(ဓာတ္ပံု - AP)

ေဂ်ာ့ဖလြိဳက္ေသဆုံးမႈအေပၚ မေက်နပ္၍ ဆႏၵျပမႈမ်ားျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ရွစ္ရက္ေျမာက္သည့္ေန႔တြင္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္သည္ လူမည္းမ်ားအတြက္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ အလုပ္လက္မဲ့ ေလၽွာ့ခ်ေရး၊ ရာဇဝတ္မႈႏွင့္ တရားေရးဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ၄င္း၏လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားအား ႂကြားလုံးထုတ္ခဲ့သည္။

“ေအဗရာဟမ္လင္ကြန္းေနာက္ပိုင္း က်န္တဲ့ဘယ္သမၼတထက္မဆို က်ေနာ္တို႔ အစိုးရအဖြဲ႕က လူမည္းေတြ အတြက္ ပိုမိုလုပ္ေဆာင္ေပးနိုင္ခဲ့တယ္” ဟု သမၼတထရမ့္က တြစ္တာတြင္ ေရးသားခဲ့သည္။
၄င္းမွာ အမွန္ပင္ေလာ။ အကယ္၍ သမၼတေဒၚနယ္ထရမ့္ လက္ထက္တြင္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ားသည္ ပို၍ေငြေၾကးေျပလည္လာၾကသည္ ဟုဆိုလၽွင္ မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ဆႏၵျပမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သနည္း။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဗဟိုစာရင္းအင္းအဖြဲ႕၏ စာရင္းမ်ားအရ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ား၏ ဝင္ေငြသည္ စပိန္ႏြယ္ဖြားမဟုတ္သူ လူျဖဴမ်ား၏ ငါးပုံသုံးပုံပင္ မျပည့္ေပ။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ လူမည္းအိမ္ေထာင္စုတစ္စု၏ ပ်မ္းမၽွဝင္ေငြသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄၁,၄၀၀ ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ လူျဖဴမ်ား၏ ပ်မ္းမၽွဝင္ေငြမွာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၇၀,၆၀၀ အထိရွိေနသည္။ အဆိုပါ ကြာဟခ်က္မွာ ႀကီးမားလွသည္။

လူမ်ိဳးေရး တင္းမာမႈမ်ားရွိေနသည့္ ၿဗိတိန္တြင္ လူမည္းမ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားရရွိသည့္ ပ်မ္းမၽွဝင္ေငြ၏ ၉၀ % ခန႔္အထိ ရရွိေနၾကသည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၏ ဝင္ေငြကြာဟခ်က္ မွာ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္ႏွင့္ ႏွိုင္းယွဥ္လၽွင္ ယခုအခါ ပိုမိုက်ဥ္းေျမာင္းလာသည္။ ထိုစဥ္က လူမည္းမ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားရရွိ သည့္ဝင္ေငြ၏ ထက္ဝက္သာရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း လူမည္းမ်ား၏ အေျခအေနမွာ တိုးတက္လာသည္ဟု ဆိုနိုင္ေသာ္လည္း ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ အေျခအေနမ်ားမွာ ျပန္လည္ဆိုးဝါးလာခဲ့သည္။

ကိုဗစ္-၁၉ ကာလေနာက္ပိုင္းတြင္ ျပည္ေထာင္စုဘ႑ာေရး အသုံးစရိတ္မ်ား တိုးျမင့္လာသည့္အတြက္ လူမည္းမ်ား၏ ဝင္ေငြကြာဟမႈသည္ အေတာ္အတန္ ေျပေလ်ာ့လာခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ အဆိုပါကြာဟခ်က္မွာ အဆမတန္ႀကီးမားေနဦးမည္ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းမွာ အာဖရိကန္-အေမရိကန္ အမ်ားစုမွာ ကၽြမ္းက်င္မႈမလိုေသာ အလုပ္မ်ား သို႔မဟုတ္ စြမ္းရည္နိမ့္အလုပ္မ်ားကိုသာ လုပ္ကိုင္ေနၾကရာ ကိုရိုနာဗိုင္းရပ္စ္စီးပြားပ်က္ကပ္က ၄င္းတို႔အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိနိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ဝင္ေငြရရွိမႈ ကိန္းဂဏန္းမ်ားသည္ အလုပ္လုပ္ကိုင္သည့္ ဦးေရကိုသာ ေဖာ္ျပထားသျဖင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ မမၽွတမႈမ်ားကို ေလၽွာ့တြက္ထားသည္။ ဒ်ဳ႕တကၠသိုလ္မွ ပက္ထရစ္ေဘယာႏွင့္ ခ်ီကာဂိုတကၠသိုလ္မွ ကာဝင္ ခ်ားလ္တို႔၏ ေလ့လာမႈ တစ္ရပ္အရ အရြယ္ေကာင္းလူမည္း ၃၅% မွာ အလုပ္လက္မဲ့ သို႔မဟုတ္ လုပ္ငန္းခြင္ ျပင္ပတြင္ ရွိၿပီး ၄င္းမွာ လူျဖဴ အလုပ္လက္မဲ့ဦးေရထက္ ၂ ဆမ်ားျပားသည္။ ဤႀကီးမားေသာ အေရအတြက္ သည္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ား၏ အက်ဥ္းက်မႈႏႈန္း ျမင့္တက္လာမႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနပုံရသည္။ အက်ဥ္း ေထာင္မ်ားတြင္ ေရာက္ရွိေနသည့္ လူမည္းမ်ား အျပင္ အျခားေသာေထာင္ထြက္မွာလည္း ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ဖူး သည့္ ရာဇဝင္ေၾကာင့္ အလုပ္ရွင္မ်ားက အလုပ္ခန႔္လိုျခင္း မရွိၾကသျဖင့္ အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြမႈကို လက္ေလၽွာ့့ျခင္းတို႔ျဖစ္ေစသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဖလြိဳက္ေသဆုံးသည့္အတြက္ ဆႏၵျပမႈမ်ား၏ အဓိကအေၾကာင္းရင္း ခံမွာ တရားစီရင္ေရးစနစ္မညီမၽွမႈသည္ ဝင္ေငြႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ မညီမၽွမႈတို႔ကို တြန္းအားေပးေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

လူမည္းႏွင့္ လူျဖဴတို႔၏ ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝမႈ ကြာဟခ်က္သည္ ၄င္းတို႔၏ ဝင္ေငြကြာဟခ်က္ထက္ပင္ ပိုမိုႀကီးမား ေနသည္။ ဗဟိုဘဏ္မွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ေကာက္ယူသည့္ စစ္တမ္းတစ္ရပ္အရ အာဖရိကန္-အေမရိကန္ လူလတ္တန္းစားမ်ား၏ အသားတင္ဝင္ေငြသည္ စပိန္ႏြယ္ဖြားမဟုတ္သူ လူျဖဴမ်ား၏ ဝင္ေငြေဒၚလာ ၁၇၁,၀၀၀ ၏ ဆယ္ပုံတစ္ပုံ၊ ေဒၚလာ ၁၇,၆၀၀ သာရွိသည္။ ဤကြာဟမႈမွာ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္က ကဲ့သို႔ပင္ျဖစ္သည္။ ဤအေျခအေနသည္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္အိမ္ေထာင္စုမ်ား၏ ေန႔စဥ္ေငြေၾကးဆိုင္ရာ ရင္ဆိုင္ၾကဳံေတြ႕ရမႈကို ထင္ဟပ္ေစသည္။ အသားတင္ပိုင္ဆိုင္မႈ သုည သို႔မဟုတ္ အႏႈတ္ျပေနေသာ လူျဖဴမ်ားထက္ လူမည္းမ်ားမွာ ႏွစ္ဆပိုမ်ားသည္ (ဆိုလိုသည္မွာ ပိုင္ဆိုင္မႈထက္ အေႂကြးကပိုမ်ားသည္။) လြန္ခဲ့သည့္ ရက္ေပါင္း ၆၀ အတြင္း အေႂကြးဝယ္ယူခြင့္ သို႔မဟုတ္ ေနာက္က်ၿပီးမွ ေငြေပးဆပ္ခြင့္ျငင္းပယ္ခံရသည့္ လူမည္းအေရတြက္မွာ လူျဖဴမ်ားထက္ ႏွစ္ဆပိုမ်ားသည္။ လအလိုက္ ကုန္က်စရိတ္ ေတာင္းခံလႊာမ်ားကို မေပးေခ်နိုင္သည့္ လူမည္းဦးေရမွာ လူျဖဴမ်ားထက္ ႏွစ္ဆမက ပိုမ်ားသည္။ လူျဖဴ ၇၁% မွာ ၄င္းတို႔၏ ေဆြမ်ိဳး သို႔မဟုတ္ မိတ္ေဆြမ်ားထံမွ အေရးေပၚေငြ ေဒၚလာ ၃,၀၀၀ ေခ်းယူနိုင္ခ်ိန္တြင္ လူမည္း ၄၃% ကသာ အေရးေပၚ ေငြေခ်းယူနိုင္ၾကသည္။ ေငြေၾကးပိုင္းအရ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားထက္ ပိုမိုခက္ခဲသည့္ အေျခအေနတြင္ ရွိေနသည္။

ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါသည္ ကပ္ေဘးႀကီးတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၎သည္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ားအေပၚတြင္ အႀကီး အက်ယ္ ရိုက္ခတ္လ်က္ရွိသည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါေၾကာင့္ လူျဖဴမ်ား ေသဆုံးမႈထက္ လူမည္းႏွင့္ စပိန္ႏြယ္ဖြား နယူးေယာက္ၿမိဳ႕သားမ်ားမွာ ေသဆုံးနိုင္ေၿခ ၂ ဆရွိၿပီး ခ်ီကာဂိုလူမည္းမ်ား ေသဆုံးနိုင္မႈႏႈန္းမွာ ငါးဆ အထိရွိ သည္။ အဆိုပါ ေသဆုံး ႏႈန္းျမင့္တက္မႈမွာ ကပ္ေရာဂါျဖစ္ပြားစဥ္ကာလအတြင္း လူမည္းမ်ားမွာ မနားတမ္း လုပ္ရသည့္အလုပ္မ်ား (သူနာျပဳ မ်ားႏွင့္ ပစၥည္းပို႔သမားမ်ား) ေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ လူျဖဴမ်ားကဲ့သို႔ က်န္းမာ ေရးအာမခံမထားနိုင္ျခင္း (၂၀၁၈ ခုႏွစ္က ၇.၈% ႏွင့္ယွဥ္လၽွင္ ယခုႏွစ္တြင္ ၁၂.၂% သာ အာမခံထား ရွိနိုင္ျခင္း) တို႔ေၾကာင့္လည္းေကာင္း တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း သက္ဆိုင္ၿပီး အမ်ားစုမွာ နာတာရွည္ေရာဂါအခံမ်ား ရွိေနျခင္းတို႔ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ေရာဂါကာကြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနမ်ား၏ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအရ အသက္ ၁၈ ႏွစ္မွ ၄၉ ႏွစ္အရြယ္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားထက္ ႏွလုံးေရာဂါျဖင့္ ေသဆုံး နိုင္မႈႏႈန္းႏွစ္ဆရွိျခင္း၊ ေသြးတိုးေရာဂါျဖင့္ ေသဆုံးနိုင္မႈ ၅၀% ပိုမ်ားျခင္းႏွင့္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖင့္ ေသဆုံးနိုင္မႈႏႈန္း ႏွစ္ဆနီးပါးရွိေနသည္။

ဆႏၵျပမႈမ်ားျဖစ္ပြားစဥ္အတြင္း သမၼတေဟာင္း ဘားရက္အိုဘားမားက မၽွတမႈမရွိေသာ တရားေရးစနစ္ျပႆနာ ကို ေျဖရွင္းျခင္းသည္ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္သည့္ လူမႈေရးဝန္းက်င္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ ပထမေျခလွမ္းျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုခဲ့သည္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္ညီမၽွမႈမရွိျခင္းႏွင့္ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ၎ႏွင့္ စီးပြားေရးအေျခအေနတို႔အၾကား ဆက္စပ္မႈရွိေၾကာင္း သက္ေသအေထာက္အထားမ်ားရွိသည္။

တရားေရးဗ်ဴရိုမွ ရေသာစာရင္းမ်ားအရ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ တစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ အက်ဥ္းက်ခံေစမႈႏႈန္းတြင္ လူမည္းမ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားထက္ ၆ ဆအထိပို မ်ား သည္ (အဆိုပါႏႈန္းမွာ အံ့အားသင့္ဖြယ္တိုးတက္လာခဲ့ၿပီး ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ ၇ ဆ အထိရွိခဲ့သည္။) ဆင္းရဲၿပီး ရာဇဝတ္မႈထူေျပာသည့္ေနရာတြင္ ေနရသည့္ အာဖရိကန္-အေမရိကန္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ လူျဖဴမ်ားထက္ တစ္ဦးခ်င္း ရာဇဝတ္မႈက်ဴးလြန္သည့္ အေရအတြက္ ပိုမ်ားေသာ္လည္း ၆ ဆအထိ ပိုမိုမ်ားျပားသည္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။

မီခ်ီကန္ႏွင့္ ၿဗိတိသၽွ ကိုလံဘီယာတကၠသိုလ္မ်ားရွိ သုေတသီမ်ား၏ ေလ့လာမႈတစ္ရပ္အရ လူမည္းမ်ားႏွင့္ စပိန္ႏြယ္ဖြား အေမရိကန္မ်ားသည္ တူညီသည့္ရာဇဝတ္မႈမ်ားအတြက္ ေထာင္ဒဏ္က်ခံရသည့္ႏွစ္ ပိုမိုမ်ားျပား ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။

ေလ့လာမႈေနာက္တစ္ခုအရ တရားသူႀကီးမ်ားက လူမည္းမ်ားသည္ ေထာင္ဒဏ္အစား ဒဏ္ေငြေပးေဆာင္နိုင္မည္ဟု မယူဆျခင္းႏွင့္ ၄င္းတို႔ ေထာင္မွလြတ္သည့္အခါလည္း အလုပ္ရွာမရနိုင္ဘဲ ရာဇဝတ္မႈမ်ားက်ဴးလြန္နိုင္ေျခ ရွိသည္ဟူသည့္ အေၾကာက္တရားျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ပိုမိုခ်မွတ္ခံရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုသည္။ တနည္းအားျဖင့္ ဆင္းရဲမႈႏွင့္ အလုပ္လက္မဲ့တို႔ေၾကာင့္ လူမည္းမ်ားသည္ ပိုမိုျပင္းထန္သည့္ ျပစ္ဒဏ္ က်ခံရၿပီး အဆိုပါလုပ္ရပ္သည္ လူမည္းမ်ား အလုပ္အကိုင္ရရွိရန္အတြက္လည္း ပိုမိုခက္ခဲသည့္အေျခအေနကို ျဖစ္ေစသည္။

အာဖရိကန္-အေမရိကန္မ်ားသည္ တရားဥပေဒေရွ႕ေမွာက္၊ ဝင္ေငြ၊ လုပ္ငန္းခြင္ႏွင့္ ေဆးဝါးကုသမႈဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ တန္းတူညီမွ်အခြင့္အေရး မရရွိေၾကာင္း ဆႏၵျပသူအမ်ားျပားက ယုံၾကည္သည္မွာ မထူးဆန္း ေပ။ သမၼတထရမ့္လက္ထက္တြင္လည္း ၄င္းတို႔၏ အေျခအေနမွာ တိုးတက္မႈမယ္မယ္ရရ မရွိသေလာက္ဟုသာ ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။

သမၼတေဟာင္း ေဂ်ာ့ရွ္ ဒဘလ်ဴ ဘုရွ္သည္ ၄င္းေနာက္ပိုင္း ပထမဆုံး ရီပတ္ဘလစ္ကန္သမၼတ ျဖစ္လာသူက တြစ္တာတြင္ ႂကြားလုံးထုတ္ၿပီး ေရးသားခဲ့သည့္ေန႔တြင္ပင္ “အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ့ ဝမ္းနည္းဖြယ္ရာ က်ဆုံးခဲ့မႈေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ရမယ့္ အခ်ိန္ေရာက္ၿပီ” ဟု ေရးသားခဲ့သည္။

ေမမိုး
(The Economist တြင္ေဖာ္ျပထားေသာ The grim racial inequalities behind America’s protests ကို ျမန္မာမႈျပဳပါသည္။)

Author: Admin