ဓာတ္ပုံ - AFP

DMG ၊ ႏိုဝင္ဘာ ၁၃

(ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး)

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေက်ာက္မ်က္ေစ်းကြက္ အလုပ္မျဖစ္တာ လေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် ျမန္မာေက်ာက္ကုန္သည္ေတြဟာ ေက်ာက္မ်က္ေရာင္းခ်ေရးမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ကို သတိထားေနရသလို ေျပာက္က်ား တိုက္ခိုက္မႈေတြကိုလည္း ထိတ္လန႔္ေနရပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ေဖေဖာ္ဝါရီ အာဏာအေျပာင္းအလဲ ျဖစ္စဥ္တည္းက ျပည္တြင္း ပဋိပကၡေတြဟာ ပရမ္းပတာ ျဖစ္ပ်က္ေနပါတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္ဟာ ျပည္တြင္း ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈေတြကို ႏွိမ္နင္းဖို႔ ႀကိဳးစားေနၿပီး တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ စီးပြားေရးကလည္း ကပ္ဆိုက္ေနပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန႔္မွာ ယခင္တည္းက ကိုဗစ္ကပ္ေဘးေၾကာင့္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈေတြ အခက္ႀကဳံေနရခ်ိန္မွာ ေက်ာက္စိမ္းတြင္း အနီးတစ္ဝိုက္မွာ တိုက္ပြဲရွိလာတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံအတြက္ ဝင္ေငြအမ်ားအျပား ရွာေပးေနတဲ့ ထုတ္ကုန္အတြက္ ေထာက္ပံ့ေပးႏိုင္မႈ ျပတ္လပ္လာပါတယ္။

ျမန္မာဟာ ကမာၻ႔ေက်ာက္စိမ္း အမ်ားဆုံး ထြက္ရွိရာေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ေက်ာက္စိမ္းေစ်းကြက္ဟာ အိမ္နီးခ်င္းတ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဧရာမဝယ္လိုအားနဲ႔ လည္ပတ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္အမ်ားစုဟာ မႏၲေလးၿမိဳ႕ကတစ္ဆင့္ ျဖတ္သန္းပါတယ္။

အခုေတာ့ မႏၲေလးက ေက်ာင္းမ်က္ရတနာ ေရာင္းဝယ္ေရးစခန္း (မႏၲေလးေက်ာက္ဝိုင္း) ဟာ တိတ္ဆိတ္ေနပါတယ္။

“စီးပြားေရးက လုံးလုံးကိုမေကာင္းတာ” လို႔ ေက်ာက္ကုန္သည္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။ ကပ္ေဘးေၾကာင့္ ပင္မေက်ာက္စိမ္းေစ်း ပိတ္လိုက္တဲ့အတြက္ သူဟာ လမ္းေဘးမွာ လေပါင္းမ်ားစြာ ေက်ာက္ေရာင္းခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“တခါတခါက်ေတာ့ စစ္သားေတြ ပတၱေရာင္လွည့္ခ်ိန္နဲ႔ တိုးရင္ လူေတြက ေၾကာက္ၿပီးေျပးၾကတာ.. တစ္ေယာက္ေျပးရင္ အကုန္ ေျပးၾကေတာ့တာပဲ။ ဒီေတာ့ စစ္သားေတြက ေသနတ္ေဖာက္ၿပီး သတိေပးတယ္” လို႔ သူကေျပာပါတယ္။
အသက္ကိုဖက္နဲ႔ထုပ္

မႏၲေလးေက်ာက္ဝိုင္း ျပန္ဖြင့္ၿပီး ႏွစ္ရက္ၾကာေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြဟာ အခြန္ေတြစေကာက္ပါတယ္။ ဒီနည္းလမ္းဟာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ၾကာျမင့္လာၿပီျဖစ္တဲ့ ျပည္တြင္းစစ္မွာ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ ႏွစ္ဘက္လုံးအတြက္ ဝင္ေငြရွာေပးတဲ့ လမ္းေၾကာင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ သူ႔အေပါင္းအပါအေတြကို ပိုက္ဆံမေပးဘဲ ေက်ာက္မ်က္ဝယ္ယူဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ပဲလို႔ Global Witness အဖြဲ႕ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရပါတယ္။
ျမန္မာစစ္တပ္ကို တုံ႔ျပန္ခုခံမႈေတြ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္လာတာနဲ႔အမွ် ေက်ာက္အေရာင္းအဝယ္ဟာလည္း အႏၲရာယ္အသစ္တစ္မ်ိဳး ႀကံဳလာရပါတယ္။

ေက်ာက္ဝိုင္းျပန္ဖြင့္ၿပီး ရက္ပိုင္းအၾကာမွာပဲ မႏၲေလးက PDF အဖြဲ႕ျဖစ္တဲ့ Generation-Z Power အဖြဲ႕က ေက်ာက္မ်က္ေရာင္းဝယ္ေရး ဆက္လုပ္ေနမယ္ဆိုရင္ အသက္အႏၲရာယ္ ရွိႏိုင္တယ္လို႔ သတိေပးခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ထုတ္ျပန္ၿပီး ရက္ပိုင္းအၾကာမွာပဲ ေက်ာက္ဝိုင္းအနီးမွာ ဗုံးေပါက္ကြဲမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈ မရွိေပမယ့္ အေရာင္းအဝယ္ ဆက္လုပ္ေနမယ္္ဆိုရင္ ဗုံးေတြ ထပ္ေဖာက္ခြဲမယ္လို႔ Generation-Z Power အဖြဲ႕က သတိေပးပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ေက်ာက္ဝိုင္းမွာေတာ့ အရင္ကလိုပဲ လႈပ္လႈပ္ရွားရွားနဲ႔ ျပန္လို႔ အသက္ဝင္စျပဳေနပါၿပီ။

တ႐ုတ္အစိုးရဟာ ကပ္ေဘးနဲ႔ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္က တိုက္ပြဲေတြေၾကာင့္ ျမန္မာနယ္စပ္ဂိတ္ကို ပိတ္ထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေက်ာက္မ်က္ဝယ္လိုအားက ရွိေနဆဲ ျဖစ္တဲ့အတြက္ တ႐ုတ္က ေက်ာက္အဝယ္ေတာ္ေတြဟာ မတည္ၿငိမ္မႈကို အသုံးခ်ၿပီး ေစ်းႏွိမ္ဝယ္ယူတာေတြ လုပ္လာပါတယ္။

“ကိုဗစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေၾကာင့္ သူတို႔က ေစ်းတအားႏွိမ္ၿပီးဝယ္တယ္” လို႔ အသက္ ၆၂ ႏွစ္အ႐ြယ္ ေက်ာက္ေရာင္းသမားတစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။
“ဒါေပမဲ့ ကြၽန္္ေတာ္တို႔မွာ ေ႐ြးစရာမရွိဘူးေလ။ ေစ်းကြက္မွာ သူတို႔ကို လိုအပ္တယ္။ သူတို႔မဝယ္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ မေရာင္းရရင္ ဒီစီးပြားေရးအတြက္ ရပ္တည္ဖို႔ေနရာ ရွိေတာ့မွာမဟုတ္ဘူး” လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

တ႐ုတ္အဝယ္ေတာ္ေတြ တည္းခိုေလ့ရွိတဲ့ ဟိုတယ္ေတြဆီ လွည့္လည္သြားလာၿပီး လေပါင္းမ်ားစြာ ေက်ာက္ေရာင္းခဲ့ရသူ ဦးမ်ိဳးမင္းေဇာ္ကလည္း “ေစ်းေတြက ထိုးက်ေနတာ” လို႔ ေျပာပါတယ္။
“အရင္က ၁၀ သိန္းေလာက္တန္တာကို အခု ၅ သိန္းေလာက္နဲ႔ ေရာင္းရတယ္” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

အရင္ကေတာ့ ဖားကန႔္ကထြက္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္း ရ၀ ကေန ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိဟာ မႏၲေလးဘက္ကို တရားဝင္လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ေရာက္မလာေတာ့ဘဲ တ႐ုတ္ျပည္ဘက္ကိုဘဲ ေမွာင္ခိုလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဝင္သြားတယ္လို႔ Global Witness အဖြဲ႕က ေဖာ္ျပပါတယ္။

အခုကေတာ့ ေက်ာက္စိမ္းတြင္းေတြ နားတစ္ဝိုက္မွာလည္း တိုက္ပြဲေတြ ရွိလာတဲ့အတြက္ အဲဒီက အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိဖို႔ ပိုမိုခက္ခဲသြားၿပီလို႔ Global Witness အဖြဲ႕က အႀကီးတန္း အစီအစဥ္မႉး ဟန္နာဟင္းစထ႐ြန္းက ေျပာပါတယ္။

“ဝယ္လိုအားမ်ားၿပီး ထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္း နည္းေနတဲ့အတြက္ တ႐ုတ္ဘက္မွာလည္း ေစ်းႏႈန္းေတြ ျမင့္တက္ေနတယ္လို႔ ကြၽန္မတို႔ ၾကားရပါတယ္” လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။
မႏၲေလးၿမိဳ႕ တစ္ဖက္ကမ္းက ေက်ာက္စိမ္းပုတီးေလးေတြ ေရာင္းခ်သူ  ေဒၚသႏၲာအတြက္ကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ ထုတ္ကုန္ေတြကို ျပည္တြင္းကလူေတြကို ေရာင္းခ်ရတာ ပိုအႏၲရာယ္ ႀကီးတာၿပီလို႔ ေျပာပါတယ္။

“ေစ်းကိုသြားရတာ စိုးရိမ္ရတယ္” လို႔ သူက ေအအက္ဖ္ပီကို ေျပာပါတယ္။
“လူတိုင္းက ဘယ္အခ်ိန္ ဗုံးထေပါက္မလဲပဲ ေၾကာက္ေနၾကရတာ… ဒါေပမဲ့ ဝမ္းေရးကလည္း ရွိေသးေတာ့ မသြားလို႔မရဘူး”  လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ႏိုဝင္ဘာလ ၄ ရက္ေန႔မွာ မႏၲေလးေက်ာက္ဝိုင္းမွာ ဗုံးတစ္လုံးေပါက္ကြဲၿပီး ရဲတစ္ေယာက္ ေသဆုံးသြားပါတယ္။ အဲဒီေန႔မွာပဲ အာဏာပိုင္ေတြက ႏိုဝင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔အထိ ေက်ာက္ဝိုင္းအတြင္း မဖြင့္ေသးတဲ့ ဆိုင္ခန္းေတြကို ယာယီပိတ္သိမ္းမယ္လို႔ ေၾကညာပါတယ္။ ႏိုဝင္ဘာ ၅ ရက္ေန႔ ေရာက္ေတာ့ ဗုံးတစ္လုံး ထပ္မံေပါက္ကြဲခဲ့ပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတာ့ ေဘးၾကပ္နံၾကပ္ ျဖစ္ေနၿပီ” လို႔ ေအာင္ေအာင္ (အမည္လႊဲ) က ေအအက္ဖ္ပီကို ေျပာပါတယ္။
“ဆိုင္မဖြင့္ရင္ ဆိုင္ခန္းေတြ ပိတ္သိမ္းခံရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ PDF ေတြကလည္း ေစ်းထဲမွာ အေရာင္းအဝယ္ မလုပ္ဖို႔ေျပာတယ္” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

Author: DMG