ယခင္က နယ္ဆင္မင္ဒဲလား၊ မဟတၱမဂႏၵီ တို႔ႏွင့္တန္းတူ ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳျခင္းခံခဲ့ရေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္။ (ဓာတ္ပံု - AFP/Lillian SUWANRUMPHA)

ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ အလည္သြားသည့္ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားတစ္ဦးအဖို႔ အထင္ကရေနရာမ်ားကို သြားေရာက္ေလ့လာလွ်င္ အခ်ိန္ႏွစ္ပတ္ခန္႔ အလြယ္တကူ ကုန္ဆံုးသြားႏိုင္ပါသည္။ ၿပီးလွ်င္ ေအးခ်မ္းသာယာေသာ ျမန္မာျပည္သို႔ အလည္ေရာက္ခဲ့ပါလား ဆိုသည့္အသိျဖင့္ ျပန္လည္ထြက္ခြာသြားပါလိမ့္မည္။

ျမန္မာျပည္ႀကီး၏ နယ္စပ္ေဒသမ်ားတြင္ေတာ့ ကမၻာ့အရွည္ၾကာဆံုး ျပည္တြင္းစစ္မီးႀကီး ေတာက္ေလာင္လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာျပည္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည့္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တည္းက စတင္ခဲ့သည့္ ျပည္တြင္းစစ္ႀကီးကား ယခုအခ်ိန္ထိ ၿပီးဆံုးမည့္အရိပ္အေယာင္ မျမင္ရေသးေပ။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္စစ္ပြဲ ဒြန္တြဲေနသည့္ ၎ပံုစံသည္ပင္လွ်င္ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္ႀကီး၏ အေနအထား ျဖစ္သည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အတက္ႏွင့္အက်

ႏွစ္ေပါင္းငါးဆယ္ခန္႔ သက္တမ္းရွည္ၾကာခဲ့သည့္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဆံုးသတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုး ျပည္လံုးကြ်တ္ေရြးေကာက္ပြဲကို ၂၀၁၀ တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ၎ေရြးေကာက္ပြဲမွတစ္ဆင့္ ယခင္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္သည့္ အစိုးရအဖြဲ႔ တက္လာၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအား ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ စတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။

ကာလရွည္ၾကာ အက်ယ္ခ်ဳပ္ျဖင့္ ထိန္းသိမ္းခံထားရသည့္ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္လည္း ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး မၾကာမီ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။

၂၀၁၂ တြင္ေတာ့ သူမသည္ ေရြးေကာက္ပြဲမွတစ္ဆင့္ လႊတ္ေတာ္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ သူမ၏ NLD ပါတီသည္လည္း ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ စစ္တပ္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ ေပးထားသည့္ ႀကံ႕ခိုင္ေရးပါတီအား အျပတ္အသတ္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။

ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ အစပ်ိဳးခဲ့သည့္ အားတက္ဖြယ္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားသည္ NLD ဦးေဆာင္သည့္အစိုးရ လက္ထက္တြင္မူ ပ်က္ျပယ္စျပဳလာခဲ့သည္။ စစ္တပ္ကေရးဆြဲထားသည့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒက စစ္တပ္အား ေရြးေကာက္ခံအစိုးရအဖြဲ႔ထက္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာ ပိုမိုရရွိေအာင္ ဖန္တီးေပးထားသည္။

၂၀၁၀ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၃ ရက္ေန႔က ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ လြတ္ေျမာက္လာသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား သူမ၏ NLD ပါတီဝင္မ်ားႏွင့္အတူ ေတြ႔ရစဥ္။ (ဓာတ္ပံု - Reuters/Soe Zeya Tun)

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၊ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားသည္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒ ေအာက္တြင္ အရာမေရာက္ဘဲ ျဖစ္ေနသည့္အျပင္ သူမကိုယ္တိုင္သည္လည္း ႏိုင္ငံ့ဦးေသွ်ာင္သမၼတ ျဖစ္ခြင့္မရွိေပ။

သူမ ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႔၏ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားသည္လည္း ဝန္ႀကီးမ်ား၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေတြ႔အႀကံဳ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ လြန္စြာေႏွးေကြးလ်က္ရွိသည္။

သူမအား ေထာက္ခံၾကသူ အမ်ားအျပားသည္လည္း မွန္းခ်က္ႏွင့္ ႏွမ္းထြက္မကိုက္သည့္ အေနအထားမ်ားကို ျမင္လာရၿပီျဖစ္သည္။

ျပည္တြင္းက ျဖစ္ရပ္ဆိုး

ယင္းသို႔ေသာ အေနအထားမ်ားၾကားမွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ ျဖစ္ရပ္ဆိုးႀကီး စတင္ခဲ့သည္။ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းရွိ မြတ္ဆလင္ လူနည္းစုမ်ားအေပၚ စစ္ဆင္ေရးႀကီး ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။
၎ျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ လူေပါင္း ၇၀၀,၀၀၀ ခန္႔ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သို႔ ထြက္ေျပးခဲ့ရၿပီး ျပည္တြင္း၌လည္း လူ ၁၀၀,၀၀၀ ခန္႔သည္ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္ ပိတ္ေလွာင္ခံခဲ့ရသည္။

ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ားႏွင့္ ေထာက္ပံ့ေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ ၎တို႔၏ လုပ္ငန္းမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းမႈမ်ားရွိလာသျဖင့္ ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးျမႇင့္တင္မႈသည္လည္း ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့သည္။

ယခုအခ်ိန္တြင္မူ NLD အစိုးရသည္ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ျခင္းမရွိေၾကာင္း ICJ တြင္ ခုခံေခ်ပရန္ အသင့္ျပင္ဆင္ထားၿပီျဖစ္သည္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ တရားရံုး (ICJ) သို႔သြားေရာက္မည့္ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔အား ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ ဦးေဆာင္မည္ဟု ေၾကညာထားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ႀကံဳေတြ႔ေနရသည့္ ဖိအားေပးမႈမ်ားအား ပိုဆိုးသြားေစသည္မွာ ႏိုင္ငံတကာ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ တရားရံုး (ICC) ၏ ေၾကညာခ်က္ျဖစ္သည္။ မြတ္ဆလင္မ်ားအေပၚ က်ဴးလြန္သည့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားအား သီးသန္႔ခံုရံုးဖြဲ႔စစ္ေဆးရန္ စီစဥ္ေနေၾကာင္း ICC က ႏိုဝင္ဘာလလယ္တြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။

ေကာ့ဘဇားရွိ ဒုကၡသည္စခန္းတစ္ခုအတြင္းက ေစ်းေနရာ (ဓာတ္ပံု - Reuters/Mohammad Ponir Hossain)

ျပည္တြင္းက အေျခအေန

ျမန္မာ့လူဦးေရ ၅၄ သန္းအနက္ ၇၀ ရာႏႈန္းခန္႔ရွိေသာ ဗမာတိုင္းရင္းသား (ေဒသအေခၚ ဗမာ) မ်ားေနထိုင္ရာ ျမန္မာျပည္အလယ္ပိုင္းတြင္မူ အေျခအေနမွာ ေျပာင္းလဲမႈတစ္စံုတစ္ရာမရွိဘဲ ပံုမွန္အတိုင္း လည္ပတ္လွ်က္ရွိသည္။

ဒါဇင္ႏွင့္ခ်ီရွိသည့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ အၾကား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိေသာ တိုက္ပြဲမ်ားမွာ ႏိုင္ငံႏွင့္ နယ္နိမိတ္ထိစပ္လွ်က္ရွိသည့္ အိႏၵိယ၊ တရုတ္ႏွင့္ ထိုင္းနယ္စပ္မ်ားရွိ ေတာေတာင္မ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေနျခင္းျဖစ္သည္။ ျခြင္းခ်က္အားျဖင့္ မြတ္ဆလင္မ်ား ေမာင္းထုတ္ခံခဲ့ရသည့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္မူ ရခိုင္လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔သစ္ Arakan Army သည္ ႏိုင္ငံဧရိယာတြင္း၌ ဝင္ေရာက္လႈပ္ရွားလ်က္ရွိသည္။

ျပည္မႀကီးတြင္ ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္မူ နိစၥဓူဝ ဘဝမ်ားသည္ ျဖည္းျဖည္းႏွင့္မွန္မွန္ တိုးတက္လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာ့စီးပြားေရးသည္လည္း တိုးတက္သည့္ အေနအထားတြင္ ရွိေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ GDP သည္ ယခုဘ႑ာေရးႏွစ္တြင္ ၆.၅ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိၿပီး လာမည့္ႏွစ္တြင္ အနည္းငယ္ ျမင့္တက္ဦးမည္ဟု ကမၻာ့ဘဏ္က ခန္႔မွန္းထားသည္။

မြတ္ဆလင္အသိုင္းအဝိုင္းအား လူမ်ိဳးစုရွင္းလင္းေရး လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားအေပၚ  အာရွႏိုင္ငံမ်ားမွ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား၏ တံု႔ျပန္မႈမွာ မရွိသေလာက္ပင္ျဖစ္သည္။ အေနာက္ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံမ်ားမွ လာေရာက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူ မ်ားမ်ားစားစား မရွိျခင္းကလည္း တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ ဗီယက္နမ္၊ စကၤာပူႏွင့္ အျခားအာရွႏိုင္ငံမ်ား အတြက္ ခံတြင္းေတြ႔စရာ အေနအထားျဖစ္သည္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္း (ဓာတ္ပံု - Jack Board)

၂၀၁၇ မြတ္ဆလင္ျပႆနာေၾကာင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ကမၻာလွည့္ခရီးသြား ဝင္ေရာက္မႈ က်ဆင္းသြားေသာ္လည္း အာရွႏိုင္ငံမ်ားမွ ခရီးသြားမ်ားဝင္ေရာက္မႈမွာ ပိုမိုမ်ားျပားလာၿပီး ၂၀၁၉ ပထမ ၉ လအတြင္း ယမန္ႏွစ္ ခရီးသြားဝင္ေရာက္မႈထက္ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္တက္သြားၿပီျဖစ္သည္။ ရန္ကုန္ရွိ အိမ္ၿခံေျမေစ်းႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ဟိုတယ္ခန္း ငွားရမ္းခမ်ားသည္လည္း အထိုက္အေလ်ာက္ က်ဆင္းလာခဲ့သည္။

ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားမွ ေအာင္ျမင္ေသာရလဒ္မ်ား ထြက္မလာ

ထိုကဲ့သို႔ေသာ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈမ်ား၏ ေနာက္ကြယ္တြင္မူ မူးယစ္ေဆး ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈမ်ား အပါအဝင္ အခြင့္ထူးခံ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ား၊ စစ္တပ္ႏွင့္ အလြမ္းသင့္သူမ်ားကသာ ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္လ်က္ရွိသည္။

ေနရာတကာတြင္ ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝၿပီး အာဏာရွိသူမ်ားသာ မင္းမူေနဆဲျဖစ္ၿပီး ဘဏ္လုပ္ငန္းမ်ားသည္လည္း အခ်ိန္မေရြး ၿပိဳလဲႏိုင္ေျခရွိသည္။ ထိုသို႔ေသာ အားနည္းခ်က္မ်ားသည္ ၂၀၂၀ ႏိုဝင္ဘာလတြင္ က်င္းပမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲအေပၚတြင္လည္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိလာႏိုင္ေပသည္။

ေလ့လာသူအမ်ားစုက ၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္လည္း NLD ပါတီသာ အႏိုင္ရမည္ဟု ခန္႔မွန္းၾကသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကဲ့သို႔ လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ေထာက္ခံအားေပးမႈ ရႏိုင္ေျခမွာ အလြန္နည္းပါးသြားၿပီျဖစ္သည္။

စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ေႏွးေကြးလာမႈအေပၚ လူမ်ားစုဗမာမ်ား၏ မေက်နပ္ခ်က္မ်ား တိုးပြားလာျခင္းကလည္း ပါတီအသစ္မ်ားအေပၚ ေျပာင္းလဲေထာက္ခံလိုစိတ္ ေပၚလာႏိုင္ေျခ ရွိေနေသးသည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၉ ရက္ေန႔က အာဇာနည္ဗိမာန္တြင္ က်င္းပသည့္ ၇၁ ႏွစ္ေျမာက္ အာဇာနည္ေန႔အခမ္းအနားတြင္ တက္ေရာက္ဂါရဝျပဳေနသည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ (ဓာတ္ပံု - Reuters/Ann Wang)

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအရ တပ္မေတာ္ဘက္မွ ေရြးေကာက္ခံစရာမလိုဘဲ လႊတ္ေတာ္၌ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း  ေနရာရထားျခင္း၊ သမၼတအား မဲဆႏၵရွင္မ်ားက တိုက္ရိုက္ေရြးခ်ယ္ခြင့္မရဘဲ လႊတ္ေတာ္မွ ေရြးခ်ယ္ျခင္း စသည့္အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ NLD ပါတီသည္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ကဲ့သို႔ သမၼတခန္႔အပ္ႏိုင္သည္အထိ အႏိုင္ရဦးမည္လား ဆိုသည္ကလည္း မေရရာေပ။

၎အစား ေနာင္လာမည့္သမၼတသည္ စစ္တပ္မွ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္သူ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ရွိေနေသးသည္။ ထိုအတိုင္းသာျဖစ္ခဲ့လွ်င္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီသို႔ သြားရာလမ္းသည္ ေရွ႕ဆက္မသြားသည့္အျပင္ ေနာက္သို႔ ေျခတစ္လွမ္း ျပန္ဆုတ္သြားမည့္ အေနအထားသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္သည္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအေၾကာင္းကို ျပန္ဆက္ရမည္ဆိုလွ်င္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ သူ႔ေရွ႕က စစ္တပ္တစ္ပိုင္းအစိုးရ ခ်ခဲ့သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းေၾကာင္းအား  ျပန္လည္ျပင္ဆင္ကာ ေလွ်ာက္လွမ္းလ်က္ရွိသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိေရာက္သည့္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ိဳး ေပၚထြက္မလာေပ။ တိုက္ပြဲမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိၿပီး ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ားသည္လည္း ေက်ာက္စိမ္း၊ သစ္၊ နယ္ေျမ စသည့္ သဘာဝသယံဇာတမ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ခြင့္ရေအာင္ ႀကိဳးစားေနၾကဆဲျဖစ္သည္။

မြတ္ဆလင္ျပႆနာသည္ လူမ်ားစု ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအၾကား အမ်ိဳးသားေရးခံယူခ်က္မ်ား ပိုမိုအားေကာင္းသြားေစၿပီး လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္မူ သူတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ သရုပ္သကန္မ်ားသည္ ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရၿပီ ဆိုသည့္ အေတြးမ်ား ဝင္လာေစကာ စစ္တပ္အေပၚ၌လည္း ယံုၾကည္မႈ က်ဆင္းလာေစခဲ့သည္။

လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ျဖစ္ပြားေနသည့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ တိုက္ပြဲမ်ားအား ရပ္တန္႔ရန္ဆိုသည္မွာ ဆန္းၾကယ္သည့္ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ရပ္ရွိမွ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ ကိစၥရပ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွ မြတ္ဆလင္ဒုကၡသည္မ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပန္လာၿပီး အေျခခံရပိုင္ခြင့္မ်ားႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာဘဝတစ္ခု တည္ေဆာက္ရန္အတြက္မူ ထို႔ထက္ပိုဆန္းၾကယ္သည့္ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ရပ္ လိုအပ္လိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

ေစာသႏၱာေအး
(ကိုးကား - Myanmar doing rather well despite the Lady hauled to Hague for Rohingya's plight by Lex Rieffel, CNA)

Author: Admin