(ဓာတ္ပံု - Nikkei Asian)

ကမၻာ့အႀကီးဆံုး ဘ႑ာေရးသတင္းစာျဖစ္ေသာ ဂ်ပန္အေျခစိုက္ Nikkei Asian က ၂၀၂၀ ခုႏွစ္အတြင္းတြင္ အာရွေဒသ၌ အဆိုးဆံုးအေျခအေနအထိ ေပါက္ကြဲလာႏုိင္ေျခရွိေသာ ပဋိပကၡမ်ားကို ခန္႔မွန္းသံုးသပ္ေဖာ္ျပထားရာ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ ပဋိပကၡမ်ားလည္း ပါဝင္လ်က္ရွိသျဖင့္ DMG စာဖတ္ပရိသတ္အတြက္ ေကာက္ႏုတ္ဘာသာျပန္ဆိုကာ ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားက အေမရိကန္စစ္အေျခစိုက္စခန္းကို ဒံုးက်ည္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Reuters)

အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားတုိ႔၏ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ံဳအန္ သည္ ၎ေတာင္းဆိုထားသည့္အတုိင္း အေမရိကန္တို႔ဘက္မွ မလိုက္ေလ်ာသျဖင့္ ပို၍ ရန္လိုလာဖြယ္ရွိေနသည္။

ထိုမွတစ္ဆင့္ ေနာက္ဆက္တြဲအေနျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလာႏုိင္သည္မွာ - ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎၏ကတိကိုခ်ိဳးေဖာက္ျပီး တိုက္ခ်င္းပစ္ဒံုးက်ည္မ်ား ျပန္လည္ပစ္လႊတ္လာျပီး အေမရိကန္တုိ႔ဘက္မွလည္း ျပန္လည္တံု႔ျပန္သည့္ အေနျဖင့္ ျပင္းထန္ေသာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မ်ားခ်မွတ္ျခင္း၊ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ပူးတြဲစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားလုပ္ေဆာင္ျခင္း ႏွင့္ ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ေနရာမ်ားသို႔ ၎၏တပ္မ်ားေစလႊတ္ျခင္း တို႔ကို လုပ္ေဆာင္လာမည္ျဖစ္သည္။

ထို႔ေနာက္တြင္ေျမာက္ကိုရီးယားက ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ေစ၊ ေတာင္ကိုရီးယား အေနာက္ဘက္ကမ္းေျခရွိ ကြ်န္းတစ္ကြ်န္းကို ဗံုးၾကဲျပီး လြန္ခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုခန္႔က ၎လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည့္အတုိင္း အရပ္သားမ်ားႏွင့္ စစ္သားမ်ားကို သတ္ျဖတ္ျခင္းတို႔ လုပ္ေဆာင္လာႏိုင္သည္။ ယင္းအေျခအေနမွတစ္ဆင့္ ပဋိပကၡမ်ား ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရျဖစ္လာျပီး ထရမ့္က ေတာင္ကိုရီးယားရွိ အေမရိကန္မ်ားကို အေရးေပၚျပန္လည္ကယ္ဆယ္ရာမွ ေတာင္ကိုးရီးယား စေတာ့ေစ်းကြက္ ထိုးက်လာဖြယ္ရွိသည္။ ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတက အထူးသံတမန္တစ္ဦး ေျမာက္ကိုရီးယားသို႔ ေစလႊတ္လွ်င္လည္း ယင္းသံတမန္ကို ေျမာက္ကိုရီးယားက ဓားစာခံအျဖစ္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းလိုက္ဖြယ္သာ ရွိသည္။

ေနာက္ဆံုးအေျခအေနတြင္ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယား ႏ်ဴကလီးယားစခန္းကို တိုက္ခိုက္လာႏုိင္ျပီး ေျမာက္ကိုရီးယားကလည္း ဂ်ပန္၊ သို႔မဟုတ္ ေတာင္ကိုရီးယားရွိ အေမရိကန္စစ္စခန္းတစ္ခုခုကို တုိက္ခိုက္ရန္ ေရြးခ်ယ္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိေနသည္။

အေမရိကန္ - တရုတ္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ အေျခအေနအဆိုးဘက္သို႔ ဦးတည္သြားျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Reuters)

အေမရိကန္ႏွင့္ တရုတ္တုိ႔၏ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီမႈအတြက္ ပထမအဆင့္သေဘာတူညီမႈကို လက္မွတ္ေရးထိုးႏုိင္ေတာ့မည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း အေမရိကန္ - တရုတ္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ ေျပျငိမ္းမႈရေတာ့မည္ဟု တထစ္ခ်မွတ္ယူႏုိင္ျခင္း မရွိေသးဘဲ အေျခအေနမွာ အဆုိးဘက္သို႔ အခ်ိန္မေရြးေရာက္သြားႏုိင္ဖြယ္ ရွိေနေသးသည္။ ႏွစ္ႏုိင္ငံၾကား ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း သေဘာတူညီမႈမ်ား ရရွိထားေသာ္လည္း ယင္းအေပၚ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူမ်ားက ယံုၾကည္မႈမရွိေသးဘဲ သံသယျဖင့္ ေစာင့္ၾကည့္ေနဆဲျဖစ္သည္။ အေရးၾကီးသည့္ ႏုိင္ငံေတာ္ေထာက္ပံ့့ေငြႏွင့္ ဥာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္ဆုိင္ရာ ကာကြယ္မႈကဲ့သို႔ေသာ အေရးကိစၥမ်ားအေပၚတြင္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူမ်ားက အယံုအၾကည္မရွိ ျဖစ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီမႈဆိုင္ရာ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားသည္ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္သြားျပီး ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲသို႔ ဦးတည္သြားျပီး ႏွစ္ႏုိင္ငံစလံုးသာမက ကမၻာ့စီးပြားေရးအထိပါ ပ်က္ကပ္ၾကံဳလာႏိုင္ဖြယ္ ရွိေနျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုင္ဝမ္ေရလက္ၾကား တင္းမာမႈအတြင္း အေမရိကန္ပါဝင္လာျခင္း 

(ဓာတ္ပံု - AP)

ထိုင္ဝမ္တြင္ တရုတ္ျပည္မၾကီးမွ ခြဲထြက္ေရးဘက္သို႔ယိမ္းေသာ လက္ရွိသမၼတ ဆိုင္ယိဝမ္သည္ ဇန္နဝါရီေရြးေကာက္ပြဲ၌ ျပန္လည္အႏုိင္ရရန္ အေျခအေနေကာင္းေနသည္။ ၎၏ဒုတိယသက္တမ္းတြင္ တရုတ္တို႔၏ သည္းခံႏုိင္စြမ္းကို ေက်ာ္လြန္ေသာ ခြဲထြက္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္လာပါက ထိုင္ဝမ္ကြ်န္းဆြယ္ပဋိပကၡမွာ အေျခအေနပိုဆိုးလာႏုိင္ျပီး အဆိုးဆံုးအေနႏွင့္ ယင္းပဋိပကၡတြင္ အေမရိကန္က စစ္ေရးအရ ပါဝင္ပတ္သက္လာဖြယ္ပင္ ရွိေနသည္။

တရုတ္၏ေၾကြးၿမီျပႆနာမ်ားမွ ဆင့္ကဲရိုက္ခတ္မႈမ်ား ရွိလာႏုိင္ျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Reuters)

စီးပြားေရးအရ ကမၻာ့ဒုတိယအင္အားအၾကီးဆံုးျဖစ္ေသာ တရုတ္ႏုိင္ငံတြင္ ေၾကြးျမီဆပ္ရန္ ပ်က္ကြက္မႈမ်ားမွာ စိုးရိမ္ဖြယ္အေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိေနျပီး ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ အစိုးရႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္ေနေသာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားမွ ေၾကြးျမီဆပ္ရန္ ပ်က္ကြက္မႈမ်ားမွာ အနည္းဆံုး ၂၇ ခုအထိ ရွိခဲ့သည္။ ထိုကဲ့သို႔ေၾကြးျမီဆပ္ရန္ ပ်က္ကြက္မႈမ်ားက ဘဏ္မ်ားကို အက်ပ္အတည္း ဆိုက္ေစလ်က္လည္းရွိသည္။

၂၀၂၀ ခုႏွစ္တြင္ တရုတ္ႏုိင္ငံ၌ ေၾကြးျမီဆပ္ရန္ပ်က္ကြက္မႈမွာ စံခ်ိန္တင္ျမင့္တက္သြားႏုိင္ျပီး ထိုမွတစ္ဆင့္ စီးပြားေရးအရ ဆင့္ကဲ ရိုက္ခတ္မႈမ်ား ျပင္းထန္စြာျဖစ္ေပၚလာႏုိင္ဖြယ္ ရွိေနသည္။

ထိုင္းႏုိင္ငံတြင္ ဆႏၵျပသမားမ်ားက ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာယြတ္ကို ျဖဳတ္ခ်ရန္ႀကိဳးစားလာျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Nikkei Asian)

စစ္ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္း ထိုင္းဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ပရာရြတ္သည္ စစ္တပ္အာဏာသိမ္းျပီးေနာက္ ၎ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာသည့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ကာလအတြင္း ျပိဳင္ဘက္ကင္း ရပ္တည္လာႏုိင္ခဲ့ေသာ္လည္း ၂၀၂၀ ခုႏွစ္တြင္ ယင္းအေျခအေနမွာ အေျပာင္းအလဲျဖစ္လာႏုိင္ဖြယ္ ရွိေနသည္။

ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ပရာရြတ္ႏွင့္ ၎၏မဟာမိတ္မ်ားက ဖိႏွိပ္ထားႏိုင္ရန္ နည္းလမ္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ၾကိဳးစားေနသည့္ ၾကားမွ အတုိက္အခံပါတီမွာ လူထုၾကား အင္အားေကာင္းလာလ်က္ရွိျပီး ပရာရြတ္၏ အာဏာသက္တမ္းအတြင္း အင္အားအၾကီးဆံုး ဆႏၵျပပြဲတစ္ခုပင္ ဘန္ေကာက္ျမိဳ႕၌ ေပၚေပါက္ခဲ့ျပီးျဖစ္သည္။

လာမည့္ ဇန္နဝါရီ ၁၂ ရက္တြင္ ျပဳလုပ္မည့္ အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရး ေျပးပြဲတြင္ လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲဖြယ္ရာရွိေနသည္။ လူထုၾကားတြင္ လက္ရွိအစိုးရအေပၚ အမွန္တကယ္ေဒါသထြက္မႈမ်ား ရွိေနေၾကာင္း အတိုက္အခံပါတီ ေခါင္းေဆာင္က ေျပာၾကားထားသည္။

ျပင္းထန္လာသည့္ဆႏၵျပပြဲမ်ားက အိႏၵိယစီးပြားေရးကို ထိခိုက္လာျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Reuters)

အိႏၵိယႏုိင္ငံတြင္ မြတ္ဆလင္မ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံရာေရာက္ေသာ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒၾကမ္းကို ေရးဆြဲအတည္ျပဳလိုက္ျပီးေနာက္တြင္ ဆႏၵျပပြဲမ်ားေပၚေပါက္လာခဲ့ကာ ယခုအခ်ိန္တြင္ တစ္ႏုိင္ငံလံုးအတုိင္းအတာအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာလ်က္ ရွိသည္။

ထိုဆႏၵျပပြဲမ်ားေၾကာင့္ ျပည္တြင္းစီးပြားေရးက႑ကို ထိခိုက္လ်က္ရွိျပီျဖစ္သလို ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ား ဝင္ေရာက္မႈကိုလည္း တံု႔ဆိုင္းေစလ်က္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းကလည္း အိႏၵိယႏုိင္ငံကို ဖိအားေပးႏုိင္ရန္ ျပင္ဆင္မႈမ်ား ရွိလာေနျပီျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာအလယ္တြင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ၏ ျငိမ္းခ်မ္းေသာပံုရိပ္မွာလည္း ထိခိုက္လာဖြယ္ရာရွိေနသည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရးသည္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ အေျခအေနအရပ္ရပ္တြင္ ထိခိုက္က်ဆင္းလာႏုိင္ေျခ ရွိေနျခင္းျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေရြးေကာက္ပြဲမတုိင္မီ ပဋိပကၡအသစ္မ်ား ထပ္မံျဖစ္ပြားျခင္း

(ဓာတ္ပံု - Reuters)

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၂၀၂၀ ႏုိဝင္ဘာ၌ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားက်င္းပရန္ ရွိေနျပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္သည့္ လက္ရွိအာဏာရ NLD ပါတီသည္ ျပည္တြင္း၌ လူထုေထာက္ခံမႈ ျမင့္မားေနဆဲျဖစ္ေသာ္လည္း ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္း အလယ္တြင္မူ ျပစ္တင္ရံႈခ်မႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရလ်က္ရွိသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ မြတ္ဆလင္ (မူရင္းတြင္ ရိုဟင္ဂ်ာ ဟုေဖာ္ျပ) မ်ားအေပၚ စစ္တပ္၏ ရက္ရက္စက္စက္သတ္ျဖတ္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး သူမ၏ရပ္တည္မႈေၾကာင့္ ထိုကဲ့သို႔ ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္း၏ ဝိုင္းဝန္းျပစ္တင္မႈကို ရင္ဆုိင္ေနရျခင္းျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း လက္ရွိအေျခအေန၌ ပဋိပကၡမ်ား အဆိုးဆံုးအေျခအေနထိ ေပါက္ကြဲျဖစ္ေပၚလာႏုိင္ေျခရွိသည္မွာ ရခိုင္ ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တို႔တြင္ျဖစ္ျပီး အကယ္၍ ေရြးေကာက္ပြဲမတုိင္မီတြင္ အဓိကရုဏ္းမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားေနမည္ဆိုပါက ယင္းေဒသတို႔တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဖ်က္သိမ္းရလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။ "အေျခအေနေတြက ပိုဆိုးလာဖို႔ပဲ ရွိတယ္။ ရခိုင္ေတြအားလံုးက ၂၀၂၀ မွာ ပဋိပကၡေတြ ေပါက္ကြဲေပၚေပါက္လာႏုိင္ေျခတုိးလာျပီး မေရရာတဲ့ ရလဒ္ေတြ ထြက္ေပၚလာလိမ့္မယ္လို႔ ယံုမွတ္ထားၾကပါတယ္" ဟု ျမန္မာ့အေရးေလ့လာသံုးသပ္သူ ေဒးဗစ္မတ္သီေယဆင္ က သံုးသပ္ထားသည္။

ထိုကဲ့သို႔ အေျခအေနမ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ပံုရိပ္မွာ ႏုိင္ငံတကာအလယ္တြင္ ထပ္မံက်ဆင္းလာႏုိင္ျပီး အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားမွ မြတ္ဆလင္ဒုကၡသည္ ၇၀၀၀၀၀ ေက်ာ္၏ ေနရပ္ျပန္ေရးတုိ႔မွာလည္း ၾကန္႔ၾကာဖြယ္ရာရွိေနသည္။

ေမာင္ၿဖိဳး
(Nikkei Asian Review တြင္ေဖာ္ျပထားေသာ Asia's flashpoints: What could go wrong in 2020 ေဆာင္းပါးကို ေကာက္ႏုတ္ဘာသာျပန္ပါသည္။)

Author: Admin