ေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသား မိုဟာမက္ ဘင္ဆာလ္မန္ ဟာ လူမႈေရးဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲေတြ ေဖာ္ေဆာင္လ်က္ရွိေပမယ့္ ေရွးရိုးစြဲအယူအဆေတြကေတာ့ ေဆာ္ဒီလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း ရွိေနဆဲပါ။ (ဓာတ္ပံု - AFP)

“ခ်စ္တာအျပစ္မဟုတ္ဘူးဆိုၿပီး လူေရွ႕သူေရွ႕ ေမတၱာဂုဏ္ေဖာ္က်ဴးဖို႔ မႀကံေလနဲ႔။ ဒုကၡလွလွ ေတြ႔သြားႏိုင္ပါတယ္။”

ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ရဲ႕ တင္းၾကပ္လွတဲ့ အတိတ္ကာလမွာေတာ့ ဘာသာေရးအရာရွိ (Islamic Religious Police) ေတြဟာ ႏွင္းဆီပန္းေရာင္းခ်သူေတြကအစ ဗယ္လင္တိုင္းေန႔မွာ အနီေရာင္ တိုလီမုတ္စ ေရာင္းသူေတြပါမက်န္ လိုက္ဖမ္းဖူးပါတယ္။ ပိုမိုပြင့္လင္းလာတဲ့ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ အႏၱရာယ္မ်ားလွတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခု ေဆာ္ဒီမွာ အျမစ္တြယ္စျပဳေနပါၿပီ။ ဒါကေတာ့ လူငယ္ေတြ ခ်ိန္းေတြ႔ၾကတဲ့ အေလ့အထျဖစ္ပါတယ္။

ေရွးရိုးစြဲ အစၥလာမ္မစ္ကမၻာမွာ တစ္ခ်ိန္တုန္းကေတာ့ လက္မထပ္ဘဲ ခ်စ္ကြ်မ္းဝင္ဖို႔ဆိုတာ ကိုယ့္ေသတြင္း ကိုယ္တူးတာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ရိုမီယို အေလာင္းအလ်ာေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္ရဖို႔ဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ ဖုန္းနံပါတ္ေတြကို ကားတံခါးမွာ ေရးကပ္ထားေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ခုခ်ိန္မွာေတာ့ တင္းၾကပ္မႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်လာတာနဲ႔အတူ ဘာသာေရးအရာရွိေတြဟာလည္း ၾသဇာအာဏာနဲ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ မရွိေတာ့ဘဲ ယခင္က မရွိခဲ့ဖူးတဲ့ က်ား၊မ ေရာေႏွာမႈကို ခြင့္ျပဳလာရပါတယ္။ လူငယ္စံုတြဲေတြဟာ ကဖီးဆိုင္ေတြ စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္တကူ ေတြ႔ဆံုႏိုင္ၾကပါၿပီ။

ေၾကးရတတ္ေတြဆိုရင္လည္း Twitter ၊ Snapchat နဲ႔ Swarm လို အက္ပလီေကးရွင္းေတြကတစ္ဆင့္ ခ်စ္သူရွာလာၾကပါၿပီ။

“အရင္တုန္းကဆိုရင္ ႏွင္းဆီပန္းေရာင္းတယ္ဆိုတာ မူးယစ္ေဆးေရာင္းသလိုမ်ိဳးပဲ” လို ေဆာ္ဒီလူငယ္တစ္ဦးက ေအအက္ဖ္ပီကို ေျပာပါတယ္။ 
“ဒီလိုမ်ိဳး သူစိမ္းေယာက်္ားတစ္ေယာက္နဲ႔ အတူထိုင္ဖို႔ဆိုတာ စိတ္ကူးထဲေတာင္ မထည့္ေလနဲ႔။” လို႔ သူ႔ခ်စ္သူမိန္းကေလးက ဆိုပါတယ္။

အစၥလာမ္မစ္ယဥ္ေက်းမႈ ထံုးတမ္းစဥ္လာကို အေလးထားလြန္းတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုအဖို႔ေတာ့ အိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ခ်စ္ကြ်မ္းဝင္ဖို႔ ဆိုတာ ယဥ္ေက်းမႈေထာင္ေခ်ာက္ႀကီးတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏိုင္ငံေတြမွာက လက္ထပ္ထိမ္းျမားမႈကို မိသားစုထဲက အေရးပါအရာေရာက္သူ လူႀကီးေတြကသာ စီစဥ္ႀကီးၾကပ္ေလ့ရွိတဲ့အတြက္လည္း ခ်စ္သူစံုတြဲေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ တရားမဝင္ခ်စ္ဇာတ္လမ္းကို လူႀကီးေတြမသိေအာင္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ထားၾကရပါတယ္။

ေဆာဒီအာေရဗ်ရဲ႕ လူငယ္အမ်ားစုဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ေျပာင္းလဲႏိုင္စြမ္းထက္ ေက်ာ္လြန္ေနတဲ့ လူမႈေရးလြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ ဘဝႏွစ္မ်ိဳးနဲ႔ ရွင္သန္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနရတယ္ ဆိုတာကို ဒီလိုမ်ိဳး တိတ္တိတ္ပုန္း ခ်ိန္းေတြ႔မႈေတြက ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

ဆာမီရာလို႔ေခၚတဲ့ အသက္ ၂၇ အရြယ္ စာရင္းကိုင္ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္ ဆိုရင္ တစ္ခါတုန္းက သူ႔ရည္းစားကိုေပးလိုက္တဲ့ ေမြးေန႔ကဒ္နဲ႔ လက္ေဆာင္ေတြကို ရည္းစားရဲ႕ မိခင္ျဖစ္သူ ျမင္သြားလို႔ အႀကီးအက်ယ္ တုန္လႈပ္သြားဖူးပါတယ္။ ေမြးေန႔ကဒ္မွာက သူ႔လက္ေရးနဲ႔ ေရးထားတာေတြလည္း ပါသြားတဲ့အတြက္ သူ႔မိသားစုအေၾကာင္းကို သိသြားႏိုင္လို႔ပါ။

မိသားစုတစ္စုရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိုမိသားစုဝင္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ရဲ႕အိမ္ေထာင္မႈနဲ႔ တြဲဖက္ဆံုးျဖတ္ၾကတဲ့ အသိုင္းအဝိုင္းတစ္ခုအဖို႔ေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ရပ္မ်ိဳးကေန မိသားစုဝင္ေတြရဲ႕ ေဒါသူပုန္ထျခင္း ခံရႏိုင္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြခ်င္း သာမန္ခင္မင္မႈကတစ္ဆင့္ လနဲ႔ခ်ီတည္ေဆာက္ခဲ့ရတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ ခ်စ္ဇာတ္လမ္းလည္း ပ်က္စီးသြားႏိုင္ပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕ရည္းစားကေတာ့ အေမျဖစ္သူကို ဖံုးဖိေျပာႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီအေၾကာက္တရားကတစ္ဆင့္ သူတို႔စံုတြဲဟာ လြတ္လပ္မႈကို မက္ေမာစိတ္ ပိုမ်ားလာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အလုပ္ကိစၥကို အေၾကာင္းျပၿပီး ဒူဘိုင္းမွာ သီတင္းပတ္နဲ႔ခ်ီၾကာေအာင္ ခ်ိန္းေတြ႔ၾကတဲ့အထိ ျဖစ္သြားပါတယ္။

“ေဆာ္ဒီက လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းမွာ ပိုမိုပြင့္လင္းလာၾကပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ အခ်စ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ေတာ့ လူတိုင္းက မုသား သံုးေနၾကတုန္းပဲ။ လူေတြက လြယ္လြယ္နဲ႔ လက္ညွိဳးထိုးတတ္ၾကတယ္ေလ။” လို႔ ဆာမီရာက ေျပာပါတယ္။

ေဆာ္ဒီရဲ႕ ထီးနန္းအရိုက္အရာကို ဆက္ခံမယ့္ အိမ္ေရွ႕မင္းသား မိုဟာမက္ ဘင္ ဆာလ္မန္ ဟာ သေဘာထားတင္းမာတဲ့ အစၥလာမ္အယူအဆေတြကို ဆန္႔က်င္ၿပီး လူမႈေရးဆိုင္ရာ ကန္႔သတ္တားျမစ္ခ်က္ ေတြကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ ႀကီးမားတဲ့ အေျပာင္းအလဲတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဗယ္လင္တိုင္းေန႔လို အထိမ္းအမွတ္မ်ိဳးကို ဆန္႔က်င္တဲ့ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး မင္းသားဆာလ္မန္ဟာ ရုပ္ရွင္ရံုဖြင့္ေပးတာ၊ ပါတီပြဲေတြ က်င္းပခြင့္ေပးတာမ်ိဳး ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ေဆာ္ဒီမွာ က်ားမခြဲျခားမႈတံတိုင္းႀကီး ယိုင္နဲ႔လာတာနဲ႔အမွ် ဂီတပြဲေတာ္ေတြမွာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ပုခံုးေပၚ လက္တင္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ ကခုန္ေနတဲ့ျမင္ကြင္းမ်ိဳးလည္း ျမင္လာရပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္အထိ စိတ္ကူးထဲေတာင္ မထည့္ႏိုင္တဲ့ အျပဳအမူမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

ၾသဇာအာဏာ က်ဆင္းလာမႈနဲ႔အတူ ဘာသာေရးအရာရွိေတြ အားေပ်ာ့သြားေပမယ့္ ေဆာ္ဒီမိသားစုေတြနဲ႔ ျပည္သူအမ်ားစုရဲ႕ အယူအဆေတြကေတာ့ ရပ္မသြားပါဘူး။ ေရွးရိုးစြဲအယူအဆေတြ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုအဖို႔ အေနာက္တိုင္းစတိုင္ ေျပာင္းလဲခ်က္ေတြကို ကန္႔သတ္မႈေတြဟာ ရွိေနဆဲပါ။

ေစ်းဆိုင္နဲ႔ အမ်ားျပည္သူပိုင္ေနရာေတြမွာ လွည့္လည္စစ္ေဆးေနတဲ့ ဘာသာေရးအရာရွိေတြ။ (ဓာတ္ပံု - AFP)

ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ရဲ႕ တင္းၾကပ္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အရ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အုပ္ထိန္းခံ မွီခိုအဆင့္မွာသာရွိၿပီး လက္ထပ္ျခင္း၊ ကြာရွင္းျခင္း၊ ခရီးသြားျခင္း၊ အလုပ္ရွာျခင္း၊ ခြဲစိတ္ကုသျခင္းလို ကိစၥမ်ိဳးေတြအစ ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ အုပ္ထိန္းသူ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ရမွ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိပါတယ္။

အသက္ ၂၀ ေက်ာ္ ေဆာ္ဒီမိန္းကေလးတစ္ေယာက္ဆိုရင္ သူ႔အစ္ကိုဟာ သူ႔ဖုန္းထဲမွာ ေျခရာခံေဆာ့ဖ္ဝဲ ထည့္ထားတယ္လို႔ေတာင္ သံသယရွိေနပါတယ္။ သူမရဲ႕အစ္ကိုဟာ စည္းကမ္းတင္းၾကပ္လြန္းသူ တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းတစ္ဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

“ေဆာ္ဒီလူငယ္ေတြဟာ အေဟာင္းနဲ႔အသစ္ၾကားမွာ ေခ်ာင္ပိတ္မိေနတယ္။” လို႔ လူမႈဖြံ႔ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ႏိုအာဆိုသူ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။ 
“ခ်ိန္းေတြ႔တယ္ဆိုတိုင္း အက်င့္မေကာင္းဘူးလို႔ သတ္မွတ္လို႔မွ မရတာ။” လို႔ သူကဆိုပါတယ္။

ေဆာ္ဒီမွာ အိမ္ေထာင္မျပဳဘဲ၊ ဖခင္မေပၚဘဲ ကေလးေမြးရင္လည္း အျပစ္ဒဏ္ ေပးခံရပါတယ္။ 
လက္မထပ္ေသးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အပ်ိဳစင္ျဖစ္ရမယ္ ဆိုတဲ့ စာနဲ႔ခ်မေရးထားတဲ့ လူမႈေရးသတ္မွတ္ခ်က္ေတြလည္း ေဆာ္ဒီမွာ ရွိေနဆဲပါ။

ဒီအေနအထားေတြဟာ အိမ္ေထာင္မျပဳဘဲ တစ္ကိုယ္ေရတစ္ကာယ ေနသူ အမ်ိဳးသားေတြကိုလည္း အခက္ေတြ႔ေစပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြကို ေရွာင္ရွားလိုတဲ့ ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အတူေနျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး တစ္ျခားနည္းလမ္း တစ္ခုခုနဲ႔သာ အေပ်ာ္ရွာၾကရတဲ့ အေနအထားကို ေရာက္လာလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿမိဳ႕ႀကီးျပႀကီးေတြမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ ရွိလာတယ္ဆိုေပမယ့္ ဒီအေျပာင္းအလဲေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဇနီးေကာင္း၊ မိခင္ေကာင္း ျဖစ္တည္မႈကို က်ဆင္းေစတယ္လို႔ ယူဆၾကတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေဆာ္ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ေနရာတကာ က်ား၊မ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေအာက္မွာ ဇက္ႀကိဳးတပ္ခံထားရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အာရပ္ကမၻာမွာေတာ့ အိမ္ေထာင္မျပဳဘဲ ခ်စ္ကြ်မ္းဝင္တယ္ဆိုတာ ဥပေဒနဲ႔ၿငိစြန္းတဲ့ ျပစ္မႈတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကန္႔သတ္ခ်က္ေတြဟာ အျခားတစ္ဘက္မွာေတာ့ ၿခိမ္းေျခာက္ေငြညွစ္ခံရတဲ့ အႏၱရာယ္မ်ိဳး ေပၚလာေအာင္ မီးေမႊးသလိုလည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။

တင္းၾကပ္တဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးလာတာနဲ႔အမွ် ေဆာ္ဒီအာေရဗ်မွာ လူျမင္ကြင္းမွာ ေရာေထြးယွက္တင္ ရွိေနတဲ့ လူငယ္စံုေတြေတြ ပိုမ်ားလာေနပါတယ္။ အႏၱရာယ္မ်ားေပမယ့္ ဒီယဥ္ေက်းမႈဟာ စတင္အျမစ္တြယ္ေနပါၿပီ။ (ဓာတ္ပံု - AFP)   

“စံုတြဲေတြ ျပႆနာတက္ၿပီး လမ္းခြဲရတာမ်ိဳးဆိုရင္ အရမ္းစိုးရိမ္ရတယ္။ ကြ်န္မကို ဓာတ္ပံုေတြ ဗီဒီယိုေတြ ရိုက္ထားလိုက္ရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ကြ်န္မအေဖကို ေျပာလိုက္တာမ်ိဳး၊ အိမ္ကို ေရာက္လာတာမ်ိဳး ဆိုရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ အမ်ိဳးသမီးေတြက အေၾကာက္တရားနဲ႔ ရွင္သန္ေနရတာ။” လို႔ ဆာမီရာက ေျပာပါတယ္။

ေခတ္သစ္အခ်စ္ဇာတ္လမ္းက အမ်ိဳးသားေတြအတြက္လည္း အႏၱရာယ္ကင္းတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အခန္းငွားတဲ့ စံုတြဲေတြကို ဟိုတယ္ကမသကၤာရင္ လက္ထပ္ၿပီးသားျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသေတြ ေတာင္းေလ့ရွိပါတယ္။ ဟိုတယ္အခန္းေလးတစ္ခန္း ငွားဖို႔အေရးကို စိုးရိမ္ေသာကအျပည့္နဲ႔ စီစဥ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။

“စိတ္ခ်လက္ခ် ခ်ိန္းေတြလို႔ရတဲ့ေနရာဆိုလို႔ ကိုယ့္ကားပဲရွိမယ္ထင္တယ္။” လို႔ အသက္ ၂၅ ႏွစ္အရြယ္ နက္ဆာဆိုတဲ့ ေဆာ္ဒီလူငယ္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

ခ်စ္တာအျပစ္မဟုတ္ဘူးဆိုၿပီး လူေရွ႕သူေရွ႕ ေမတၱာဂုဏ္ေဖာ္က်ဴးဖို႔ မႀကံေလနဲ႔။ ဒုကၡလွလွ ေတြ႔သြားႏိုင္ပါတယ္။

ေစာသႏၱာေအး
(AFP, Independent, NBC သတင္းေဆာင္းပါးမ်ားမွ ထုတ္ႏုတ္ဘာသာျပန္ဆိုပါသည္။)

Author: Admin