၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၁၁ ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္ရွိ ျမန္မာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္းစင္တာတြင္ က်င္းပသည့္ ၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံ ဖြင့္ပြဲအခမ္းအနား၌ အမွာစကားေျပာၾကားေနသည့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္။ (ဓာတ္ပုံ - AP)

ေမမိုး ဘာသာျပန္ဆိုသည္

ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႕ဟု သိၾကေသာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕တို႔သည္ တစ္ဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းကို အျပန္အလွန္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ေနၾကသည္။ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ အဖြဲ႕တြင္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (AA)၊ ျမန္မာအမ်ိဳးသား ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္တပ္မေတာ္ (MNDAA) ႏွင့္ တေအာင္း အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (TNLA) တို႔ပါဝင္သည္။

ပထမဆုံး တဖတ္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းကို တပ္မေတာ္က ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္မွ အပစ္ခတ္ရပ္စဲျခင္းအား သုံးႀကိမ္ သက္တမ္းတိုးၿပီးသည့္ေနာက္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၉ ရက္ေန႔တြင္ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႕မွ ပထမဆုံးအႀကိမ္အျဖစ္ တဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။ ႏွစ္ဖက္လုံးမွ တဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္မွာ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ၅ ႀကိမ္စီ ရွိၿပီျဖစ္သည္။ (ေအာက္ပါ ဇယားတြင္ၾကည့္ပါ။)


 
ႏွစ္ဖက္လုံး၏ တစ္ဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္မ်ားမွာ မတူညီသည့္ အခ်ိန္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ အပစ္ခတ္ရပ္စဲေရးကာလမွာ ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ႏွစ္ဖက္လုံး အမွန္တကယ္ တၿပိဳင္တည္း အပစ္ရပ္ခဲ့သည့္ကာလမွာ အခ်ိန္ကာလအားျဖင့္ နည္းပါးလွသည္။ တကယ္တမ္း ႏွစ္ဖက္လုံး တၿပိဳင္တည္း အပစ္ရပ္ခဲ့သည့္ကာလမွာ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ေမလအတြင္း စုစုေပါင္း ၃၃ ရက္သာ ရွိခဲ့သည္။ (ေအာက္ပါ ပုံကို ၾကည့္ပါ။)


 
သို႔ရာတြင္ တဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲသည့္ ကာလမ်ား၌ပင္လၽွင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္တပ္မ်ားသည္ တိုက္ပြဲေလၽွာ့ခ်နိုင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ တိုက္ပြဲမ်ား ရပ္ဆိုင္းေအာင္္ ေဆာင္ရြက္နိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ၄င္းအစား ရွမ္းျပည္နယ္၊ ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တို႔တြင္ ဘတစ္ျပန္က်ားတစ္ျပန္ တိုက္ပြဲမ်ားသာ ပိုမိုျပင္းထန္လာခဲ့သည္။

ကမၻာ့နိုင္ငံမ်ားနည္းတူ ျမန္မာနိုင္ငံသည္လည္း ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကပ္ေရာဂါ ကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ေရး နပန္းလုံးေနရေသာ္လည္း ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တို႔တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ AA တို႔ အၾကားတိုက္ပြဲမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနၿပီး စစ္ေဘးေရွာင္ျပည္သူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ တိုးလာေနဆဲ ျဖစ္သည္။

တပ္မေတာ္သည္ AA ႏွင့္ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနသည့္အျပင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလတြင္ တစ္နိုင္ငံလုံး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (NCA) ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည့္ ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံး (KNU) ႏွင့္လည္း ထိပ္တိုက္ေတြ႕ဆုံမႈမ်ားရွိသည္။

တစ္ဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းမွာ ေစ့စပ္ညႇိႏွိုင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းမွတဆင့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈမ်ားရရွိရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ေသာ္လည္း ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္အတြင္း ေဆြးေႏြးပြဲ ၃ ႀကိမ္သာ က်င္းပနိုင္ခဲ့သည္။ ရွမ္းျပည္နယ္ မူဆယ္ၿမိဳ႕တြင္ တစ္ႀကိမ္၊ ကိ်ဳင္းတုံံၿမိဳ႕တြင္ ႏွစ္ႀကိမ္ ျဖစ္သည္။  စက္တင္ ဘာလတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ ေဆြးေႏြးပြဲၿပီးေနာက္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ညႇိႏွိုင္းေဆြးေႏြးပြဲကို ယခင္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္ က်င္းပရန္ လ်ာထားခဲ့ေသာ္လည္း ေဆာင္ရြက္နိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိေပ။ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလတြင္ တ႐ုတ္နိုင္ငံ ယူနန္ျပည္နယ္၌ ႏွစ္ဖက္ အလြတ္သေဘာ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခဲ့ၾကၿပီး ရပ္တန႔္ ေနေသာ တရားဝင္ေဆြးေႏြးပြဲကို ေဖေဖာ္ဝါရီလထဲတြင္ ျပန္လည္စတင္ရန္ သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ ကံမေကာင္းစြာျဖင့္ ေဆြးေႏြးပြဲ မျပဳလုပ္နိုင္ခဲ့ေခ်။ အေၾကာင္းမွာ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ၾကားဝင္ ညႇိႏွိုင္းေပးသည့္ တ႐ုတ္အစိုးရမွာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္ပြားမႈကို ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္ ေနရျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ယခုအခ်ိန္အထိ တိုက္ပြဲမ်ား မရပ္တန႔္နိုင္ေသးျခင္း သို႔မဟုတ္ တိုက္ပြဲမ်ား ေလၽွာ့ခ်နိုင္ျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္ တဖက္သတ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းဆိုသည္မွာ အဓိပၸာယ္ကင္းမဲ့ေနသည္။ အမွန္တကယ္တြင္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲျခင္းမွာ ေစ့စပ္ညႇိႏွိုင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္နိုင္ေရးအတြက္ အစျပဳျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈမ်ား ရရွိနိုင္မွသာလၽွင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ႏွင့္ အျခားေနရာေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡတို႔ကို ေလၽွာ့ခ်နိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရယူျခင္းသည္သာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးတည္နိုင္ေရးအတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္ ဆိုလည္းမမွားေပ။

က်ိဳင္းတုံၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ အခ်က္ ၇ ခ်က္ကို သေဘာတူညီခဲ့ၿပီး ေနာက္တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ လက္ရွိ အခ်ိန္အခါႏွင့္ အခြင့္အေရး ကို လက္လြတ္မခံသင့္ေပ။ ၎တို႔သေဘာတူညီခဲ့သည့္ အခ်က္ ၇ ခ်က္မွာ (၁) လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡခ်ဳပ္ၿငိမ္း ေရးႏွင့္ ႏွစ္ဖက္အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာ တူညီခ်က္ လက္မွတ္ေရးထိုးေရး ေဆြးေႏြးရန္၊ (၂) ျပည္တြင္း ေနရပ္စြန႔္ခြာသူမ်ား (IDPs) အေရး ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရန္၊ (၃) အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းမ်ား သတ္မွတ္ရန္၊ (၄) ပဋိပကၡမ်ား ဆက္လက္မျဖစ္ပြားေစေရးအတြက္ ဆက္ဆံေရး႐ုံးမ်ား တည္ေဆာက္ရန္၊ (၅) ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အျပန္အလွန္ယုံၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ ႏွစ္ဖက္စလုံးမွ ဖမ္းဆီးျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ရန္၊ (၆) တစ္နိုင္ငံလုံး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး လုပ္ငန္းစဥ္အား ေဆြးေႏြးရန္ႏွင့္ (၇) ပဋိပကၡ ေျဖရွင္းေရး ယႏၲရားတစ္ခု တည္ေဆာက္ေရး ေဆြးေႏြးရန္ တို႔ျဖစ္သည္။

မၾကာေသးမီက တပ္မေတာ္သည္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသို႔ အထူး ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေစလႊတ္ၿပီး ကိုဗစ္-၁၉ ကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ သံတမန္ဆက္ဆံေရး တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ ကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးမွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ခြန္သန႔္ေဇာ္ထူးသည္ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရး အဖြဲ႕အစည္း/တပ္မေတာ္ (KIO/KIA) ၏ သီးျခားေစာင့္ၾကည့္လူနာမ်ား ထားရွိသည့္ေနရာ သို႔ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး ဓာတ္ခြဲခန္းသုံးႏွာေခါင္းစည္းမ်ား၊ N95 ႏွာေခါင္းစည္းမ်ား၊ မ်က္ႏွာအကာမ်ား၊ အျခားေသာ တစ္ကိုယ္ေရသုံး ကာကြယ္ပစၥည္းမ်ား(PPE) ႏွင့္ အစားအစာမ်ားပါဝင္သည့္္ ေရာဂါကာကြယ္ေရးပစၥည္း ၅၉ စုံအား ေပးအပ္ခဲ့ သည္။ အလားတူပင္ တပ္မေတာ္ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္းတိုင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမႉးမွ KNU၊  KNU/KNLA ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေကာင္စီႏွင့္ DKBA-ကလို႔ထူးေဘာ ကရင္အဖြဲ႕အစည္း (KKO) သို႔ ေရာဂါ ကာကြယ္ေရးပစၥည္းမ်ား ေပးအပ္ ခဲ့ၿပီး အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္တိုင္းမွဴးက သၽွမ္းျပည္တိုးတက္ေရးပါတီ/ သၽွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ (SSPP/ SSA) ႏွင့္ ကရင္နီ အမ်ိဳးသား တိုးတက္ေရးပါတီ (KNPP) သို႔ ေရာဂါကာကြယ္ေရးပစၥည္းမ်ား ေပးအပ္ ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ယေန႔အခ်ိန္ထိ တပ္မေတာ္မွ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႕မ်ားသို႔ မည္သည့္ ကိုယ္စားလွယ္မၽွ ေစလႊတ္ျခင္း မရွိေသးေခ်။

တပ္မေတာ္၏ မၾကာေသးမီက သံတမန္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာက္ရန္ အေထာက္အကူျပဳနိုင္သည္။ အထူးသျဖင့္ KIO အဖြဲ႕ႏွင့္ ျဖစ္သည္။ အမွန္တကယ္တြင္ KIO သည္ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႕ႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ရရွိရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည္။

အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအားလုံးအေနျဖင့္ ဘုံရန္သူျဖစ္သည့္ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါအား တိုက္ဖ်က္ရန္ အာ႐ုံစိုက္ရမည္ကို နားလည္သေဘာေပါက္ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ KIO အဖြဲ႕အပါအဝင္ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ အဖြဲ႕တို႔ အေနျဖင့္ ႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရရွိရန္အတြက္ ရပ္တန႔္ေနေသာ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ျပန္လည္စတင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းသင့္သည္။ လက္ေတြ႕က်ေသာ ထိေရာက္သည့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္နိုင္ေရးအတြက္ ယာယီမူေဘာင္မ်ား ခ်မွတ္က်င့္သုံးနိုင္ရန္ အျမန္ဆုံးအားစိုက္ ေဆာင္ရြက္ သင့္သည္။

ထိုကဲ့သို႔ မလုပ္ေဆာင္ပါက ႏွစ္ဖက္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈမ်ားရရွိေရး အလားအလာမွာလည္း လြယ္ကူနိုင္မည္ မဟုတ္ဘဲ တန္ဖိုးရွိေသာအခြင့္အလမ္းလည္း ဆုံးရႈံးသြားနိုင္သည္။  သို႔ဆိုလၽွင္ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္ ကတိျပဳထားေသာ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ “ထာဝရ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး” ေမၽွာ္လင့္ခ်က္မွာလည္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မည္သာ ျဖစ္သည္။

ေမမိုး
(ေဆာင္းပါးရွင္ Joe Kumbun ၏ Myanmar’s Meaningless Unilateral Ceasefires ကို ျမန္မာျပန္ဆိုပါသည္။)

Author: DMG