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ အခုေတာ့ တစ္ေက်ာ့ျပန္ ထိုးဆင္းသြားပါၿပီ။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္တုန္းက ရိုက္တာသတင္းေထာက္ႏွစ္ေယာက္ အဖမ္းခံရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ဟာဆိုရင္ သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ဆက္စပ္လို႔ အထင္ရွားဆံုးျဖစ္ရပ္တစ္ခုပါ။ (ဓာတ္ပံု - Reuters)

မြတ္ဆလင္ေတြ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈကို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ခဲ့လို႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တုန္းက ရိုက္တာသတင္းေထာက္ႏွစ္ေယာက္ အဖမ္းခံရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ဟာဆိုရင္ သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ဆက္စပ္လို႔ အထင္ရွားဆံုးျဖစ္ရပ္တစ္ခုပါ။ ဒီႏွစ္ေယာက္ကို ႏိုင္ငံေတာ္လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္ ေဖာက္ဖ်က္မႈ ဥပေဒ က်ဴးလြန္တယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီး ေထာင္ဒဏ္ ၇ ႏွစ္စီ ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

သူတို႔ႏွစ္ေယာက္ဟာ ရက္ေပါင္း ၅၀၀ အက်ဥ္းက်ခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ သမၼတရဲ႕လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာအမိန္႔နဲ႔ ျပန္လြတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တျခားသတင္းေထာက္ေတြကို တရားစြဲဆိုမႈေတြကေတာ့ ရွိေနဆဲပါ။

Voice of Myanmar (VOM) သတင္းဌာနကိုတည္ေထာင္သူ ဦးေနမ်ိဳးလင္းဆိုရင္ ျပည္ပကျပန္ဝင္လာသူတစ္ဦးပါ။ သူဆိုရင္လည္း ေအေအေျပာခြင့္ရ တစ္ဦးနဲ႔ ေမးျမန္းခ်က္ကို သူ႔ဝက္ဘ္ဆိုက္မွာ ေဖာ္ျပတဲ့အတြက္ ဖမ္းဆီးခံရၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈတိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒနဲ႔ မတ္လမွာ တရားစြဲခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒီဥပေဒဟာ ေထာင္ဒဏ္တစ္သက္တစ္ကြ်န္းအထိ ခ်မွတ္ႏိုင္တဲ့ဥပေဒ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေနမ်ိဳးလင္းကဟာ ဖမ္းဆီးခံရၿပီး ၁၀ ရက္အၾကာမွာ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲဒဏ္ေတြ ခံစားေနရတုန္းပါ။

“သတင္းေထာက္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ့္မိန္းမကေတာင္ ကြ်န္ေတာ့္ကို ရပ္သင့္ၿပီလို႔ေျပာတယ္။” လို႔ ဦးေနမ်ိဳးလင္းက ေျပာပါတယ္။
“အႏၱရာယ္အရမ္းမ်ားတယ္၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ စုမိေဆာင္းမိသမွ်လည္း အကုန္ပါသြားၿပီ။ ဒီအလုပ္လုပ္လို႔  ဘာတစ္ခုမွ ေကာင္းတာမရွိေသးဘူး” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။


ေစာသႏၱာေအး ျမန္မာျပန္သည္။
(မူရင္းေဆာင္းပါး - Refusing to be silenced, Myanmar journalists work from shadows, REUTERS)

Author: Admin