ကိုဗစ္လူနာတစ္ဦးကို မိသားစုဝင္တစ္ဦးႏွင့္အတူ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔က က်ီခါးေဆး႐ုံတြင္ ေတြ႕ရစဥ္။ (ဓာတ္ပုံ - Reuters)

DMG ၊ ဇြန္ ၃
ေမမိုး ဘာသာျပန္သည္။

အသက္ရႉရန္ ခက္ခဲကာ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္ေနသလို သူတို႔ကို အသက္ဆက္ေပးမည့္ ေအာက္ဆီဂ်င္လည္း အပိုမရွိသည့္ အေျခအေနျဖင့္ အိႏၵိယနယ္စပ္အနီးရွိ ေဆး႐ုံတစ္႐ုံ၌ ကိုဗစ္လူနာသစ္ ၁၉ ဦးသည္ ေဖေဖာ္ဝါရီလေနာက္ပိုင္း ပ်က္ယြင္းမႈလာေနသည့္ က်န္းမာေရးစနစ္ကို စိန္ေခၚလ်က္ရွိသည္။

သူနာျပဳေခါင္းေဆာင္ ဆရာမ Lun Za En တြင္ က်ီခါးေဆး႐ုံတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ လူနာခုနစ္ဦးကို ေန႔ေရာညပါ ျပဳစုရာတြင္ ကူညီနိုင္မည့္ ဓာတ္ခြဲခန္းပညာရွင္တစ္ဦးႏွင့္ ေဆးဝါးကၽြမ္းက်င္အကူ တစ္ဦးရွိသည္။

အမ်ားအားျဖင့္ အားေပးစကားမ်ား ေျပာျခင္းႏွင့္ ပါရာစီတေမာေပးျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

“ကၽြန္မတို႔မွာ ေအာက္ဆီဂ်င္ အလုံအေလာက္မရွိဘူး။ ေဆးပစၥည္းကိရိယာ အလုံအေလာက္မရွိဘူး။ လၽွပ္စစ္မီးမမွန္ဘူး။ အလားတူပဲ ဆရာဝန္ေတာင္မွ အင္အားအလုံအေလာက္ မရွိပါဘူး ဒါမွမဟုတ္ လူနာတင္ယာဥ္ေတာင္ ျပည့္စုံေအာင္မရွိဘူး” ဟု လူဦးေရ တစ္ေသာင္းေက်ာ္သာ ရွိေသာ ၿမိဳ႕ကေလးရွိ အသက္ ၄၅ ႏွစ္အရြယ္ ဆရာမႀကီးက ရိုက္တာကို ေျပာၾကားသည္။

“ကၽြန္မတို႔ဟာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္း ၁၁ ဦး အင္အားနဲ႔ လုပ္ရမွာကို လူသုံးဦးနဲ႔ လည္ပတ္ေနရတယ္။” ဟုလည္း သူကေျပာၾကားသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္သည့္ ေရြးေကာက္ခံအစိုးရအား ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ စစ္တပ္က ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ၿပီးေနာက္တြင္ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါစစ္ေဆးျခင္း၊ သီးျခား ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈျခင္းႏွင့္ ကုသမႈေပးျခင္းတို႔ကို အရွိန္ျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ အရပ္သား အစိုးရ၏ ကိုဗစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးစီမံခ်က္သည္ အျခားေသာ က်န္းမာေရးစနစ္မ်ားနည္းတူ လဲၿပိဳခဲ့ရသည္။

ဆရာဝန္မ်ားႏွင့္ သူနာျပဳမ်ားသည္ စစ္တပ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို ဆန႔္က်င္သည့္ အၾကမ္းမဖက္ လူထုအာဏာ ဖီဆန္ေရးလႈပ္ရွားမႈ သပိတ္ေမွာက္ဆန႔္က်င္ျခင္းတြင္ ေရွ႕တန္းကပါဝင္ခဲ့ၿပီး ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ၿပိဳပ်က္ခဲ့သည္။ ေရွ႕တန္းဆႏၵျပမႈမ်ားမွာ တစ္ခါတရံတြင္ ေသြးထြက္သံယိုမႈ မ်ားျဖင့္ ႏွိမ္နင္းခံခဲ့ရသည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕(WHO) ၏ ျမန္မာျပည္ဌာေန ကိုယ္စားလွယ္ Stephan Paul Jost က ဆရာဝန္၊ ေဆးေက်ာင္းသား ၁၃ ဦး အသတ္ခံခဲ့ရၿပီး က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း၊ ေဆးကုသမႈဆိုင္ရာ ကိရိယာ တန္ဆာပလာႏွင့္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ယာဥ္မ်ားကို တိုက္ခိုက္မႈေပါင္း ၁၇၉ ခုရွိခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ ထိုအေရ အတြက္သည္ တစ္ကမၻာလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္ ယခုႏွစ္တြင္ တိုက္ခိုက္ခံရမႈ၏ ထက္ဝက္နီးပါးျဖစ္ေနေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

ဖမ္းဆီးခံရေသာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း ၁၅၀ ဦးခန႔္ ရွိသည္။ ဆရာဝန္ႏွင့္ သူနာျပဳရာ ေပါင္းမ်ားစြာသည္ ပုဒ္မတပ္ စြပ္စြဲခံရၿပီး ဖမ္းဆီးရန္ အလိုရွိသူမ်ားစာရင္းတြင္ ပါဝင္ေနသည္။

ျမန္မာစစ္တပ္၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရသူတစ္ဦး သို႔မဟုတ္ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန တာဝန္ရွိသူတစ္ဦး ကမၽွ မွတ္ခ်က္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုမႈကို တုန႔္ျပန္ျခင္းမရွိပါ။ စစ္တပ္က ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီသည္ ကနဦးပိုင္းတြင္ ကပ္ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးကို ဦးစား ေပးေဆာင္ရြက္ရန္စီစဥ္ကာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားကို အလုပ္ျပန္ဝင္ၾကရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ေတာင္းဆိုခဲ့ေသာ္လည္း ျပန္ဝင္လာသူ အနည္းငယ္သာ ရွိခဲ့သည္။

ေရာဂါပိုး ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈ ရပ္ဆိုင္းသြားျခင္း

ျမန္မာ့စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါ ကြာရန္တင္းစင္တာတစ္ခု၏ တာဝန္ရွိသည့္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားအားလုံး လူထုအာဏာဖီဆန္ေရးလႈပ္ရွားမႈ (CDM) တြင္ ပူးေပါင္း ပါဝင္ခဲ့ေၾကာင္း ထိုစင္တာရွိ အလုပ္သမားတစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

“ထိုကာလေနာက္ပိုင္းကစၿပီး ကိုဗစ္စစ္ေဆးတဲ့ စင္တာေတြမွာ စစ္ေဆးေပးမယ့္ ဝန္ထမ္း မရွိေတာ့လို႔ လူနာ အသစ္လက္မခံေတာ့ဘူး” ဟု အမည္မေဖာ္လိုသူ အဆိုပါ အလုပ္သမားက ဆိုသည္။
အာဏာမသိမ္းခင္ တစ္ပတ္အတြင္း တစ္နိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္ တစ္ရက္လၽွင္ ကိုဗစ္စစ္ေဆးမႈမွာ ပ်မ္းမၽွအေရအတြက္အားျဖင့္ ၁၇,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိခဲ့သည္။ ထိုအေရအတြက္မွ ခုႏွစ္ရက္အတြင္း တစ္ေန႔လၽွင္ ၁,၂၀၀ ေအာက္ က်ဆင္းခဲ့ရသည္။

အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ လူနာသစ္ေတြ႕ရွိမႈႏွင့္ ေသဆုံးမႈမ်ားမွာ အလြန္အမင္း နည္းပါးသြားသျဖင့္ စစ္ေဆးမႈမ်ား တိုးျမင့္လာေသာ္လည္း ကိန္းဂဏန္း အခ်က္အလက္မ်ား အေပၚ  သံသယမ်ား ပိုမိုတိုးလာ ခဲ့ရသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ေပါင္း ၃,၂၀၀ ေက်ာ္ႏွင့္ အတည္ျပဳလူနာ ေပါင္း ၁၄၀,၀၀၀ ရွိေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

လတ္တေလာတြင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခ်ိန္ က်န္းမာေရးစနစ္သည္ အိႏၵိယ၊ ထိုင္းႏွင့္ အျခားအိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံ မ်ားတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ့ေနေသာ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါပိုးမ်ိဳးစိတ္မ်ား ကူးစက္လာနိုင္သည့္ အႏၲရာယ္ သက္ေရာက္လာနိုင္မည့္ အလားအလာအေပၚ  စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ား ျမင့္တက္ေစသည္။

ေမလအလယ္ပိုင္းကစၿပီး က်ီခါးေဆး႐ုံတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား စတင္ျပလာသည့္ လူနာမ်ား ေတြ႕ရသည္။ ေဆး႐ုံတည္ရွိရာ ေနရာသည္ အိႏၵိယနိုင္ငံႏွင့္ ၆ ကီလိုမီတာသာ ေဝးရာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း မ်ားသည္ စစ္ေဆးရန္ မေဆာင္ရြက္နိုင္ေသာ္လည္း ကူးစက္မႈႏႈန္းျမင့္ သည့္ B16172 ေရာဂါပိုးမ်ိဳးျဖစ္နိုင္သည့္ ဖ်ားနာမႈျဖစ္လာနိုင္သည္ကို စိုးရိမ္ေနၾကသည္။

ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈ၊ ကုသမႈႏွင့္ ကာကြယ္ေဆးထိုးႏွံမႈတို႔ ေဆာင္ရြက္ရန္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ မ်ားစြာ အခက္အခဲျဖစ္ေနၿပီး ပိုမိုျပင္းထန္သည့္ မ်ိဳးစိတ္သစ္မ်ား ပ်ံ႕ႏွံ့လာျခင္းအတြက္ ျပည္သူမ်ားစြာ အသက္ဆုံးရႈံးနိုင္သည့္ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ၾကဳံေတြ႕နိုင္ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကက္ေျခနီအသင္းႏွင့္ လျခမ္းနီအသင္း၏ ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမန္ေနဂ်ာျဖစ္သူ Luis Sfeir Younis ကေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေရာဂါပိုးေတြ႕ရွိမႈ တိုးလာျခင္း

က်ီခါးတြင္ ပိုးေတြ႕လူနာ ၂၄ ဦးစစ္ေဆးေတြ႕ရွိရၿပီး ခုနစ္ဦးမွာ ေရာဂါျပင္းထန္ၿပီး ေဆး႐ုံတြင္ ကုသမႈခံယူရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း Lun Za En ကေျပာသည္။ လူနာ အနည္းငယ္သာ စစ္ေဆးနိုင္ခဲ့သည့္ လကၡဏာျဖစ္သည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ က်ီခါးၿမိဳ႕နယ္အပါအဝင္ ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးရွိ ေနရာမ်ားတြင္ အိမ္တြင္ ေနထိုင္ရန္ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ား ထုတ္ျပန္ထားသည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ကလည္း အထင္ႀကီးေလးစားေလာက္ဖြယ္ အက်ိဳးရလဒ္ေကာင္းမ်ား ရခဲ့သည့္ႏွစ္မ်ားကို ေျပာင္းျပန္လွန္လိုက္သကဲ့သို႔ ႐ုတ္တရက္ ထိုးဆင္းသြားေစခဲ့သည့္ က်န္းမာေရးစနစ္၏ အခက္အခဲမ်ားကို နားလည္သိျမင္ေၾကာင္းႏွင့္ အကူအညီေပးနိုင္မည့္ ေဒသတြင္းရွိ တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ အျခားအဖြဲ႕မ်ားကို ဆက္သြယ္ ညႇိႏွိုင္းေနေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

“နိုင္ငံေရးပဋိပကၡကို ေျဖရွင္းဖို႔ နိုင္ငံေရးအဆင့္မွာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္တစ္ခု မခ်နိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒီကပ္ေဘးႀကီး ဘယ္လိုေျပလည္ လာမယ္ဆိုတာ မေရရာဘူး” ဟု Jost ကေျပာသည္။

Lun Za En ကမူ သူတို႔အဖြဲ႕သည္ လူနာမ်ား အသက္ရႈရခက္ခဲေနမႈကို သက္သာေစရန္ အေငြ႕အျဖစ္ ေျပာင္း ေပးသည့္စက္မ်ားႏွင့္ အတတ္နိုင္ဆုံး ႀကိဳးစားခဲ့ၾကေၾကာင္း ဆိုသည္။ အခ်ိဳ႕လူနာမ်ားတြင္ ေအာက္ဆီဂ်င္ ေပးသည့္စက္မ်ား ရွိေသာ္လည္း ၿမိဳ႕ကို တစ္ရက္တာအတြင္း လၽွပ္စစ္မီးေပးသည့္အခ်ိန္ ႏွစ္နာရီသာ သုံး၍ ရသည္။

ဖ်ားနာေနသည့္လူနာမ်ားကို ထားခဲ့ရန္ မျဖစ္နိုင္သျဖင့္ သပိတ္ေမွာက္မႈတြင္ မပါဝင္ရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ေၾကာင္း ဆရာမႀကီးကေျပာသည္။

“အာဏာရွင္ေတြက ကၽြန္မတို႔ လူနာေတြကို ဂ႐ုစိုက္မွာမဟုတ္ဘူး” ဟုလည္း သူမက ဆိုသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတလႊား သပိတ္ေမွာက္ဆရာဝန္မ်ားသည္ လူနာမ်ားကို ကူညီရန္ လ်ိဳ႕ဝွက္ထားသည့္ ေဆးခန္း မ်ားတြင္ ကုသရန္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အနီးဝန္းက်င္တြင္ ေဆးခန္းသုံးခုကို ျမန္မာနိုင္ငံ ၾကက္ေျခနီ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းမ်ားက ဖြင့္လွစ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ လူနာဒါဇင္မ်ားစြာ ခဏအတြင္း ေရာက္ရွိလာၾကသည္။

အေျခခံက်ေသာ ျပဳစုကုသမႈမ်ားကို ယခုနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ အတတ္နိုင္ဆုံး ျဖည့္ဆည္းေပးနိုင္သည္။

“ေဆး႐ုံေတြရဲ့ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ အစိုးရေဆး႐ုံေတြ။ Medicins Sans Frontieres (MSF) ဒါမွမဟုတ္ အျခားအဖြဲ႕ေတြ ဝင္ကူနိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဝန္အလြန္ႀကီးတယ္” ဟု  MSF အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႕အႀကီးအကဲ Marjan Besuijen က ေျပာၾကားသည္။

ျပည္သူလူထု တက္ေရာက္ကုသနိုင္ေအာင္ စစ္ေဆး႐ုံမ်ားကို ေပးခဲ့ေသာ္လည္း လူအမ်ားမွာ သူတို႔ကို ေၾကာက္ရြံျခင္း သို႔မဟုတ္ အာဏာမသိမ္းခင္ ရက္အနည္းငယ္အလိုက ျဖဳတ္ခ်ခံခဲ့ရသည့္အစိုးရ၏ စီမံခ်က္တစ္ခုျဖစ္ေသာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ေဆးထိုးႏွံျခင္းအပါအဝင္ အျခားေသာ စည္းကမ္းခ်မွတ္မႈမ်ားကို လိုက္နာရန္ ျငင္းဆန္ျခင္းမ်ားျဖင့္ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

“ကူးစက္မႈအသစ္ေတြ တစ္နိုင္ငံလုံး ျပန႔္သြားမွာကို ကၽြန္မအရမ္းစိုးရိမ္တယ္။ လူေနထူထပ္တဲ့ၿမိဳ႕ေတြမွာ ျပန႔္သြားရင္ေတာ့ ထိန္းမနိုင္သိမ္းမရ ျဖစ္ကုန္မွာ” ဟု Lun Za En က ဆိုသည္။

ေမမိုး
ရိုက္တာ သတင္းဝက္ဘ္ဆိုက္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ Myanmar COVID-19 outbreak hits health system shattered after coup ကို ျမန္မာျပန္ဆိုသည္။

Author: DMG