တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္ႏွင့္ ထိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာယုခ်န္အိုခ်ာတို႔ ထိုင္းနိုင္ငံ ဘန္ေကာက္ရွိ အစိုးရအိမ္ေတာ္တြင္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၃၀ ရက္ေန႔က ေတြ႕ဆုံႏႈတ္ဆက္စဥ္။ (ဓာတ္ပုံ - Reuters)

DMG ၊ ဧၿပီ ၂၀
ရာဗီခ်န္ဒရာကူးမား ျမန္မာျပန္ဆိုသည္။

ျမန္မာ့အာဏာသိမ္းမႈကို ၾကည့္လိုက္မည္ဆိုပါက အခ်ိန္တိုအတြင္း သတိျပဳမိနိုင္သည္မွာ ထိုင္းတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ၂၀၀၆ ႏွင့္ ၂၀၁၄ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားႏွင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ခ်င္း ဆင္ေနသည့္အခ်က္ အခ်က္ျဖစ္သည္။

ျဖစ္စဥ္သုံးခုလုံး၌ အာဏာသိမ္းမႈကို ဦးေဆာင္ခဲ့သူမ်ားသည္ စစ္တပ္အေပၚ ပိုမိုတင္းၾကပ္ေသာ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းလာသည့္ အရပ္သားအစိုးရမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ ထိုင္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ဆုန္သီဘြန္ညာရက္လင္းသည္ လူထုအၾကား ေရပန္းစားသည့္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ သက္ဆင္ရွင္နာထပ္ထရာႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ခဲ့သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးပရာယုခ်န္အိုခ်ာသည္ သက္ဆင္၏ညီမ ယင္လပ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။ ျမန္မာစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္သည္လည္း ၂၀၂၁ ခုႏွစ္တြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ခဲ့သည္။

မျဖစ္မေန အၿငိမ္းစားယူရမည့္အခ်ိန္ နီးကပ္လာသည္ႏွင့္အမၽွ ဤစစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ တရားစြဲဆိုခံရနိုင္ေၿခ ရွိလာသလို သူတို႔၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ဆုံးရႈံးကာ နိုင္ငံေရးနယ္ပယ္၌လည္း မည္သည့္ေနရာတြင္မၽွ ဝင္မဆံ့ေတာ့မည့္ အေနအထားကို ရင္ဆိုင္လာရသည္။

ထိုင္းႏွင့္ ျမန္မာနိုင္ငံတို႔၌ သက္ဆိုင္ရာ စစ္တပ္မ်ားသည္ အမ်ိဳးသားနိုင္ငံေရး၏ ပင္မဇာတ္ေကာင္မ်ားအျဖစ္ အျမဲတမ္း ရွိခဲ့သျဖင့္ ႏွစ္နိုင္ငံလုံးသည္ စစ္တပ္ႀကီးစိုးသည့္ အသိုင္းအဝိုင္းအျဖစ္ ရွိေနခဲ့သည္ကေတာ့ အေသအခ်ာပင္ ျဖစ္သည္။

ဤစစ္တပ္မ်ားသည္ နိုင္ငံေတာ္လုံျခဳံေရး ေခါင္းစဥ္ေအာက္တြင္ ဧရာမ နယ္ပယ္၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရး အာဏာမ်ားကို စြဲကိုင္ထားၾကသည္။ ေရြးေကာက္ခံ အရပ္သားအစိုးရမ်ား ဦးေဆာင္လာေသာအခါ ထိုင္းႏွင့္ ျမန္မာ ႏွစ္နိုင္ငံလုံး၌ အရပ္ဘက္-စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးသည္ အလြန္အမင္း တင္းမာလာၿပီး မၾကာခဏ ဆိုသလို အာဏာသိမ္းမႈဆီ ဦးတည္သြားေလ့ရွိသည္။

ထိုင္းသည္ ျမန္မာအတြက္ နမူနာျဖစ္နိုင္

ထိုင္းနိုင္ငံတြင္ လူထုအၾကား အထူးေရပန္းစားသည့္ ဒီမိုကေရစီ အရပ္သားအစိုးရကို ထိုင္းစစ္တပ္က ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျဖဳတ္ခ်အာဏာသိမ္းလိုက္သည္။ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ စစ္တပ္ႀကီးစိုးသည့္ အတုအေယာင္ ဒီမိုကေရစီ တစ္ရပ္ ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္ႏွင့္ အျခားေသာ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ဤျဖစ္ရပ္ကို ဂ႐ုတစိုက္ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနခဲ့ၾကသည္မွာ ေသခ်ာသည္။

တိုက္ဆိုင္စြာပင္ ျမန္မာနိုင္ငံ၌လည္း ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ေန႔ အာဏာသိမ္းမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ ထိုင္းနိုင္ငံ၏ စစ္တပ္ထိန္းခ်ဳပ္သည့္ နိုင္ငံေရးပုံစံကို လိုက္နာက်င့္သုံးရန္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကသည့္ သေဘာရွိသည္။

ထိုင္းနမူနာအရ စစ္တပ္မ်ားသည္ ေအာင္ျမင္စြာျဖင့္ အာဏာသိမ္းၿပီး ထုံးတမ္းစဥ္လာအားျဖင့္ အားေကာင္းသည့္ဗဟိုအစိုးရက ႀကီးစိုးသည့္ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းသို႔ လမ္းညႊန္နိုင္သည့္ သေဘာရွိသည္။ သို႔ေသာ္ ေရြးေကာက္ခံ အရပ္သားမ်ားသည္ စစ္တပ္ကို မထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေပ။ တရား႐ုံးမ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႕ႏွင့္ တစ္ဖက္တည္းတြင္ ရွိၿပီး အရပ္သားမ်ားကိုလည္း လုံၿခံဳေရးအရာရွိမ်ားႏွင့္ ပိုမို ပိုင္းျခားထားသည္။

ဤအခ်က္မ်ားသည္ ၂၀၀၆ ႏွင့္ ၂၀၁၄ ထိုင္းအာဏာသိမ္းမႈမ်ားမွ ျမန္မာစစ္တပ္ ရသြားသည့္ သင္ခန္းစာမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုင္းသည္ ၂၀၀၆ တြင္း အာဏာသိမ္းၿပီး ၂၀၀၇ ၌ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကို ထုတ္ျပန္သည္။ ဤဖြဲ႕စည္းပုံ၌ အရပ္သား အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို အားနည္းေအာင္ ဖန္တီးထားသျဖင့္ ထိုင္းနိုင္ငံသည္ အားနည္းေသာဒီမိုကေရစီကို ၆ ႏွစ္တာ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရသည္။

၂၀၀၈ မွ ၂၀၁၄ မတိုင္မီအထိ ေရြးေကာက္ခံ ထိုင္းအစိုးရမ်ားသည္ အရပ္သားအာဏာကို မျဖစ္စေလာက္သာ က်င့္သုံးခဲ့ရၿပီး အျမဲတမ္းဆိုသလို စစ္တပ္အလိုက် လိုက္ေလ်ာခဲ့ရသည္။
ထိုင္းဒီမိုကေရစီ၏ ခ်ည့္နဲ႔မႈသည္ ျမန္မာစစ္တပ္အား ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံကို က်င့္သုံးၿပီး ၂၀၁၁ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပေစသည္အထိ ယုံၾကည္မႈေပးခဲ့သည္။ ထိုင္းတြင္ကဲ့သို႔ပင္ ၂၀၁၁ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာအစိုးရမ်ားသည္လည္း စစ္တပ္အေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္စြမ္း မျဖစ္စေလာက္သာ ရွိခဲ့ၿပီး မၾကာခဏဆိုသလို တပ္အလိုက် လိုက္ေလ်ာ နာခံခဲ့ရသည္ခ်ည္း ျဖစ္သည္။


ျမန္မာက ေျခတစ္လွမ္း ပိုသာ

သို႔ေသာ္ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ထိုင္းထက္ေတာ့ ေျခတစ္လွမ္း အသာစီးပိုရထားသည္။ လႊတ္ေတာ္တြင္ ကိုယ္စားလွယ္ေနရာ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း တပ္မေတာ္က ထိန္းခ်ဳပ္ထားသလို အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လုံၿခံဳေရးေကာင္စီကိုလည္း ခ်ဳပ္ကိုင္ထားသည္။ စစ္တပ္ပိုင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္လည္း အရပ္သားမ်ား စိစစ္ခြင့္မရွိပဲ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ရထားသည္။
ျမန္မာစစ္တပ္၏ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းသည္ ထိုင္းနိုင္ငံ၏ ၂၀၁၇ အေျခခံဥပေဒကို သေဘာက်ၾကသည္။ ထိုင္းလႊတ္ေတာ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒခုံ႐ုံးတို႔ကို စစ္တပ္အစိုးရက ခန႔္အပ္သည္။ ဤနည္းလမ္းသည္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ေနရာ အမ်ားစုကို ပါတီမ်ား မရေအာင္ တားဆီးထားသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲေဖာ္မ်ဴလာအသစ္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ လက္ရွိအစိုးရမ်ားသည္ စစ္တပ္အတြက္ ရန္ပုံေငြအေျမာက္အျမား ရရွိေအာင္ ဖန္တီးထားသည့္ ႏွစ္ ၂၀ စာ နိုင္ငံေတာ္မဟာဗ်ဴဟာ တစ္ရပ္ကိုလည္း လိုက္နာခဲ့ရသည္။ မလိုက္နာပါက စြဲခ်က္တင္ခံရမည့္ အလားအလာရွိသည္။

လတ္တေလာအေျခအေန၌ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ပလန္ပရာခ်ာရက္ပါတီကို ဖန္တီးထားသည္။ ဤပါတီသည္ စစ္တပ္၏အာေဘာ္ကို ကိုယ္စားျပဳသလို နိုင္ငံေတာ္သယံဇာတမ်ားကိုလည္း အသုံးခ်ေနသည္။ အၿငိမ္းစားဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တျဖစ္လဲ ဒုတိယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာဝစ္ဝန္ဆူဝင္သည္ ပါတီေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ရွိေနသည္။ ပါတီသည္ ေဒသႏၲရ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးေရး ကြန္ရက္မ်ား ထူေထာင္ထားသလို မဲဆႏၵရွင္မ်ားကို ဆြဲေဆာင္သိမ္းသြင္းရန္ သာေရးနာေရး လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားလည္း ဖန္တီးျဖန႔္ေဝသည္။

ဓာတ္ပံု - AP

ထိုင္းနိုင္ငံ၏ ၂၀၁၉ ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းပုံဥပေဒအသစ္ကို အသုံးခ်ကာ နိုင္ငံေရးတြင္ ထိုင္းစစ္တပ္ ေနရာဝင္ယူလိုက္သည္ကို ေလ့လာၿပီးေနာက္ ျမန္မာတပ္မေတာ္သည္ စစ္တပ္၏ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈကို အားျမႇင့္နိုင္ေရးအတြက္ ၂၀၀၈ ျမန္မာ့ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကို ထပ္မံျပင္ဆင္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ NLD ပါတီ ႀကီးစိုးထားသည့္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး ပူးေပါင္းေကာ္မတီသည္ စစ္တပ္၏ အားထုတ္မႈမ်ားကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။
ထိုင္းအေပၚ ျမန္မာစစ္တပ္က အားကိုးတႀကီး ေမၽွာ္ၾကည့္ေနသည္မွာ အံ့ၾသစရာေတာ့ မဟုတ္ေပ။ အကယ္၍ ၂၀၁၇ ထိုင္းဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒႏွင့္ ပုံစံတူသည့္ ပဋိညာဥ္တစ္ရပ္ကိုသာ ျမန္မာစစ္တပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိုင္ခဲ့မည္ ဆိုပါက စစ္တပ္အာေဘာ္ကို ထင္ဟပ္သည့္ ျပည္ေထာင္စု ႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ့ၿဖိဳးေရးပါတီသည္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ကို အနိုင္ရရွိသြားမည္ ျဖစ္သည္။ ဤနည္းအားျဖင့္ နိုင္ငံကို ေရြးေကာက္ပြဲနည္းလမ္းအရ ခ်ဳပ္ကိုင္လိုသည့္ စစ္တပ္၏ ဆႏၵသည္လည္း ျပည့္ဝသြားမည္ ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္လည္း ၂၀၂၀ နိုဝင္ဘာတြင္ က်င္းပခဲ့သည့္ ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ပါတီသည္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ အနိုင္ရရွိခဲ့သည္။ စစ္တပ္ကလိုလားသည့္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျပာင္းအလဲမ်ားသည္လည္း လတ္တေလာတြင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိုင္ေၿခ မရွိေတာ့ေပ။

တစ္နည္းအားျဖင့္ ဆိုလၽွင္ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ၂၀၁၄ တြင္ အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီး ေနာက္ထပ္ ႏွစ္အနည္းငယ္ အခ်ိန္ဆြဲကာ ဖြဲ႕စည္းပုံကို ျပင္ဆင္ခဲ့သကဲ့သို႔ ျမန္မာစစ္တပ္၏ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ္းမႈသည္လည္း အလားတူေျခလွမ္းအတြက္ ႀကိဳးပမ္းသည့္သေဘာ ျဖစ္သည္။

မတူကြဲျပားမႈမ်ား ရွိေန

သို႔ေသာ္ ထိုင္းျဖစ္ရပ္ႏွင့္ ျမန္မာ့အေနအထား ၾကားတြင္ ျခားနားမႈမ်ား ရွိေနသည္။
ပထမအခ်က္မွာ ထိုင္းနိုင္ငံ၌ ေတာ္ဝင္မိသားစုႏွင့္ ထိုင္းစစ္တပ္တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး အစီအစဥ္ခ်ကာ နိုင္ငံကို ထိန္းခ်ဳပ္လာသည္မွာ ကာလရွည္ၾကာ ရွိခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ေတာ္ဝင္မိသားစုကို အကာအကြယ္ေပးသူအျဖစ္ တရားဝင္အာဏာ အပ္ႏွင္းခံထားရသည္။ အထူးသျဖင့္ ထိုင္းျပည္သူအမ်ား ခ်စ္ခင္ျမတ္နိုးၾကသည့္ ကြယ္လြန္သူ ထိုင္းဘုရင္ဘူမိေဘာႏွင့္ အထူးနီးကပ္သည့္ ဆက္ဆံေရး ရွိခဲ့သည္။

ဘုရင္ဘူမိေဘာအေပၚ လူအမ်ား ခ်စ္ခင္မႈ၊ ၂၀၀၆ ႏွင့္ ၂၀၁၆ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားအား ဘုရင္၏ ေထာက္ခံမႈတို႔ေၾကာင့္ ထိုင္းလူထုအၾကား အကြဲအျပဲ ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ထိုင္းစစ္တပ္ဆီ ထိုအကြဲအျပဲ ဦးတည္မလာေအာင္ ထိန္းညႇိနိုင္ခဲ့သည္။ အျခားတစ္ဘက္တြင္မူ ျမန္မာ့အာဏာသိမ္းမႈသည္ လူထု၏ တစ္ခဲနက္ ေတာ္လွန္မႈကို ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။

ဒုတိယအားျဖင့္ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒအား ၁၅ ႀကိမ္ထက္မနည္း ျပင္ဆင္ေရးသားခဲ့ၿပီးသည့္ အေတြ႕အၾကဳံရွိထားသည္။ ဤကဲ့သို႔ ကာလရွည္ၾကာ အေတြ႕အၾကဳံမ်ားမွ တစ္ဆင့္ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ နိုင္ငံေရးပါတီ လြမ္းမိုးမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ရာတြင္ ေအာင္ျမင္မႈ ရရွိသြားၿပီး နိုင္ငံ၏ အဓိကေနရာသို႔ ေရာက္သြားျခင္း ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းဆိုရလၽွင္ ထိုင္းစစ္တပ္သည္ နိုင္ငံေရး စနစ္ထဲတြင္ ခိုင္မာစြာ အျမစ္တြယ္သြားၿပီ ျဖစ္သည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၉ ရက္ေန႔က အာဇာနည္ဗိမာန္တြင္ က်င္းပသည့္ ၇၁ ႏွစ္ေျမာက္ အာဇာနည္ေန႔အခမ္းအနားတြင္ တက္ေရာက္ဂါရဝျပဳေနသည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ (ဓာတ္ပံု - Reuters/Ann Wang)

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္မူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားသည္ နိုင္ငံေတာ္ကို ကိုလိုနီလက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ ကယ္တင္သူမ်ား၊ ျပည္ပရန္စြယ္ကို ကာလရွည္ၾကာ ကာကြယ္လာသူမ်ား အျဖစ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ခံယူထားၾကၿပီး နိုင္ငံေတာ္ လုံျခဳံေရး အခန္းက႑တြင္ အထူးအခြင့္အေရး ရေအာင္ ဖန္တီးထားသည္။

၁၉၆၂၊ ၁၉၈၈ ႏွင့္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ စစ္တပ္၏ ပါဝင္စြက္ဖက္မႈအတြက္ ခိုင္လုံေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ ရရွိေအာင္ ဤရႈေထာင့္က အေထာက္အကူ ေပးခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ တပ္မေတာ္အရာရွိမ်ားသည္ စီးပြားေရးနယ္ပယ္တြင္လည္း အခြင့္ထူးခံမ်ား ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး တစ္နိုင္ငံလုံးတြင္ အားအေကာင္းဆုံး စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ပိုင္ဆိုင္ထားၾကသည္။
သို႔ေသာ္ ဤခံယူခ်က္မ်ားသည္ ျပည္သူလူထုအတြက္ မဟုတ္ခဲ့ေပ။ နိုင္ငံသည္ စည္းလုံးမႈပ်က္ျပားဆဲ ျဖစ္သလို အရပ္သားမ်ားအၾကား ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားသူ ဆိုလၽွင္လည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွလြဲ၍ မ်ားမ်ားစားစား မရွိေပ။

လတ္တေလာတြင္မူ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ နိုင္ငံေရးပါတီ ထူေထာင္ျခင္းထက္ အင္အားသုံးႏွိပ္ကြပ္ျခင္းတြင္ ပိုမို ေအာင္ျမင္ေနသည့္ သေဘာရွိသည္။ လုံျခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား၏ ႏွိမ္နင္းမႈေၾကာင့္ ေသဆုံးသူအေရအတြက္မွာ ၅၅၀ ထက္မနည္း ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

ဟန္ျပဒီမိုကေရစီ စနစ္တစ္ရပ္အတြင္းမွ အင္အားတည္ေဆာက္လၽွင္

ႏွစ္နိုင္ငံအၾကား ကြာဟခ်က္မ်ား ရွိေနလင့္ကစား ျမန္မာအတြက္ ထိုင္း၏ အေရးပါေသာ သာဓကမွာ ဖိႏွိပ္မႈသက္သက္ျဖင့္ စစ္တပ္၏ၾသဇာကို ေရရွည္မထိန္းသိမ္းနိုင္ ဟူေသာအခ်က္ ျဖစ္သည္။
ဒီမိုကေရစီနည္းက် အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကို သေဘာတူလက္ခံေၾကာင္း ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တည္းက ေျပာၾကားထားေသာ ျမန္မာစစ္တပ္သည္ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္း အထိုင္က်လာခ်ိန္ ေရာက္မွ ဒီမိုကေရစီအေရး နိုးၾကားမႈကို ခြင့္မျပဳနိုင္ေတာ့ဘဲ တားဆီးပိတ္ပင္မႈမ်ား ျဖစ္ေနသည္။ ဤရႈေထာင့္သည္ ၂၀၁၁ မွ ၂၀၂၁ အထိ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အကူးအေျပာင္းကာလကိုလည္း မ်က္ကြယ္ျပဳရာ ေရာက္သည္။

(ဓာတ္ပံု - AFP)

တပ္မေတာ္အေနျဖင့္ ထိုင္းစစ္တပ္ ႀကိဳးပမ္းထားသကဲ့သို႔ အတုအေယာင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္  အတြင္းမွ ကူညီေထာက္ပံ့မႈမ်ား တည္ေဆာက္မည္ ဆိုပါက ယခုထက္ပို လိမၼာပါးနပ္စြာ ေဆာင္ရြက္နိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ သို႔မဟုတ္ပါက ျမန္မာတစ္နိုင္ငံလုံး ေသြးစြန္းေသာ လူသတ္ပြဲဆီ ဦးတည္သြားၿပီး အတိတ္သမိုင္းသို႔ တစ္ေက်ာ့ျပန္ ေရာက္သြားနိုင္သည္။

လက္ရွိတြင္ ေဆးစက္မ်ားသည္ တျဖည္းျဖည္း ႐ုပ္လုံးေပၚလာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ဆႏၵျပမႈမ်ား အသံတိတ္သြားေအာင္ မစြမ္းေဆာင္နိုင္သည့္ စစ္တပ္၏ အၾကမ္းဖက္ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားႏွင့္အတူ တပ္မေတာ္အေနျဖင့္ မည္သို႔ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္မည္နည္း။

ဆက္ေလၽွာက္ရန္လမ္းေၾကာင္း သုံးခုရွိသည္

ပထမနည္းမွာ ဆႏၵျပသူမ်ားကို အေလၽွာ့ေပးလိုက္ေလ်ာၿပီး အာဏာသိမ္းမႈ မျဖစ္မီအထိ ရွိထားသည့္ လႊတ္ေတာ္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဆီ ျပန္သြားရန္ျဖစ္သည္။

ဒုတိယနည္းမွာ ထိုင္းကိုနမူနာယူ၊ တပ္မေတာ္အတြက္ ၾသဇာပိုမိုရရွိမည့္ အတုအေယာင္ ဒီမိုကေရစီပုံစံသစ္ တစ္မ်ိဳး ပါရွိမည့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ အသစ္တစ္ရပ္ ျပန္ဆြဲရန္ ျဖစ္သည္။
ဤကဲ့သို႔ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ ပါဝင္ေသာ နိုင္ငံေရးစနစ္တစ္ရပ္ကို စစ္တပ္က လုံးလုံးလ်ားလ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အထက္လႊတ္ေတာ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ႏွင့္ တရားေရး သာမက ၂၀၁၉ မတိုင္မီက ထိုင္းတြင္ က်င့္သုံးခဲ့သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲနည္းနာမ်ိဳးျဖင့္ပါ တည္ေဆာက္ျခင္းသည္ အင္အားႀကီးပါတီမ်ား (ဥပမာ - ထိုင္းတြင္ သက္ဆင္၏ ေဖြထိုင္း၊ ျမန္မာတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ NLD) မ်ားက မဲေနရာအမ်ားစုကို အနိုင္ရၿပီး လႊတ္ေတာ္စနစ္၏ အက်ိဴးေက်းဇူးကို အျပည့္အဝ အသုံးခ်ကာ ျဗဳန္းစားႀကီး အေျပာင္းအလဲ ေဖာ္ေဆာင္သြားနို္င္သည့္ အေနအထားမ်ိဳးႏွင့္ ထိပ္တိုက္မၾကဳံေအာင္ ၾကားခံေပးမည္ ျဖစ္သည္။

၂၀၁၀ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၃ ရက္ေန႔က ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ လြတ္ေျမာက္လာသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား သူမ၏ NLD ပါတီဝင္မ်ားႏွင့္အတူ ေတြ႔ရစဥ္။ (ဓာတ္ပံု - Reuters/Soe Zeya Tun)

တတိယနည္းမွာ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳကာလတြင္ ရွိခဲ့သည့္ အင္အားသုံးစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ပုံစံမ်ိဳး ျပန္လည္ က်င့္သုံးရန္ျဖစ္သည္။
၂၀၂၁ ဧၿပီအထိ အေျခအေနမ်ားအရ ဆိုလၽွင္ ပထမနည္းလမ္းမွာ ျဖစ္နိုင္ေၿခ မရွိေတာ့သလို ဒုတိယနည္းမွာလည္း ျမန္မာအမ်ားစုအတြက္ လက္ခံနိုင္ဖြယ္ရာ မရွိေပ။ နိုင္ငံသည္ တတိယနည္းျဖစ္ေသာ စစ္တပ္၏ လက္ေအာက္ခံဘဝသို႔ ၾကမ္းတမ္းခက္ထန္စြာ က်ဆင္းသြားဖြယ္ရာ ရွိေနသည္။ လက္ရွိအခ်ိန္ထိကေတာ့ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္မႈမ်ား အမ်ားအျပား ရွိေနဆဲျဖစ္ရာ ေဖေဖာ္ဝါရီ အာဏာသိမ္းမႈ လုံးလုံးလ်ားလ်ား ေအာင္ျမင္ၿပီဟု မဆိုနိုင္ေသးေပ။

ေနာက္ဆုံးတစ္ခ်ိန္တြင္မူ ေထာက္ခံမႈ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ရရွိထားသည့္ NLD ႏွင့္ အေပးအယူတစ္ရပ္ရပ္ ေဆာင္ရြက္ရမည့္အခ်ိန္ကို တစ္ေန႔ေန႔ ေရာက္လာမည္ဟူေသာ အခ်က္ကို တပ္မေတာ္ဘက္က သေဘာေပါက္ရမည္ ျဖစ္သည္။
ေမးခြန္းထုတ္စရာ ရွိေနေသးသည္မွာ ညႇိႏွိုင္းေရးစားပြဲဝိုင္းသို႔ တပ္မေတာ္ ေရာက္မလာမီ အသက္ေပါင္း မည္မၽွေပးဆပ္ရဦးမည္နည္း ဟူေသာအခ်က္ ျဖစ္သည္။

ရာဗီခ်န္ဒရာကူးမား ျမန္မာျပန္ဆိုသည္။
(မူရင္း - ‘Thailand as a model? Why Myanmar military may follow Prayuth's example’ By Paul Chambers, CHANNEL NEWS ASIA)

မွတ္ခ်က္ ။ ။ ေဆာင္းပါးရွင္ Dr Paul Chambers သည္ ISEAS – Yusof Ishak Institute ၏ ထိုင္းနိုင္ငံ ေလ့လာေရးအစီအစဥ္မွ Visiting Fellow တစ္ဦးျဖစ္သည္။

Author: DMG