ဓာတ္ပုံ - Reuters

DMG ၊ ဩဂုတ္ ၁၇
ေမမိုးဘာသာျပန္သည္။

ဥေရာပတစ္ခြင္၌ ေနထိုင္မႈပုံစံမ်ား ပုံမွန္အေနအထားသို႔ တျဖည္းျဖည္း ျပန္ေရာက္လာခ်ိန္တြင္ ကိုဗစ္ ေလာ့ေဒါင္းကာလအတြင္း “ဆင္ျခင္ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္းကင္းမဲ့” သည့္အခ်ိန္ကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရသူမ်ားက အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေပၚ ေသေစႏိုင္သည္အထိ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျမင့္တက္လွ်က္ရွိေၾကာင္း ေအအက္ဖ္ပီ သတင္းတစ္ရပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

အဆိုပါ အၾကမ္းဖက္မႈ က်ဴးလြန္သူမ်ား၏ ႐ုပ္ပုံမ်ားမွာလည္း ေခါင္းႀကီးသတင္းမ်ားတြင္ ေနရာယူေနၾကသည္။ ကြဲကြာ ေနေသာခင္ပြန္းေဟာင္း၏ အရွင္လတ္လတ္မီးရႈိ႕ျခင္းကိုခံခဲ့ရသည့္ ျပင္သစ္အမ်ိဳးသမီး Chainez ၊ ဆြီဒင္တြင္ ေႏြဦးေပါက္ သုံးပတ္တာအတြင္း အသတ္ခံခဲ့ရသည့္ အမ်ိဳးသမီးငါးဦး စသူတို႔၏ ဓာတ္ပုံမ်ားမွာ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား သတင္းထုတ္လႊင့္ခ်က္မ်ားတြင္ ထိတ္လန႔္ဖြယ္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။

၂၀၂၁ ခုႏွစ္အတြက္ တရားဝင္စာရင္းအင္းမ်ား ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ဥေရာပႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕၏ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ထိုအခ်က္ကို မျငင္းႏိုင္ေပ။  ဥပမာအားျဖင့္ စပိန္တြင္ ႏိုင္ငံ၏ အေရးေပၚကာလၿပီးဆုံးခဲ့သည့္ ေမလ မွစ၍ သုံးရက္လွ်င္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးႏႈန္း အသက္ဆုံးခဲ့ရသည္။ ယင္းမတိုင္ခင္ကမူ တစ္ပတ္လွ်င္ ပ်မ္းမွ်အမ်ိဳး သမီးတစ္ဦးသာ ေသဆုံးမႈရွိခဲ့သည္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယံတြင္ ဧၿပီလကုန္ပိုင္းမွစ၍ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး ၁၃ ဦး ေသဆုံးခဲ့ရာ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္လုံးတြင္ ၂၄ ဦးသာ ေသဆုံးခဲ့မႈႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ႏိုင္သည္။

ျပင္သစ္တြင္မူ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ အမ်ိဳး သမီး ၅၆ ဦး အသတ္ခံခဲ့ရၿပီး လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္ အလားတူအခ်ိန္ကာလတြင္ ၄၆ ဦးသာ ေသဆုံးမႈရွိခဲ့ေၾကာင္း အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား(NGO) ၏ အခ်က္အလက္မ်ားက ေဖာ္ျပေနသည္။

“အမ်ိဳးသမီးေတြက လြတ္လပ္ခြင့္ပိုရၾကလာေတာ့ အၾကမ္းဖက္ရန္လိုသူေတြက သူတို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္းမရွိ ေတာ့သလို ခံစားလာရတဲ့အတြက္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို အားကုန္သုံးၿပီး တုံ႔ျပန္ လုပ္ေဆာင္လာၾကတယ္” ဟု စပိန္အစိုးရ က်ား၊မ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ Victoria Rosell က ဆိုသည္။

“ဒီလေတြမွာ ကိန္းဂဏန္းေတြ တိုးလာတာရွိတယ္။ အခု ေျဖေလ်ာ့မႈေတြလုပ္လိုက္ေတာ့ ေနာက္ကြယ္မွာ ရွိေနၿပီးသား ကပ္ေရာဂါတစ္ခုကို ထပ္ေတြ႕ရေတာ့တာပဲ၊ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈေပါ့”ဟု Victoria ကဆက္ေျပာသည္။

အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈကို တိုက္ဖ်က္ရန္ အထူးေရးဆြဲထားသည့္ ဥေရာပ၏ ပထမဆုံး ဥပေဒကို စပိန္ႏိုင္ငံ တြင္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ က ျပဌာန္းခဲ့သည္။ ၎တြင္ က်ဴးလြန္ခံရသူ၏ က်ား၊မျဖစ္တည္မႈသည္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား တြင္ ျပစ္မႈပိုမိုက်ဴးလြန္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

အသက္အႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစသည္အထိ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား လတ္တေလာျမင့္တက္လာျခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းၿပီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပီဒ႐ိုဆန္းခ်က္က အမ်ိဳးသမီးမုန္းသူမ်ား၏ ႏွိပ္စက္ညႇင္းပန္းမႈကို အၿပီးသတ္ အဆုံးသတ္လို သည့္ဆႏၵကို အေလးထားေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဥေရာပတခြင္တြင္ ေလာ့ေဒါင္းကာလမ်ားအတြင္း အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္စဥ္မ်ားကို ေကာက္ယူရန္ အခက္ႀကဳံခဲ့သည္။

၎တို႔ကို ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မည့္သူမ်ားႏွင့္ တစ္အိမ္တည္းတြင္ အတူတူေနရန္ ဖိအားေပးျခင္းေၾကာင့္ အႏိုင္ က်င့္ခံရသူမ်ားမွာ အကူညီရရွိရန္ အလြန္သိုသိုသိပ္သိပ္သာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေတာ့သည္။

ကပ္ေရာဂါစခ်ိန္ ေလာ့ေဒါင္း သုံးလတာအတြင္း စပိန္တြင္ အင္တာနက္ ကြန္ရက္၌ သို႔မဟုတ္ “တိတ္တဆိတ္” အကူအညီေတာင္းခံမႈမ်ားသည္ ၄၅၈ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တိုးလာၿပီး ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အလားတူကာလ အတြင္း တိုင္တန္းသည့္အမႈမ်ား ႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ ၅၈ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တိုးလာသည္ဟု တန္းတူညီမွ်မႈ ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနစာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။

“ဒါကိုၾကည့္ရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ အိမ္ကေန ဖုန္းတစ္ႀကိမ္ေတာင္ ဆက္လို႔မရဘူးဆိုတာ ျမင္ႏိုင္တယ္” ဟု Rosell က ေျပာသည္။

အီတလီႏွင့္ဂ်ာမနီတြင္လည္း အလားတူပင္ အေရးေပၚ ဖုန္းေခၚဆိုမႈမ်ားမွာ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ဧၿပီႏွင့္ ေမလတို႔ တြင္ အျမင့္ဆုံးသို႔ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး ယူေကတြင္ ၂၀၂၀ ေႏြဦးႏွင့္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလအတြင္း ဖုန္းေခၚဆို သည့္အေရအတြက္ ႏွစ္ဆနီးပါး တက္လာေၾကာင္း NGO Refuge က ဆိုသည္။

အသက္အႏၲရာယ္ႀကဳံေနသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အခ်ိန္မီကယ္တင္ႏိုင္ရန္ က်ဴးလြန္ခံရသူမ်ား၏ အကူအညီ ေတာင္းခံႏိုင္ပုံမ်ားမွာ ႏိုင္ငံအလိုက္ထူးေထြ ဆန္းျပားလာၾကသည္။ အီတလီတြင္ ရဲစခန္း၏ အေရးေပၚ ဖုန္းကို ဆက္ၿပီး “မာဂရီတာပီဇာ မွာခ်င္လို႔ပါ” ဟုဆိုလာသည့္အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ ဖုန္းလက္ခံသူ အေနျဖင့္ ပတၱေရာင္ရဲတစ္ဦးလႊတ္ေပးရန္ အလ်င္အျမန္ လႈပ္ရွားႏိုင္သည္။

စပိန္တြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ ေလာ့ေဒါင္း ကာလအတြင္းဖြင့္သည့္ ေဆးဆိုင္ တစ္ဆိုင္သို႔သြားၿပီး ေဆးဝါး ကြၽမ္းက်င္သူတစ္ဦးထံ “ခရမ္းေရာင္ ႏွာေခါင္းစည္း” လိုခ်င္ေၾကာင္း ေျပာဆိုကာ တာဝန္ရွိသူမ်ား လာေရာက္ ကယ္ဆယ္ဖို႔ သတင္းေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

အကူအညီေတာင္းခံမႈ အႀကိမ္ေရ မ်ားလာေသာ္လည္း ေလာ့ေဒါင္းကာလအတြင္း တိုင္တန္းမႈႏွင့္ လူသတ္မႈ အေရအတြက္မ်ားမွာ က်ဆင္းခဲ့ေၾကာင္း စပိန္ႏိုင္ငံ အိမ္တြင္း အၾကမ္းက္မႈႏွင့္ က်ားမအေျချပဳအၾကမ္း ဖက္မႈမ်ား စူးစမ္းေလ့လာေရးအဖြဲ႕ အႀကီးအကဲ Angeles Carmona က ေျပာသည္။

ျပင္သစ္၊ အီတလီႏွင့္ အီတလီတို႔တြင္ ၎တို႔၏ ခ်စ္သူရည္းစား သို႔မဟုတ္ ရည္းစားေဟာင္းမ်ား၏ သတ္ ျဖတ္ျခင္းခံရသည့္ အေရအတြက္မွာ မႏွစ္ကႏွင့္ ယွဥ္လွ်င္ ၉၀၊ ၆၄ ႏွင့္ ၄၅ မႈတို႔အထိ က်ဆင္းခဲ့ၿပီး ဘယ္လ္ဂ်ီယံတြင္မူ ၂၄ မႈျဖင့္ မေျပာင္းလဲဘဲရွိသည္။

သို႔ရာတြင္ ထိုအခ်က္အလက္မ်ားမွာ စပိန္ႏိုင္ငံအမ်ိဳးသမီးဥပေဒပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႕ အႀကီးအကဲ Angeles Jaime de Pablo ကို မအံ့ၾသေစေတာ့ပါ။ အိမ္မွ အလုပ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ထိေတြ႕ဆက္ဆံရမႈ မရွိျခင္းမ်ားေပါင္းကာ “အၾကမ္းဖက္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မည့္ စံျပဳအေျခ အေနမ်ား” ျဖစ္ေစေၾကာင္းသူမက ဆိုသည္။

ဤအခ်က္ေၾကာင့္ပင္ လတ္တေလာျမင့္တက္လာေသာ ေသေလာက္သည္အထိ အႏၲရာယ္ျပဳႏိုင္သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားသည္ “ႀကိဳျမင္ႏိုင္” ခဲ့သည္ဟု AFP သတင္းဌာနကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ပုံမွန္အေျခအေနမ်ားတြင္ ထိုအၾကမ္းဖက္မႈမ်ိဳးသည္ ကြာရွင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ သီးျခားေနထိုင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ လွ်င္လည္း ယခင္ လက္တြဲေဖာ္ေဟာင္းသည္ ရည္းစား အသစ္ရသည့္အခါ မ်ိဳးစသည့္အေျခေနမ်ိဳးတြင္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိေသာ္လည္း ေလာ့ေဒါင္းကာလအတြင္း အေျခအေနမွာ မ်ားစြာရပ္တန႔္ေနခဲ့သည္။

“ႏိုင္ငံေတာ္ အေရးေပၚအေျခအေနနဲ႔ ေလာ့ေဒါင္းကာလေတြ ၿပီးဆုံးခ်ိန္မွာ ဖိႏွိပ္ခံရသူအမ်ားစုက အလ်င္ အျမန္ပဲ ပစၥည္းေတြေကာက္သိမ္းၿပီး ထြက္ေျပးဖို႔ ဆုံးျဖတ္ၾကတာပဲ” ဟု က်ားမ အၾကမ္းဖက္မႈ အထူးျပဳ သည့္ လူမႈေရးပညာရွင္ Carman Ruiz Repullo က ေျပာသည္။

“အဲဒီအခ်ိန္က အႏၲရာယ္အရမ္းမ်ားခ်ိန္ျဖစ္တာမို႔ လူသတ္မႈေတြ စျဖစ္ေတာ့တာပဲ” ဟု သူကဆိုသည္။

ေမမို
(‘As pandemic eases, fatal gender violence worsens in Europe’, AFP ကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္။)

Author: DMG