ရာဗီခ်န္ဒရာကူးမား ဘာသာျပန္ဆိုသည္

ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ နိုင္ငံေတာ္အာဏာကို ရယူလိုက္သည္။ ညတြင္းခ်င္းပင္ ဦးေဆာင္နိုင္ငံေရးသမားမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္လႈပ္ရွားတက္ႂကြသူမ်ားကို ဖမ္းဆီးျခင္း၊ လမ္းမ်ားကို ပိတ္ဆို႔ျခင္း၊ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္ျခင္းမ်ား လုပ္ၿပီး အာဏာသိမ္းေၾကာင္းကို အစိုးရပိုင္ ႐ုပ္သံမွ ေၾကညာခဲ့သည္။

ေနာက္ပိုင္းသီတင္းပတ္မ်ား၌ ညမထြက္ရအမိန႔္ ထုတ္ျပန္ျခင္း၊ ဆိုရွယ္မီဒီယာမ်ားအား အသုံးျပဳခြင့္ ျဖတ္ေတာက္ျခင္း၊ လူစုလူေဝး မလုပ္ရန္ တားျမန္ျခင္း၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ႐ုံးထုတ္ျခင္းမ်ား ဆက္တိုက္ဆိုသလို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ကာ ေရြးေကာက္ပြဲအသစ္ က်င္းပမည္ဟုလည္း ေျပာသည္။ စစ္တပ္က ေနာက္ဆုံးအာဏာသိမ္းမႈမွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္တြင္ျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ခန႔္ ၾကာခဲ့သည္။

စစ္အာဏာရွင္ လက္သစ္မ်ားသည္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲကာလအတြင္းက ပုံစံမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ပုံခ်င္း မတူၾကေတာ့ေပ။ ယေန႔၌ သူတို႔သည္ တရားေရးစနစ္မ်ားကို ကေျပာင္းကျပန္ လုပ္ျခင္း၊ မဲေပးမႈကန႔္သတ္ျခင္းႏွင့္ သူတို႔ကိုအားေကာင္းေအာင္ ေထာက္ပံ့ေပးမည့္ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ား ထူေထာင္ျခင္းစသည့္ အႀကံအစည္ႀကီးမ်ားျဖင့္  ဒီမိုကေရစီကို ေနာက္ျပန္လွည့္ခိုင္းေနၾကသည္။

ဤနည္းလမ္းမ်ားသည္ ဟန္ေဂရီဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗစ္တာေအာ္ဘင္၊ တူရကီသမၼတ အာဒိုဂန္၊ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဒူတာေတး တို႔ကဲ့သို႔ သေဘာထားတင္းမာသူမ်ား ေလၽွာက္လွမ္းေနက် လမ္းေၾကာင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔သည္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ခ်ဳပ္ကိုင္နိုင္ေရးအတြက္ စည္းမၽွဥ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ားကို လုံးပါးပါးသြားေအာင္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီအား ေအာက္ေျခကေန လွိုက္စားပ်က္စီးသြားေအာင္ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ႏွင့္ တျဖည္းျဖည္း လည္ပင္းညႇစ္နိုင္စြမ္း ရွိသူမ်ား ျဖစ္သည္။

အာဏာသိမ္းမႈမ်ားသည္ သက္ဆိုးရွည္ၾက႐ုံသာမက ၿပီးခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ပိုမို ထိေရာက္ အားေကာင္းလာၾကသည္။ အီဂ်စ္စစ္တပ္သည္ ၂၀၁၃ တြင္ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ထိုင္း၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ဇင္ဘာေဘြ၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ဆူဒန္ႏွင့္ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား၊ ၂၀၂၀ ၌ မာလီတို႔တြင္ အာဏာသိမ္းမႈမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။

ေအာင္ျမင္ေသာ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားသည္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၀ အလြန္ကာလမ်ားအတြင္း ပိုမ်ားလာခဲ့သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၌လည္း လက္ရွိ၌ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီး နိုင္ငံေတာ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ ေက်ာ္ ကာလမ်ား၌ အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္ အာဏာသိမ္းရန္ႀကိဳးပမ္းမႈ စုစုေပါင္း ၇၆ ခုရွိခဲ့ေသာ္လည္း ၂၀၁၀ အလြန္ကာလမ်ား၌ ၄၇ ခုသာရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အီလီႏြိဳက္တကၠသိုလ္မွ လူမႈေရးသုေတသနအဖြဲ႕ Cline Center for Advanced Social Research က ျပဳစုထားသည့္ အခ်က္အလက္စာရင္းတစ္ခုအရဆိုလၽွင္ ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခု ဝန္းက်င္ကာလအတြင္း အာဏာသိမ္းမႈမ်ားသည္ သူ႔ေရွ႕ကာလမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားထက္ ပိုမိုေအာင္ျမင္ၾကသည္ဟု သိရသည္။ အဆိုပါ စာရင္းတြင္ ၂၀၂၀ ေနာက္ပိုင္း အာဏာသိမ္းမႈမ်ား မပါေသးေသာ္လည္း လက္ရွိအထိ အာဏာသိမ္းမႈ ၃ ခုရွိေနၿပီျဖစ္သည္။ ၎တို႔မွာ မာလီ၊ ျမန္မာႏွင့္ အာေမးနီးယား နိုင္ငံမ်ားတြင္ ျဖစ္သည္။

အာဏာသိမ္းမႈမ်ား ၾကာရွည္တည္ျမဲေစနိုင္သည့္ အေၾကာင္းရင္း အမ်ားအျပားရွိသည္။ အခ်ိဳ႕နိုင္ငံမ်ားတြင္ စစ္တပ္မ်ားသည္ အရပ္သားအဖြဲ႕အစည္း အားေကာင္းေအာင္ ကူညီေပးသည့္ ပုံစံမ်ိဳးျဖင့္ နိုင္ငံေရးကို ဝင္စြက္ျခင္းမ်ိဳး၊ သူတို႔သည္သာ နိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အဓိကက်သည့္ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ယုံၾကည္ေနျခင္းမ်ိဳး ရွိတတ္သည္။

တစ္ခ်ိန္တည္း၌ ၿပီးခဲ့သည့္ ၁၅ ႏွစ္တာအတြင္း ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ ဒီမိုကေရစီသည္ ဆုတ္ယုတ္လာေနသည္။ အေမရိကန္ကဲ့သို႔ေသာ ဒီမိုကေရစီ နိုင္ငံႀကီးမ်ားသည္လည္း အာဏာသိမ္းမႈမ်ားကို မျဖစ္စေလာက္ ဟန႔္တားမႈမ်ားသာ ရွိသည္။ သူတို႔၏ ႏႈတ္ဆိတ္မႈမ်ားက အာဏာသိမ္းၿပီး ကမၻာ့အလယ္ ဝင္ဆန႔္လိုသည့္ အႀကံသမားမ်ားကို အားတက္ေစလ်က္ရွိသည္။ ဒီမိုကေရစီ ဦးေသၽွာင္နိုင္ငံႀကီးမ်ားအဖို႔ အျခားနိုင္ငံမ်ားအေရးကို ဝင္စြက္ဖက္မည္ဆိုပါကလည္း သူတို႔၏ နိုင္ငံတြင္း ဒီမိုကေရစီက်ရႈံးမႈမ်ားက ကိုယ့္မ်က္ႏွာကိုယ္ အိုးမဲသုတ္သလို ျဖစ္ေနျပန္သျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ားကို ေျပာဆိုရာတြင္ အာနိသင္ မရွိလွေပ။

နိုင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ စစ္တပ္မ်ားသည္ သူတို႔၏ အာဏာကို မည္သည့္အခါကမၽွ အေလၽွာ့မေပးခဲ့ၾကသည္ကို ထင္ထင္ရွားရွား ျမင္ေတြ႕နိုင္သည္။ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ၁၉၉၀ အလြန္တြင္ ေသြးထြက္သံယို အာဏာသိမ္းမႈမ်ားေၾကာင့္ အရွက္ရခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းကာလမ်ားတြင္မူ ထိုင္းတပ္သည္ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ရန္ အခ်ိန္တိုင္း အသင့္ရွိေနၿပီး အာဏာသိမ္းမႈမ်ားကို ပိုမို၍ ကၽြမ္းက်င္ပိုင္နိုင္စြာ လုပ္နိုင္စြမ္း ရွိလာခဲ့သည္။ ထိုင္းနိုင္ငံတြင္ ၁၉၃၂ ေနာက္ပိုင္း လက္ရွိအခ်ိန္ထိ အာဏာသိမ္းမႈ စုစုေပါင္း ၂၂ ႀကိမ္ ရွိသည္။

ထိုင္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ ျပည္သူမ်ားအား ကတိကဝတ္မ်ားေပးကာ ႏွစ္သိမ့္ေနေသာ္လည္း တကယ္တမ္းတြင္ ထိုင္းတပ္အေနျဖင့္ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္မႈကို အျပည့္အဝ အေလၽွာ့ေပးလိုစိတ္ မည္သည့္အခ်ိန္ကမၽွ မရွိခဲ့ေပ။ မ်ိဳးဆက္သစ္ လူငယ္အရာရွိမ်ားသည္လည္း စစ္တပ္သည္ နိုင္ငံေရးတြင္ ဝင္ပါၿပီး တိုးတက္သည့္ အျမင္ရွိသည့္ ပါတီမ်ားကို ႏွိမ္နင္းမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္သင့္သည္ဟူေသာ အျမင္မ်ားျဖင့္ ေပၚထြက္လာၾကသည္။

သို႔ေစကာမူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ ဖယ္ရွားလိုက္သည့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကဲ့သို႔ နိုင္ငံေရးအျမင္မ်ား မရွိၾကေပ။ ဥပမာ ယခု ထိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ သက္ရွင္ဆင္နာဝပ္ကဲ့သို႔ နိုင္ငံေရးအျမင္ႏွင့္ ေပၚျပဴလာျဖစ္မႈ၊ သို႔မဟုတ္ ျပႆနာမ်ားကို ေျပလည္ေအာင္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္း၌ ဒီမိုကေရစီနည္းက် စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ေျဖရွင္းနိုင္စြမ္း မရွိၾကေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ၂၀၀၆ တြင္ အာဏာသိမ္းသည္၊

၂၀၁၄ တြင္လည္း ထပ္သိမ္းၿပီး စစ္တပ္ျဖင့္ ငါးႏွစ္တိုင္တိုင္ တိုက္ရိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ျပန္သည္။ ယခုလည္း ထိုင္းတြင္ အရပ္သားအစိုးရအေပၚ စစ္တပ္က ၾသဇာလႊမ္းမိုးထားဆဲ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာ့ျဖစ္စဥ္သည္လည္း ထိုင္းပုံစံႏွင့္ ဆင္သည္။ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ၂၀၁၀ အလြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ အရပ္သားအစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဘက္သို႔ ကိုယ္တိုင္ကမကထ ျပဳၿပီး ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ စစ္တပ္က ထိေရာက္ေသာ အာဏာကို ရယူထားဆဲ ျဖစ္သည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္းမ်ားသည္ ေျပာင္းလဲေရးကို အေကာင္းဆုံး ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့သူမ်ားအျဖစ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ခံယူထားၾကသည္။

သို႔ေသာ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ား၌ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကဲ့သို႔ေသာ နိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ၾသဇာတိကၠမမ်ိဳး မရွိေပ။ စစ္တပ္သည္ ကိုယ္ပိုင္ပါတီ ေထာင္သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုပါတီသည္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ရႈံးနိမ့္ခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ စစ္တပ္သည္ ေရြးေကာက္ပြဲ မသမာမႈမ်ားရွိေၾကာင္း ေၾကညာကာ ၂၀၂၁ ေဖေဖာ္ဝါရီတြင္ အာဏာသိမ္းလိုက္ေတာ့သည္။ လူထုကိုလည္း ျပင္းထန္ေသာ ကန႔္သတ္ခ်က္မ်ားထုတ္ျပန္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္သည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ အျခားေသာ ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံမ်ားက ျမန္မာ့အာဏာသိမ္းမႈကို ရႈတ္ခ်ၾကေသာ္လည္း အမ်ားစုက ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္မ်ားအတြင္း အာဏာသိမ္းမႈမ်ားအား ထိထိေရာက္ေရာက္ ထုတ္ေျပာမႈမ်ား မရွိခဲ့ေပ။ နိုင္ငံမ်ားသည္ ကိုယ့္အရႈပ္ထုပ္ႏွင့္ကိုယ္ လုံးခ်ာလည္၊ တ႐ုတ္ႏွင့္ ႐ုရွား ၾသဇာႀကီးလာမႈကိုသာ အာ႐ုံစိုက္ေနခဲ့ၾကသည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ ၁၄ ႏွစ္အတြင္း နိုင္ငံေရးစနစ္သည္ ဆက္တိုက္ က်ဆင္းခဲ့ၿပီး ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံမ်ားကလည္း အာဏာသိမ္းမႈမ်ားအေပၚ မျဖစ္စေလာက္ အာ႐ုံစိုက္မႈသာရွိခဲ့ေၾကာင္း Freedom House ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ထားသည္။

အခ်င္းခ်င္း စုစည္းရိုင္းပင္းမႈျဖင့္ အင္အားႀကီးလာလၽွင္ေတာ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိနိုင္သည္။ ဖိလစ္ပိုင္တြင္ ဒီမိုကေရစီအေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ား အားေကာင္းလာၿပီး ၁၉၈၆ တြင္ အာဏာရွင္ ဖာဒီနန္မားကို႔စ္ ျပဳတ္က်သြားခ်ိန္၌ ဖိလစ္ပိုင္စစ္တပ္သည္ ကိုေရဇြန္အကြီနိုဦးေဆာင္သည့္ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး အာဏာသိမ္းရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ႀကံစည္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္သည္ သမၼတအကြီနို၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို အားျဖည့္ၿပီး ေလေၾကာင္းအင္အား ေထာက္ပံ့ခဲ့သလို အျခားက႑မ်ားတြင္ လက္ဦးမႈရေအာင္ ကူညီေပးခဲ့သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဘာကီနာဖာဆိုနိုင္ငံ၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အာဏာသိမ္းမႈ အၿပီးတြင္လည္း အာဖရိကသမဂၢသည္ အာဏာသိမ္းသူမ်ားကို ရင္ဆိုင္ တြန္းလွန္ခဲ့သည္။ အဆိုပါအာဏာသိမ္းမႈမွာ လုံးလုံးလ်ားလ်ား အေရးနိမ့္သြားခဲ့သည္။

ကိုဗစ္ကပ္ေဘးႀကီးသည္ ကမၻာ့နိုင္ငံမ်ားအတြက္ ျပည္ပအေရးကို လွည့္မၾကည့္အားေအာင္ ဖန္တီးထားသည္။ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးခ်ယ္ခံထားရေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ကိုယ္တိုင္ပင္ လူထုက်န္းမာေရး အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားျဖင့္ လူထု၏လြတ္လပ္မႈကို ေလၽွာ့ခ်ကာ ေလာ့ေဒါင္းခ်ျခင္း၊ ခရီးသြားလာခြင့္ ကန႔္သတ္ျခင္း၊ အားကစားႏွင့္ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားအား ပိတ္ပင္ရျခင္းမ်ား ရွိလာသည္။ ကပ္ေဘးႀကီးစတင္ခ်ိန္တည္းက လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ား က်ဆင္းသြားေသာ ကမၻာနိုင္ငံေပါင္း ၈၀ ရွိသည္ဟု Freedom House အဖြဲ႕ႀကီးက ဆိုသည္။

အီဂ်စ္အာဏာသိမ္းမႈအၿပီးတြင္ အေမရိကန္သည္ ကိုင္ရိုႏွင့္ စီပြားဘက္ဆက္ဆံေရးကို အလ်င္အျမန္ပင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သလို အာဏာသိမ္းသည္ဟုပင္ အမည္တပ္မေျပာခဲ့ေပ။ ထိုင္းတြင္ဆိုလၽွင္လည္း ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အာဏာသိမ္းမႈအၿပီး၌ ထိုင္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ စစ္တပ္ေထာက္ခံသူ အုပ္စုမ်ား အာဏာရရွိေအာင္ ကုလားဖန္ထိုးထားသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပေပးခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း အေမရိကန္၊ ၾသစေၾတးလ်ႏွင့္ ဥေရာပသမဂၢအပါအဝင္ ထိုင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ နိုင္ငံမ်ားသည္ ကနဦးက ဆက္ဆံေရး ျဖတ္ေတာက္ခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ထိုင္းအား ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံႀကီးကဲ့သို႔ သေဘာထားကာ ဆက္ဆံေရးအားလုံး ျပန္တည္ေဆာက္ၿပီး အလြမ္းသင့္ခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံအား လက္ရွိဖိအားေပးေနၾကဟန္ရွိေသာ ဖိလစ္ပိုင္၊ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ ထိုင္းအစရွိသည့္ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ား အားလုံးသည္ သေဘာထားတင္းမာေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ဦးေဆာင္ေနသည့္ နိုင္ငံမ်ားခ်ည္းျဖစ္သလို ျမန္မာစစ္တပ္ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရကို တိတိပပ ေတာင္းဆိုဖိအားေပးရန္ စိတ္မဝင္စားသူမ်ားခ်ည္းျဖစ္သည္။

ဖိလစ္ပိုင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အာရွတြင္ ဒီမိုကေရစီအေရးအတြက္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သည္မ်ား ရွိသည္။ သို႔ေသာ္ လက္ရွိ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဒူတာေဒးကမူ ျမန္မာ့အေရးသည္ “ျပည္တြင္းေရး” သာျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာထားသည္။ ထိုင္းေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္လည္း ထိုအတိုင္းသာ တစ္ေလသံတည္း ထြက္ၾကသည္။ ထိုင္းႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္တို႔ေလာက္ မတင္းမာေသာ အင္ဒိုနီးရွားအစိုးရကမူ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္း ေရြးေကာက္ပြဲအသစ္ က်င္းပနိုင္မည့္ လမ္းေၾကာင္းကို အားေပးခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ထိုသတင္းမ်ားကို ျငင္းပယ္ခဲ့သည္။

အာဏာသိမ္းအၿပီး စစ္တပ္ကိုယ္ေယာင္ေဖ်ာက္ကာ ဒီမိုကေရစီဘက္သို႔ ဟန္ျပေျပာင္းလဲျခင္းကို လက္ခံမႈမ်ား ရွိေနသည္ကို ျမင္လာရသည့္အတြက္ စစ္တပ္မ်ားသည္ အာဏာသိမ္းမႈ အလြန္ကာလတြင္ ကမၻာ့အလယ္ တင့္တယ္နိုင္ေရးအတြက္ အခ်င္းခ်င္း ေလ့လာသင္ယူမႈမ်ား ရွိလာၾကပုံေပၚသည္။

မာလီတြင္ဆိုလၽွင္ စစ္အရာရွိမ်ားသည္ အရပ္သားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုံစံသို႔ ေျပာင္းကာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရန္ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က ကတိေပးခဲ့ၾကသည္။ ျပင္သစ္ကဲ့သို႔ ျပည္ပ အင္အားစုမ်ားကလည္း ထိုစကားကို ယုံၾကည္ခဲ့ၾကဟန္ေပၚသည္။ သို႔ေသာ္ စစ္တပ္သည္ ထိုအခ်ိန္တည္းက အာဏာကို လက္မလႊတ္ေတာ့ဘဲ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကိုလည္း ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္ေတာ့သည္။

ထို႔နည္းတူစြာ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယားနိုင္ငံတြင္ စစ္တပ္က ႀကိဳးကိုင္ထားသည့္ အစိုးရသည္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ား ေဆာင္ရြက္ေပးမည္ဟု ကတိေပးခဲ့ေသာ္လည္း စစ္တပ္ခ်ဳပ္ကိုင္မႈကို ေလၽွာ့ခ်ရန္ စတိသေဘာေလာက္သာ လုပ္ျပန္ခဲ့သည္။

ျမန္မာစစ္တပ္သည္ အာဏာသိမ္းမႈ အေတြ႕အၾကဳံ ရွိၿပီးသားျဖစ္သျဖင့္ ထိုအတြက္ အထူးတလည္ သင္ယူေနစရာ မလိုေတာ့ေပ။ သို႔ေသာ္လည္း လူထုဆက္ဆံေရးကို မည္ကဲ့သို႔ ကိုင္တြယ္မည္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ လမ္းေၾကာင္းကို ခ်ျပထားၿပီး မည္ကဲ့သို႔ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္မည္ကို အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းထံမွ သင္ခန္းစာ ယူထားပုံေပၚသည္။

အနီးစပ္ဆုံး အားျဖင့္ ျမန္မာစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ အရပ္သား အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ အားနည္းၿပီး စစ္တပ္ေထာက္ခံသည့္ နိုင္ငံေရးသမားမ်ား အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္တစ္ခု အသစ္ဖန္တီးနိုင္ေျခရွိသည္။ ထိုင္းစစ္တပ္သည္လည္း ထိုပုံစံအတိုင္း ၂၀၁၄ တြင္ အာဏာသိမ္းၿပီး ၂၀၁၉ တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယခုအခ်ိန္၌ ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံႀကီးမ်ားက ႀကံ့ႀကံ့ခံ ရပ္တည္ေပးလၽွင္ေတာင္မွ ထိုနိုင္ငံမ်ားသည္ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားကို အားေကာင္းေမာင္းသန္ ရႈတ္ခ်နိုင္သည့္ ၾသဇာႏွင့္ ယုံၾကည္မႈ အျပည့္အဝ ရွိၾကသည္မဟုတ္ေပ။ ဘိုင္ဒန္ဦးေဆာင္သည့္ အစိုးရသည္ ျမန္မာဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ား၏ အေမရိကန္တြင္ရွိေနသည့္ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္သည္။ အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္ စစ္ဘက္ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ အခ်ိဳ႕ကို ပစ္မွတ္ထားသည့္ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ားလည္း ခ်မွတ္သည္။

သို႔ေသာ္ လက္ရွိ အေမရိကန္၏ ဒီမိုကေရစီသည္ အနာအဆာမ်ားရွိေနသည္။ ႐ုရွားကဲ့သို႔ အာဏာရွင္ဆန္သည့္ နိုင္ငံမ်ားကလည္း အေမရိကန္၏ ဒီမိုကေရစီ က်ဆုံးခန္းကို ရယ္သြမ္းေသြးေနျပန္သည္။

ျမန္မာ့အာဏာသိမ္းမႈကို ရႈတ္ခ်ၿပီး တုံ႔ျပန္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္အဆိုကို ဒီမိုကရက္တစ္ႏွင့္ ရီပါပလစ္ကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား ပူးတြဲေဆာင္ရြက္နိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္အစိုးရ တစ္ရပ္လုံး၏ ၿခံဳငုံအလုပ္မျဖစ္မႈက ႏွစ္ပါတီ မူဝါဒခ်မွတ္မႈအတြက္ အဟန႔္အတားျဖစ္ေနျပန္သည္။

အျခားနိုင္ငံတစ္ခု၏ အားေကာင္းသည့္စစ္တပ္ကို ရပ္တန႔္ရန္ ခက္ခဲသည္ကေတာ့ အေသအခ်ာပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုစစ္တပ္မ်ားအား ရပ္တန႔္နိုင္ေၾကာင္းကို သမိုင္းတြင္ သက္ေသသာဓကမ်ားျဖင့္ ရွိထားၿပီးျဖစ္သည္။ ဖိလစ္ပိုင္တြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ အေျပာင္းအလဲမ်ား ေဖာ္ေဆာင္ၿပီး သမၼတအကြီနို တက္လာခ်ိန္၌ စစ္တပ္က အာဏာရယူမႈ အႀကိမ္ႀကိမ္ရွိခဲ့သည္။

ဖိလစ္ပိုင္ နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အာဏာသိမ္းရန္ ႀကံစည္မႈမ်ားကို အေမရိကန္ကဲ့သို႔ ျပင္ပအင္အားမ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ စုံစမ္းေထာက္လွမ္းၿပီး တားဆီးနိုင္ခဲ့သည္။ ျမန္မာ၊ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား၊ အီဂ်စ္ႏွင့္ အျခားနိုင္ငံ အမ်ားအျပား အတြက္ကေတာ့ ထိုအဆင့္ေလာက္ျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္ မလြယ္ကူေတာ့သည္မွာ ဝမ္းနည္းစရာပင္ ျဖစ္ေပသည္။
ရာဗီခ်န္ဒရာကူးမား ျပန္မာျပန္ဆိုသည္။

(မူရင္း - Why the tanks keep rolling By Joshua Kurlantzick)

Author: DMG