ဓာတ္ပံု - AFP

DMG ၊ ဇြန္ ၁၅
ေမမိုးဘာသာျပန္သည္။

ခပ္ေႏွးေႏွးစတင္လိုက္သည့္ ပထမေျခလွမ္း အၿပီးတြင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွနိုင္ငံမ်ားအား ဘိုင္ဒန္အစိုးရက တ႐ုတ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ျပတ္သားစြာ ရပ္တည္ရန္ တိုက္တြန္းေစ့ေဆာ္လာမည့္ အရိပ္အေယာင္မ်ား ျမင္ေတြ႕ေနရၿပီျဖစ္သည္။

အာရွတိုက္အင္အားႀကီး တ႐ုတ္သည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တခြင္တြင္ ရဲတင္းစြာ စိန္ေခၚလာသည့္အခါ အသီးသီးေရပိုင္နက္မ်ား ေတာင္းဆိုထားသည့္ နိုင္ငံငယ္မ်ားသည္ သူတို႔၏ တရားဝင္မႈ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ပိုမိုတိုးျမႇင့္ေရး လိုလားလာၾကသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း  ဗီယက္နမ္နိုင္ငံသည္ တ႐ုတ္အာဏာစက္ဝန္းကို ခ်ိန္ညႇိနိုင္ရန္ အေနာက္ႏွင့္ ေႏြးေထြးသည့္ ဆက္ဆံေရးကို တစိုက္မတ္မတ္ ႀကိဳဆိုခဲ့သည့္ တစ္ခုတည္းေသာ အေရွ ့ေတာင္အာရွ နိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ယခုအခါတြင္ ေဒသတြင္း နယ္ေျမအျငင္းပြားေနသည့္ အျခားေသာ နိုင္ငံမ်ားလည္း အလားတူေဆာင္ရြက္ဖြယ္ ရွိေနသည္။

လေပါင္းမ်ားစြာၾကာ ခက္ခဲစြာ ညႇိႏွိုင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားအၿပီး ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရသည္ အေရးပါသည့္ ဖိလစ္ပိုင္-အေမရိကန္ တပ္ဖြဲ႕မ်ား ဖလွယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ (Visiting Forces Agreement-VFT) ကို ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္းရန္ ေဆာင္ရြက္ေနသည္။ ထိုသေဘာတူညီခ်က္သည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ အေမရိကန္ ၏ အႀကီးစားတပ္ျဖန႔္မႈမ်ား ဆက္လက္ထားရွိရန္ အေရးပါသည္။  

ထပ္မံေဆြးေႏြးထားသည့္ စာခ်ဳပ္ပါ အၿပီးသတ္စာပိုဒ္မ်ားတြင္  သမၼတရာထူး သက္တမ္း ကုန္ဆုံးေတာ့မည့္ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ရိုဒရီဂို ဒူတာေတး အတည္ျပဳေၾကာင္း လက္မွတ္ေရးထိုးရန္သာ က်န္ရွိသည္။ သမၼတ ဒူတာေတးအစိုးရသည္ ေဘဂ်င္းႏွင့္ ရင္းႏွီးသည့္ ဆက္ဆံေရးမူဝါဒမ်ားေၾကာင့္ ျပည္သူမ်ား၏ ေဒါသတႀကီး ေဝဖန္မႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္။

တခ်ိန္တည္းမွာပင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး မည္သည့္ထင္ျမင္ခ်က္မွ ထုတ္ျပန္ျခင္းမရွိဘဲ “ႏႈတ္ဆိတ္ေလ့ ရွိသည့္ သံတမန္ဆက္ဆံေရး”ကို ဆယ္စုႏွစ္မ်ားၾကာေအာင္ က်င့္သုံးခဲ့သည့္ အိမ္နီးခ်င္း မေလးရွား နိုင္ငံ သည္လည္း တ႐ုတ္အစိုးရ၏ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တခြင္ ေရပိုင္နက္ခ်ဲ႕ထြင္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို တိုက္ရိုက္စိန္ေခၚကာ ပြင့္လင္းစြာ ထုတ္ေဖာ္ေဝဖန္လာသည္။

ယခု သီတင္းပတ္တြင္ မေလးရွားသည္ တ႐ုတ္၏ က်ဴးေက်ာ္မႈကို စတင္ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး မေလးရွား အစိုးရသည္ ဆာရာဝပ္ျပည္နယ္ရွိ မေလးရွားပိုင္ေဘာ္နီယိုကၽြန္း၏ ေရမိုင္ ၆၀ (ကီလိုမီတာ ၁၁၀) အတြင္းဝင္ေရာက္လာသည့္ တ႐ုတ္ပိုင္ေလယာဥ္မ်ားကို ေမာင္းထုတ္ရန္ တိုက္ခိုက္ေရးေလယာဥ္မ်ားကို အမိန႔္ေပးထားေၾကာင္း သိရသည္။

မေလးရွားေလတပ္၏ အဆိုအရ တ႐ုတ္၏ ျပည္သူ႔လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (PLA) ေလ တပ္သည္ မဟာ ဗ်ဴဟာက်သည့္ ပို႔ေဆာင္ေရးေလယာဥ္မ်ားျဖစ္သည့္ Xian Y-20 ႏွင့္ Ilyushin il-76 တို႔၏ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ တစ္ခုကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ယင္းအစုသည္ မေလးရွားေလေၾကာင္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရး စခန္းမွ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဆက္ သြယ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားကို တုံ႔ျပန္ခဲ့ျခင္းမရွိဘဲ မေလးရွားေလပိုင္နက္ အျမင့္ေပ ရ,၀၁၄ မီတာႏွင့္ ၈,၂၂၉ မီတာ အၾကား အစမ္းပ်ံသန္းခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ယခုျဖစ္ရပ္သည္ အမ်ိဳးသားလုံျခဳံေရးႏွင့္ ေလေၾကာင္းလုံျခဳံမႈကို အႀကီးအက်ယ္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈတစ္ရပ္ ျဖစ္ေၾကာင္း မေလးရွားေလတပ္၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္၏ “သံသယျဖစ္ဖြယ္” ရန္လိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိနိုင္သည့္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ေစာင့္ၾကည့္ တားဆီးရန္ Labuan ရွိ ေလတပ္အေျခစိုက္စခန္းမွ တိုက္ခိုက္ေရးေလယာဥ္မ်ားကို တပ္ျဖန႔္ခဲ့သည္။

မေလးကင္းေစာင့္တပ္ဖြဲ႕မ်ားမွ ရရွိသည့္ အေထာက္အထားမ်ားအရ မေလးရွားနိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးသည္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔ လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္၏ တိုက္ေလယာဥ္ ၁၆ စင္း မေလးေလပိုင္နက္ကို ဦးတည္၍ “က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ျခင္း”အေပၚ တ႐ုတ္သံတမန္ကို ေျဖရွင္းရန္ ခ်က္ခ်င္း ဆင့္ေခၚခဲ့သည္။

လက္ရွိ မေလးရွား နိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးျဖစ္သူ Hishammuddin Hussein သည္ တ႐ုတ္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရး အေတြ႕အၾကဳံရင့္ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ၎သည္ အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲ သံတမန္နည္းျဖင့္ ဆန႔္က်င္ကန႔္ကြက္ခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္အစိုးရ၏ မေလးရွား ေလပိုင္နက္က်ဴးေက်ာ္မႈႏွင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ထိပါးမႈတို႔ကို ေျဖရွင္းရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

မေလးရွားနိုင္ငံ၏ ရပ္တည္ခ်က္သည္ ရိုးရွင္းေၾကာင္း၊ အျခားနိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးသည့္ သံတမန္ဆက္ဆံ ေရး ထူေထာင္ထားရွိျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုသို႔ဆက္ဆံျခင္းသည္ မိမိတို႔နိုင္ငံ၏ အမ်ိဳးသားလုံျခဳံေရးကို အေလၽွာ့အတင္း လုပ္ခြင့္ျပဳျခင္း မဟုတ္ေၾကာင္း ဝန္ႀကီး၏ ေၾကညာခ်က္တစ္ခုတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ မႏွစ္က အစိုးရအေျပာင္းအလဲ ရွိသည့္တိုင္ေအာင္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရးတြင္ မေလးရွား၏ ရပ္တည္ခ်က္သည္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းမည္မဟုတ္ေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ညႊန္းေျပာဆိုခဲ့သည္။

တ႐ုတ္နိုင္ငံကမူ PLA ေလတပ္၏ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားသည္ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ား၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို မထိခိုက္ေစဘဲ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒႏွင့္အညီ တင္းၾကပ္စြာ လိုက္နာကာ ေဆာင္ရြက္သည့္ ပုံမွန္စစ္ဆင္ေရး တစ္ခုသာျဖစ္ေၾကာင္း ျပန္လည္ေျဖရွင္းခဲ့သည္။

မေလးရွားအစိုးရ၏ ျပတ္သားေသာ တုန႔္ျပန္ခ်က္ကို ေျဖရွင္းသည့္အေနျဖင့္ တ႐ုတ္နိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး ဌာနသည္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို အေလးထားေၾကာင္းႏွင့္ “တ႐ုတ္ႏွင့္ မေလးရွားသည္ ခ်စ္ၾကည္စြာဆက္ဆံသည့္ အစဥ္အလာရွိ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားအျဖစ္ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္ ေဒသတြင္းတည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈကို ဦးတည္၍ အတူတကြ မေလးရွားႏွင့္ ႏွစ္နိုင္ငံ ရင္းႏွီး ခင္မင္စြာေရွ႕ဆက္ၿပီး ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္နိုင္ရန္ ဆႏၵရွိေၾကာင္း” အလ်င္အျမန္တုံ႔ျပန္ခဲ့သည္။

၂၀၁၈ ႏွစ္လယ္ပိုင္းမွ ၂၀၂၀ ႏွစ္ဦးပိုင္းအတြင္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း ရန္လိုသည့္ စစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈ မ်ားႏွင့္ တ႐ုတ္၏ ေခါင္းပုံျဖတ္အျမတ္ႀကီးစား ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈမ်ားအေပၚ တင္းမာစြာ ရပ္တည္ခဲ့သည့္ မေလးရွား အတိုက္အခံညြန႔္ေပါင္းအဖြဲ႕ Pakatan Harapan သည္ တ႐ုတ္၏ အျငင္းပြား နယ္ေျမမ်ားရရွိရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ အေပၚ  စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားတိုးလာျခင္းကို တုံ႔ျပန္ရန္ တိက်သည့္ ေဆာင္ရြက္မႈ အစီအစဥ္တစ္ရပ္ ခ်မွတ္ရန္ အစိုးရကို တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း မဟာသီယာမိုဟာမက္၏ ေခါင္းေဆာင္မႈေအာက္တြင္ ယခင္ အာဏာရပါတီသည္ တ႐ုတ္ အစိုးရႏွင့္ ၿငိမ္သက္ေနသည့္ သမိုင္းဝင္ဆက္ဆံေရးကို အလုံးစုံပင္ အလွည့္အေျပာင္း ျပဳခဲ့သည္။ တ႐ုတ္အစိုးရ ကို ‘ေခတ္သစ္ကိုလိုနီျပဳသည့္ဝါဒီ’ အျဖစ္စြပ္စြဲခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္အတြက္ အက်ိဳးအျမတ္ႀကီးစြာ ရမည့္မဆုံးနိုင္သည့္ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈ အရႈပ္ေတာ္ပုံမ်ားစြာရွိသည့္  အေျခခံအေဆာက္အဦ စီမံကိန္းမ်ားစြာကို ပယ္ဖ်က္ခဲ့သည္။

မေလးရွားနိုင္ငံ၏ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္း ၎တို႔နိုင္ငံပိုင္နက္ ကုန္းေျမမွ သမုဒၵရာထြက္သည့္ ေရတိမ္ပိုင္း (Continental Shelf) ေတာင္းဆိုမႈကို ကုလသမဂၢတြင္ တရားဝင္တင္ျပျခင္းျဖင့္ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္အေရးတြင္ ၎တို႔၏ ျပတ္သားသည့္ ရပ္တည္ခ်က္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ အဆိုပါ တင္ျပခ်က္တြင္ တ႐ုတ္၏ “မ်ဥ္းေၾကာင္းကိုးခုျဖင့္ အမွတ္အသားျပဳထားသည့္” ေရပိုင္နက္ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ား ကို “အဓိပၸါယ္မရွိ” ဟု ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းပယ္ခ်ခဲ့ၿပီး အာရွ၏ အင္အားႀကီး နိုင္ငံႀကီးကို နိုင္ငံတကာခုံ႐ုံးတင္၍ စြဲခ်က္တင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္းပါ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့သည္။

အေရးပါသည့္ အခ်က္မွာ မေလးရွားသည္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အၿပိဳင္ပိုင္ဆိုင္ ခြင့္ေတာင္းဆိုထားသည့္ ေရျပင္ပိုင္နက္မ်ားတြင္ စြမ္းအင္သယံဇာတမ်ားကို ယင္းတစ္နိုင္ငံတည္း သေဘာျဖင့္ တူးေဖာ္ရန္လည္း အင္တိုက္အားတိုက္ ဖိအားေပးေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ ႏွစ္နိုင္ငံ ေရတပ္မ်ား၏ စစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ား လအတန္ၾကာေအာင္ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ဆုံမႈတစ္ခုလည္း ျဖစ္ပြားေစခဲ့သည္။

မ်ားမၾကာမီပင္တြင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေအးေဆးကာ နိုင္ငံေရးႏွင့္ ကင္းကင္းေနေလ့ရွိသည့္ မေလးရွားဘုရင္ပင္ ပါဝင္လာရၿပီး “ေရေၾကာင္းဆိုင္ရာ လႊမ္းမိုးမႈမခံရေအာင္ အျမဲမျပတ္သတိရွိရန္ႏွင့္ မိမိတို႔နိုင္ငံ၏ ပထဝီနိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္ကို အေထာက္အကူျဖစ္ေစသည့္ နည္းဗ်ဴဟာတစ္ရပ္ ခ်မွတ္ရန္” ေရြးေကာက္ခံအစိုးရကို ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။  

တ႐ုတ္ႏွင့္ပတ္သက္လၽွင္ အဆိုးျမင္သည့္သေဘာထားရွိသည့္ မေလးအစိုးရကို ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က ႐ုတ္တရက္ျဖဳတ္ခ်နိုင္ခဲ့သည့္ ဝါရင့္နိုင္ငံ ေရးသမားမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ ညြန႔္ေပါင္း အစိုးရအဖြဲ႕တစ္ရပ္ အေနျဖင့္ မေလးရွားနိုင္ငံ၏ နိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒကို ႀကီးမားစြာေျပာင္း လဲနိုင္ပုံမေပၚေပ။

မေလးရွား ေရနံတြင္းတူးသေဘၤာတစ္စီးႏွင့္ တ႐ုတ္ပိုင္အခ်က္အလက္ရွာသည့္ ေရငုပ္သေဘၤာတစ္စီးတို႔ ယမန္ႏွစ္က ျပင္းထန္စြာ ထိပ္ တိုက္ေတြ႕ဆုံခဲ့သည့္အခ်ိန္တြင္ နိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး  Hishammuddin Hussein ၏ ျပင္းထန္ေသာ စကားရပ္မ်ားပါဝင္သည့္ ေၾကညာခ်က္တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ မေလးရွားသည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ျပင္ အေရးႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းၿပီး  နိုင္ငံအက်ိဳးစီးပြားႏွင့္ အခြင့္အေရးတို႔ကို ကာကြယ္ရန္ အခိုင္အမာ ရပ္တည္ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္ကို သတိေပးသည္ဟု ေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖာ္ၿပ ပါရွိသည္။

မေလးရွားသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ စစ္ေရးအရ မဟာမိတ္ျပဳျခင္းကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေရွာင္ရွားလိုသည့္ ဆႏၵရွိပုံရသည္။ သို႔ေသာ္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ ၎၏ ျပတ္သားသည့္ ရပ္တည္ခ်က္က တ႐ုတ္၏ အဆိုးဝါးဆုံး ဗီဇစရိုက္ကို ကန႔္သတ္မည့္ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္သည့္ အားထုတ္မႈ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ျဖစ္သည့္ အေမရိကန္အစိုးရႏွင့္ ပူးေပါင္းမႈကို မဟာဗ်ဴဟာအရ လက္ခံလိုသည့္ သေဘာႏွင့္ ကာကြယ္ ေရးဆိုင္ရာ အေသးစားပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ပိုမိုလုပ္ေဆာင္ရန္ လက္ခံမည့္အလားအလာကို ညႊန္ျပေနသည္။

အလားတူပင္ ဖိလစ္ပိုင္နိုင္ငံသည္လည္း အထူးအားျဖင့္ တ႐ုတ္အစိုးရႏွင့္နီးစပ္သည့္ သမၼတ ဒူတာေတး၏ ဖြဲ႕စည္းပုံအရ အာဏာအပ္ႏွင္းထားသည့္ အစိုးရသက္တမ္း တစ္ႀကိမ္ၿပီးဆုံးခါနီးတြင္ အေမရိကန္ႏွင့္ ျပန္လည္ ေပါင္းစည္းရန္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ပိုမိုမ်ားျပားလာေနသည္။ ပင္လယ္ေအာ္အတြင္း တ႐ုတ္အစိုးရ၏ ေရေၾကာင္းဆိုင္ရာ နယ္ေျမခ်ဲ႕ထြင္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ကို တားဆီးရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈ တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ဖိလစ္ပိုင္ ႏွင့္ အေမရိကန္တို႔သည္ VFA ကို ျပန္လည္အသက္သြင္းရန္ ေဆာင္ရြက္ေန ၿပီျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ Whitsun သႏၲာေက်ာက္တန္းကို တ႐ုတ္ႏွင့္ဖိလစ္ပိုင္အၾကား လႏွင့္ခ်ီၿပီး ထိပ္တိုက္ အျငင္းပြားမႈေၾကာင့္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာဆက္ဆံေရး တည္ေဆာက္ရန္ ျပည္တြင္းတြင္ စိတ္ထက္ သန္စြာ တိုက္တြန္းမႈမ်ားျမင့္တက္လာၿပီး သမၼတ ဒူတာေတး၏ အစိုးရအဖြဲ႕ ထိပ္ပိုင္းအႀကီးအကဲမ်ားအပါ အဝင္ တခဲနက္တိုက္တြန္း ေထာက္ခံမႈမ်ားရရွိခဲ့သည္။

သမၼတဘိုင္ဒန္အစိုးရသည္ ယခင္ႏွစ္မ်ားက အေမရိကန္အစိုးရႏွင့္ ညႇိႏွိုင္းမႈတြင္ အခ်င္းခ်င္း သေဘာထားကြဲလြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ဒူတာေတးက ပယ္ဖ်က္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည့္ အေရးပါသည့္ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီ ခ်က္မရွိျခင္းကို ယခင္က သတိေပးခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ပယ္ဖ်က္လိုက္လၽွင္ အေမရိကန္ စစ္ဌာနခ်ဳပ္သည္ ဇူလိုင္လအကုန္တြင္ တပ္ဖြဲ႕မ်ားကို ျပန္လည္ေခၚေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ဖိလစ္ပိုင္ နိုင္ငံသည္လည္း ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ တ႐ုတ္၏ ထိတ္လန႔္ ဖြယ္စိန္ေခၚေနျခင္းကို အျပည့္အဝ ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ရမည္ ျဖစ္သည္။

အေမရိကန္အစိုးရသည္ ယင္း၏ ၾကားျဖတ္အမ်ိဳးသားလုံျခဳံေရးမဟာဗ်ဴဟာစာတမ္းတြင္ မဟာမိတ္ နိုင္ငံမ်ားစာရင္းက ဖိလစ္ပိုင္ကို ဖယ္ထုတ္ခဲ့သည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ အေမရိကန္စစ္ဌာနခ်ဳပ္သည္ အေရွ႕ ေတာင္အာရွ မိတ္ဖက္မ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးကို ထိန္းသိမ္းသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာ ေျပာၾကားထားသည္။

ႏွစ္နိုင္ငံဆက္ဆံေရးကို ေရွးရႈသည့္အေနျဖင့္ သမၼတဘိုင္ဒန္သည္ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတကို မၾကာေသးမီက ဖုန္းဆက္ခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ လူခ်င္းေတြ႕ဆုံရန္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သမၼတႏွစ္ဦးသည္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ဘ႐ူနိုင္းနိုင္ငံတြင္ က်င္းပမည့္ အာဆီယံထိပ္သီး အစည္းအေဝးတြင္ ေတြ႕ဆုံၾကဖြယ္ရွိသည္။

ႏွစ္နိုင္ငံကာကြယ္ေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုျခင္း ရ၅ ႏွစ္ျပည့္အထိမ္းအမွတ္ က်င္းပရန္ ေဆာင္ရြက္ေနၿပီး ခပ္တန္းတန္း ျဖစ္ေနသည့္ မဟာမိတ္မ်ား၏ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရးတစ္ခုအျဖစ္ အရွိန္ျမႇင့္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား တိုးပြားလာေနသည္။

VFA စာခ်ဳပ္သည္ ႏွစ္နိုင္ငံကာကြယ္ေရးစာခ်ဳပ္၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး မဟာဗ်ဴဟာတစ္ရပ္လုံး၏ တစ္စိတ္တစ္ေဒသျဖစ္ေန ေသာေၾကာင့္ သမၼတဒူတာေတးအေနျဖင့္ VFA ကို သက္တမ္းတိုးမည္ဟု ေမၽွာ္လင့္ေနေၾကာင္း ဖိလစ္ပိုင္နိုင္ငံဆိုင္ရာ အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီး Jose Manual “Babe” Romualdez က မၾကာခင္က ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ မီဒီယာေတြ႕ဆုံမႈတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

မိမိတို႔ႏွင့္ အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရးသည္ ကာလအေတာ္ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီး သံတမန္ဆက္ဆံေရးမွာ ႏွစ္ေပါင္း ရ၅ ႏွစ္ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ ႏွစ္နိုင္ငံကာကြယ္ေရး စာခ်ဳပ္သည္လည္း ႏွစ္ေပါင္း ရ၀ သက္တမ္းရွိခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သံအမတ္ႀကီးက ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္မ်ားတြင္ ဘိုင္ဒန္ဦးေဆာင္သည့္ အေမရိကန္အစိုးရ၏ ဖိလစ္ပိုင္နိုင္ငံကို ေပးအပ္သည့္ အကူအညီမ်ားကိုလည္း အေလးထားေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ယင္းတို႔အနက္ အေရွ႕ ေတာင္အာရွနိုင္ငံျဖစ္သည့္ ဖိလစ္ပိုင္ကို ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆး အေျမာက္အျမား လႉဒါန္းမႈလည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။

သမၼတ ဒူတာေတးအစိုးရသည္လည္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ တြက္ခ်က္မႈတြင္ ႏွစ္နိုင္ငံဆက္ဆံေရးကို စံခ်ိန္ကိုက္ ျပန္လည္ခ်ိန္ညႇိမည့္ အလားအလာကို ညႊန္းဆိုခဲ့သည္။ “သမၼတသည္ ျပႆနာကို ျပန္လည္စဥ္းစားေနၿပီး ပိုမို က်ယ္ျပန႔္သည့္ ဆန္းစစ္သုံးသပ္ခ်က္ မူေဘာင္ရွိေၾကာင္း” သမၼတေျပာေရး ဆိုခြင့္ရွိသူ Harry Roque ကေျပာ ခဲ့သည္။ ျပည္တြင္းရွိ ျပည္သူမ်ား၏ ဖိအားေပးမႈမ်ားအၾကား ေနာက္ႏွစ္တြင္ ကုန္ဆုံးမည့္၎၏ အစိုးရ သက္တမ္းမတိုင္မီ အေမရိကန္ႏွင့္ ျပန္လည္ဆက္ဆံေရး ေဆာင္ရြက္သြားရန္ သမၼတက သုံးသပ္ေနသျဖင့္ စိတ္ရွည္စြာ သည္းခံေစာင့္ဆိုင္းၾကရန္လည္း ၎ကေတာင္းဆိုထားသည္။

ေမမိုး
(Asia Times တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ‘Southeast Asian countries edging closer to the US’ by RICHARD JAVAD HEYDARIAN ကို ျမန္မာျပန္ဆိုပါသည္။)

Author: DMG